III SA/Wa 73/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27/9/2018 r. po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]/9/2016r. Nr SKO.[...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącego od opłat sądowych; 2. Ustanowić Skarżącemu radcę prawnego z urzędu 3. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o który wnioskuje strona (por. pkt 3 pouczenia i treść rubryki 4.1 i 4.2 w formularzu PPF) - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.u.p.p.s.a.) Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżący M. S. zwrócił się, po raz kolejny, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Do majątku zaliczył mieszkanie i nieruchomości rolne, do których nie otrzymuje dopłat. Skarżący utrzymuje się z renty w wysokości 2.133 zł, zaś jego żona z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2.543 zł. Wśród wydatków wymienił czynsz (1.350 zł), energię elektryczną (175 zł), gaz (100 zł), opał (100 zł), opłaty telekomunikacyjne (150 zł), leki (270-400 zł), leczenie i rehabilitację (300 zł), ubezpieczenia (330 zł), użytkowanie wieczyste (50 zł), podatki lokalne (176 zł), korespondencję (100 zł). Zasygnalizował, że na żywność i ubranie pozostaje ok. 12 zł dziennie na osobę. Oświadczył, że nie używa rachunku bankowego. Powołał się nadto na takie okoliczności jak: obciążenie podatkami i odsetkami w wysokości ok. 14.000 zł, konieczność napraw i utrzymania majątku, pomoc obciążonej długami matce, zły stan zdrowia. Referendarz sądowy wskazuje, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł i kwota opłaty za sporządzenie uzasadnienia oraz – potencjalnie – koszt działania pełnomocnika z uwagi na obowiązujący przymus adwokacki w postępowaniu odwoławczym. Zarazem na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia kilku jeszcze wpisów w sprawach, w których nie został zwolniony od kosztów sądowych, co wpływa na jego zdolność płatniczą. Na decyzję w zakresie prawa pomocy w sprawie, oprócz przesądzenia zdolności do ponoszenia kosztów sądowych, wpływ ma także akcentowany przez Skarżącego zły stan jego zdrowia. Wyjaśnił mianowicie, że uznano go za częściowo niezdolnego do pracy i w efekcie otrzymuje on rentę inwalidzką. Przyczyną takiego stanu rzeczy był wypadek przy pracy, którego skutki Skarżący odczuwa do dziś, gdyż – jak wyjaśnił – nadal się leczy i uczęszcza na rehabilitację. Dodał również, że prawdopodobnie nie wróci do pełnej sprawności zarówno fizycznej, jak i umysłowej. Jak przyznał wskutek wypadku praca umysłowa sprawia mi trudności i jest czasochłonna oraz wyczerpująca i nie o wszystkim pamiętam. Z przedłożonych w innych sprawach Skarżącego zaświadczenia (por akta sądowe sprawy III SA/Wa 73/17 i III SA/Wa 4177/17) wynika, że Skarżący pozostaje pod opieką lekarza. Jak trafnie zaznaczono w innych postanowieniach wydanych względem Strony, z problemami zdrowotnymi boryka się także żona Skarżącego, ponieważ w ostatnim czasie przebyła ona poważną operację i rekonwalescencję. Skoro sytuacja życiowa i finansowa Strony została oceniona w nieodległym horyzoncie czasowym, natomiast dostęp do Sadu (II instancji) wymaga pomocy profesjonalnego pełnomocnika – co do zasady – odpłatnej – należało to uwzględnić w podejmowanym rozstrzygnięciu. Dokonana analiza sytuacji materialnej Skarżącego prowadzi do wniosku, że nie jest on obecnie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Rozpoznając wniosek w części dotyczącej żądania ustanowienia adwokata lub radcy prawnego należy natomiast wskazać, iż na obecnym etapie postępowania istnieje procesowa konieczność ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, z uwagi na "przymus adwokacki". W konsekwencji, z uwagi na to, że znaczącą pozycję w domowym budżecie małżonków zajmują wydatki na ochronę zdrowia, to urzędnik sądowy zobowiązany był, wcielając zasady przyzwoitości i ludzkiego zrozumienia (concordia res parvae crescunt, discordia vel maximae dilabuntur), na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.