III SA/Wa 707/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2005 r. postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 3.800 zł (słownie: trzy tysiące osiemset złotych) W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącej Wydziału III z dnia 9 marca 2011 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 38.005 zł, Skarżący – L.P., pismem z dnia 23 marca 2011 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że z uwagi na postępowania podatkowe został zmuszony do zaprzestania działalności gospodarczej i pozostaje obecnie na utrzymaniu dorosłych dzieci i matki. Poinformował, że jego możliwości zarobkowe są ograniczone przez konieczność sprawowania opieki nad żoną, podejmującą próby samobójcze. Załączył karty informacyjne ze szpitala o stanie zdrowia żony i pobycie w wyniku przedawkowania leków. Do pisma dołączył wypełniony formularz PPF, w którym wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (ur. 1968 r.), zamieszkuje w domu swojej żony (pow. ok. 200 m²). Żona uzyskuje dochody ze stosunku pracy. Pismem z 30 marca 2011 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy. Pełnomocnik Skarżącego, odpowiadając na ww. wezwanie referendarza przedstawił wyciąg z rachunku bankowego za luty, marzec, kwiecień 2011 r., akt notarialny [...] o wyłączeniu małżeńskiej majątkowej wspólności ustawowej, zaświadczenie o posiadaniu rachunków w [...] wraz ze stanem rachunków na dzień 22 kwietnia 2011 r., zeznanie PIT-36L za 2009 r., PIT B, rozliczenie za 2009 r. P., listę transakcji w 2009 r., PIT-36L za 2010 r., PIT-37 za 2010 r. i 2009 r. małżonki strony. Dodatkowo, w piśmie procesowym z 26 kwietnia 2011 r. pełnomocnik oświadczył, że Skarżący od ponad roku nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, otrzymuje od swojej matki środki finansowe w wysokości 600 zł w ciągu ostatnich trzech miesięcy, które przeznacza na żywność i podróże środkami komunikacji miejskiej. Ponadto zadeklarował, iż w wypadku braku możliwości zwolnienia od kosztów sądowych w całości, gotowość zgromadzenia kwoty 2.000 zł. Postanowieniem z 2 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego, z dochowaniem terminu ustawowego, w dniu 24 maja 2009 r. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł Sygn. akt III SA/Wa 707/11 szereg zarzutów m.in. zarzucił brak prawidłowej analizy sytuacji majątkowej strony. Wyjaśnił, że jest Skarżący nie osiąga żadnych dochodów i nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie posiada również żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, na których posiada zadłużenie. Ponadto musi się opiekować małżonką. W ocenie skarżącego żyje poniżej minimum socjalnego, nie opłacając zobowiązań kredytowych, opłat za telefon komórkowy czy samochód. Pełnomocnik stwierdził, iż opłata sądowa od skargi stanowi barierę w dostępie do wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 2 maja 2011 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi w kwocie 38.005 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. Nie mniej jednak nie w takim zakresie jakiego oczekiwała Strona. Sygn. akt III SA/Wa 707/11 Dokonując analizy zdolności płatniczych Skarżącego należało dojść do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu partycypować w części kosztów postępowania sądowego. Przy czym, w ocenie Sądu, Skarżący jest w stanie uiścić tytułem wpisu kwotę 3.800 zł. - stanowiącą nota bene 1/10 wpisu. Jak wskazał sam skarżący w piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2011 r. jest w stanie uiścić wpis sądowy w niniejszej sprawie w wysokości 2000 zł. Poniesienie wydatku w kwocie 3.800 zł, w ocenie Sądu, nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla wnioskodawcy i jego rodziny. W sprawie Sąd wziął pod uwagę, że z uwagi na wysokość ciążących na skarżącym zaległości podatkowych 3.800.425 zł oraz innych zobowiązań bankowych wskazanych w zaświadczeniu z 22 kwietnia 2011 r. [...] S.A. a także sytuacja rodzinna związana z ograniczonymi możliwościami zarobkowania, powodowała, że poniesienie pełnych kosztów postępowania - na obecnym etapie postępowania uiszczenie kwoty 38.005 zł tytułem wpisu sądowego - mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego rodziny. Dlatego też zasadnym było przyznanie skarżącemu częściowego prawa pomocy przez zwolnienie go od wpisu od skargi ponad kwotę 3.800 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.