III SA/Wa 730/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z.G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zawiadomieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. Prezydent W. (dalej też "Organ egzekucyjny" albo "Prezydent") dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Z.G. (dalej też "Skarżąca" albo "Strona") wzywające bank – [...] S.A. do bezzwłocznego przekazania Organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionym przez Prezydenta nr [...] (podatek od nieruchomości) w kwocie 426,80 zł. Strona wniosła skargę na tę czynność egzekucyjną zarzucając Organowi egzekucyjnemu niesłuszne obciążenie podatkiem, który został zapłacony przez M.G., przedawnienie podatku za lata 2011 i 2012, wadliwe wyliczenie zaległości podatkowej i wskazując, że podatek powinny zapłacić K.K. lub M.G., oraz że Strona nie otrzymała żadnej decyzji ustalającej podatek. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej też "SKO" albo "Organ") oddaliło skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazane zostało, że w skardze na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności i nie można podnosić skutecznie zarzutów z art. 33 z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, dalej "u.p.e.a."). SKO stwierdziło, że przy zajęciu rachunku bankowego nie doszło do naruszenia prawa i naruszenia przepisów prawa. Wskazano przy tym, że zarzuty Skarżącej - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i błąd co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) zostały przekazane przez SKO do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Prezydentowi Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona podniosła, że nie była dłużnikiem, że została obciążona podatkiem w sytuacji gdy nie jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...], nigdy nie otrzymała decyzji podatkowych, a pierwszą informacją było zajęcie konta bankowego. Zarzucono nieprawidłowości w zaskarżonym postanowieniu i stwierdzono, że ustalenia SKO są przedwczesne i oparte na nieznanym Stronie materiale dowodowym. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. SKO utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r. Dalej SKO powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych stwierdziło, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Wyjaśniono, że w skardze na czynności egzekucyjne można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia a nie można zaś podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Skarga ta nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Organ ocenił, że okoliczności podnoszone przez Stronę nie miały znaczenia dla przedmiotowego postępowania i nie mogły zostać uwzględnione. Wyjaśniono, że takie kwestie jak: przedawnienie się zobowiązania podatkowego, jego uregulowanie, wadliwe wyliczenie zaległości podatkowej, nieotrzymanie decyzji ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego mogą stanowić podstawę zarzutów wniesionych w trybie art. 33 § 1 ppkt 1 u.p.e.a. Podkreślono, że w zakresie tych zarzutów sprawa została przekazana przez SKO do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Prezydentowi. Oceniając zastosowany środek egzekucyjny SKO odnotowało, iż zajęcie rachunku bankowego jest jednym ze środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Stwierdzono również, że w rozpatrywanej sprawie Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. (na stosownym druku zgodnym z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655). poinformował bank – [...] S.A. o zajęciu rachunku bankowego Strony. Przytoczono, iż jednocześnie wezwał ww. bank. aby bez zgody Organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę Organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności objętej tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Prezydenta nr [...]. SKO uznało, że w zawiadomieniu znalazły się wszystkie wymagane prawem elementy i informacje - pouczenia zarówno dla banku, jak i zobowiązanej. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi doręczone zostały Strony dnia 29 grudnia 2014 r. W ocenie SKO z powyższego stanu prawnego i faktycznego wynikało bezspornie, że zajęcie rachunku bankowego dokonane zostało zgodnie z przepisami prawa tj. zgodnie z art. i a pkt 12 lit. a i art. 80 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę do Sądu, wyrażając w jej treści niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych powodów, niż wskazanych w skardze (do czego uprawnia, a jednocześnie obliguje przywołany przepis art. 134 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie SKO utrzymujące w mocy - po ponownym rozpoznaniu sprawy - poprzedzające postanowienie tego Organu z dnia [...] marca 2015r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, w szczególności, że podniesione przez Skarżącą okoliczności (tak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze), iż "doszło do niesłusznego obciążenia zobowiązanej podatkiem, który został zapłacony przez M.G., że nastąpiło przedawnienie podatku za lata 2011 i § 2012, że wadliwie została wyliczona zaległość podatkowa oraz, że zobowiązana nie otrzymała żadnej decyzji ustalającej podatek, nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania i nie mogą zostać uwzględnione" – tj. ramach skargi na czynności egzekucyjne. Jednocześnie Organ wyjaśnia, że "(...) w zakresie tych zarzutów sprawa została przez Kolegium do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Prezydentowi W." (por. str. 2 i 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). W tym stanie rzeczy, o ile należy zgodzić się ze stanowiskiem Organu, że w skardze na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie czynności formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego (lub egzekutora) przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności, to jednak umknęły uwadze Organu skutki wniesienia zarzutu na dalsze postępowanie i czynności egzekucyjne. Mianowicie zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w takich przypadkach, postępowanie egzekucyjne zawiesza się do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, jak stanowi § 2 tego przepisu, w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny może dokonać na podstawie tytułu wykonawczego zabezpieczenia na wniosek wierzyciela lub z urzędu. Zawieszenie postępowania polega na czasowym zaniechaniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. przerwaniu na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód (por. Wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/LU 584/10). Dodać przy tym należy, że w myśl art. 56 § 3 u.p.e.a., organ winien wydać postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na które zgodnie z § 4 tego przepisu, służy zażalenie. Sąd stwierdza, że z akt sprawy nie wynika czy doszło, w szczególności, do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami w związku z niesporną okolicznością (przyznaje to zarówno Organ, jak i Skarżąca) zgłoszenia przez zobowiązaną zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Nie wskazano też ani w treści zaskarżonego postanowienia , ani nie wynika to z akt sprawy, aby organ egzekucyjny rozstrzygał o pozostawieniu w mocy dokonanych czynności egzekucyjnych, w kontekście art. 58 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. W świetle powyższego Sąd stwierdza, że stan faktyczny będący podstawą m. innymi procesu subsumcji, nie został w sprawie w sposób prawidłowo ustalony, gdyż Organ pominął wskazane wyżej okoliczności, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, a brak tych ustaleń, uniemożliwia sądową kontrolę zaskarżonego aktu. Sąd zgadza się w tym zakresie ze Skarżącą, że akta sprawy nie zawierają podstawowych dokumentów pozwalających się odnieść do zgłoszonych zarzutów, ewentualnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego czy choćby wyjaśnienia czy dokonano wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanej, po przedstawieniu przez dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków w trybie art. 56 § 1 pkt 1 i 4. Podkreślenia wymaga, że SKO jako Organ odwoławczy, który ponownie rozpoznawał sprawę, nie poczynił jakichkolwiek ustaleń w tym przedmiocie, choć z treści uzasadnienia wynika, iż ma pełną świadomość zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów przeciwegzekucyjnych w trybie art. 33 u.p.e.a. W świetle wskazanych okoliczności, w ocenie Sądu, w sprawie doszło zarówno do naruszenia przepisów procesowych, mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności faktycznych oraz tym samym naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz zasady dwukrotnego, merytorycznego rozpoznania sprawy przez Organ ponownie rozstrzygający sprawę (SKO) a także zaufania do organów podatkowych, jak i do naruszenia przepisu art. 35 § 1 i 2 u.p.e.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w stosunku do zobowiązanej podjęto czynności egzekucyjne zajęcia z rachunku bankowego, podczas gdy w związku ze zgłoszonymi przez Skarżącą a opisanymi wcześniej zarzutami, należało zawiesić postępowanie egzekucyjne. Końcowo Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny na mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. powinien z urzędu zbadać nie tylko warunki dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, takie jak: istnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym podlegającego egzekucji administracyjnej, wystawienie tytułów wykonawczych przez uprawniony organ, spełnienie przez tytuł wykonawczy wymagań wskazanych w art. 27 u.p.e.a. czy sprawdzenie czy osoba wskazana jako zobowiązany w tytule wykonawczym jest faktycznie tym zobowiązanym (Kulesza C., Komentarz do art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, [w:] Kijowski D. R. (red.), Cisowska-Sakrajda E., Faryna M., Grześkiewicz W., Kulesza C., Łuczaj W., Pietrasz P., Radwanowicz-Wanczewska J., Starzyński P., Suwaj R., Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX, 2015), lecz również zasadności i wymagalności obowiązku zawartego w tytule wykonawczym. Obowiązek taki dotyczy organu egzekucyjnego, będącego jednocześnie wierzycielem, który sam wystawia tytuł wykonawczy. Badając ponownie sprawę, Organ odwoławczy jest związany przedstawioną oceną prawną, w następstwie czego zobowiązany jest do ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, biorąc pod uwagę również wskazane przez Sąd uchybienia w zakresie ustaleń co do stanu faktycznego. Reasumując, z uwagi na wskazane naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 201 § 1 P.p.s.a., zasądzając od Organu na rzecz Skarżącej zwrot kosztów wpisu sądowego w wysokości 100 zł.