III SA/Wa 731/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Łukasz Sędek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. – po rozpatrzeniu odwołania M. L. (zwanego dalej Skarżącym"), od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. umarzającej postępowanie podatkowe z uwagi na jego bezprzedmiotowość – utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Pismem z dnia 12 grudnia 2007 r. Skarżący, powołując się na art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), wniósł o: • umorzenie w całości zaległości podatkowych, odsetek i kosztów w kwocie, która zostanie określona w decyzjach o doręczenie, których Skarżący występował, • zawarcie umowy cesji praw na rzecz Urzędu Skarbowego w P. należnych wierzycielowi tj. Skarżącemu od A. K. zasądzonych prawomocnymi wyrokami sądowymi, skierowanymi do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. na kwotę ok. 70.000,00 zł, • pomniejszenie należności podatkowej o wysokość wyliczonej wierzytelności wraz z odsetkami i kosztami objętymi umową cesji, o kwoty przedawnione, a w pozostałej części o umorzenie w całości. W odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o uzupełnienie przedmiotowego wniosku Skarżący pismem z dnia 12 lutego 2008 r. wniósł o zawieszenie z urzędu postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenia na bezpodstawnie ustaloną właściwość miejscową Urzędu Skarbowego W. oraz doręczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości zadłużenia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego wszczętego pismem Strony z dnia 12 grudnia 2007 r. we wnioskowanym zakresie; a postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek z dnia 12 grudnia 2007 r. w części dotyczącej umorzenia wskazanych zaległości podatkowych, odsetek i kosztów z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Pismem z dnia 18 lipca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego do sprecyzowania wniosku z dnia 12 grudnia 2007 r. poprzez wyjaśnienie, czy żądanie dotyczy zawarcia umowy, o której mowa w art. 66 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na to wezwanie, Skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 12 grudnia 2007 r.; wyjaśnił, że wyraża gotowość zawarcia umowy cesji i pomniejszenia w ten sposób zaległości podatkowych nieprzedawnionych; załączył projekt umowy przelewu praw (cesji) z tytułu przysługujących mu wierzytelności od A. K. w wysokości około 70.000,00 zł. Zaznaczył, że zaległości wykazane w decyzji - o doręczenie, której wnosił - są przedawnione i powinny zostać umorzone jako wygasłe. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. umorzył postępowanie podatkowe z uwagi na jego bezprzedmiotowość W uzasadnieniu rozstrzygnięcia - jako przyczynę umorzenia postępowania - organ pierwszej instancji wskazał, iż wszelkie sprawy związane z uregulowaniem zobowiązań podatkowych mogą być prowadzone na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, nie ma natomiast możliwości zawierania przez organy podatkowe umów, których przedmiotem są należności podatkowe, na podstawie innych dziedzin prawa. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy uznał, iż wniosek Strony jest bezprzedmiotowy z uwagi na brak w obowiązujących przepisach podstawy prawnej do jego realizacji, bowiem przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości zawarcia umowy cesji na rzecz organu podatkowego oraz pomniejszenia należności podatkowej o wysokość wyliczonej wierzytelności. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji uznał za nieuzasadnione. Powołał się na treść art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że ze złożonych przez podatnika wyjaśnień i dołączonych dokumentów wynika, iż Strona wniosła o przeniesienie praw z tytułu przysługujących mu wierzytelności od A. K. w wysokości około 70.000,00 zł i pomniejszenie zaległości podatkowych. Strona nie wniosła o przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na gruncie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (art. 66 § 1) lecz przepisów ustawy - Kodeks cywilny. Organ odwoławczy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, umorzył postępowanie podatkowe z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. istniały przesłanki do umorzenia postępowania wszczętego na wniosek Strony, jako bezprzedmiotowego. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, "gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". W świetle tego przepisu jedyną przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie podatkowe należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tutaj w grę zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Jednakże charakter przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem powołany przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe Oczywistość bezprzedmiotowości- jak podaje organ - może wynikać m. in. z tego, że żądanie Strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ podatkowy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., skoro przedmiotem postępowania było żądanie Strony nie znajdujące odzwierciedlenia w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prawidłowo zastosował art. 208 § 1 cyt. ustawy i umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zarzucił nierozpoznanie wniosków z 5 listopada 2007 r. i 12 grudnia 2007 r. i innych dotyczących wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego po uwzględnieniu: • wpłat, jakich dokonał w kwocie około 100.000 zł oraz przedawnienia zobowiązania podatkowego z mocy prawa; • ewentualnie pomniejszenia istniejącej zaległości o kwotę wierzytelności, jaka przysługuje mu na podstawie tytułów egzekucyjnych od dłużniczki Pani K. w kwocie około 100.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami. Skarżący zarzucił sprzeczność wydanej decyzji z przepisami art. 21 § 1 i § 4, art. 68 oraz art. 18b Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wydzielenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. czterech postępowań z jednego wniosku Skarżącego nie było poprawne. Zdaniem Skarżącego właściwym było prowadzenie jednego postępowania administracyjnego w sprawie i wydanie decyzji obejmującej cztery wątki. Wskazując na bezczynność urzędu skarbowego, Skarżący wniósł o wydanie decyzji w przedmiocie wysokości zaległości podatkowej przez Urząd Skarbowy w P. oraz o uchylenie cząstkowej decyzji Dyrektora izby Skarbowej w W.. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Inicjowana skargą Strony sądowa kontrola polega na zbadaniu legalności działania organu administracji w sprawie. Z oznaczenia pisma Skarżącego wynika, ze jest to skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2009 r. Nr [...]. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej zwana "P.p.s.a."). Wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegają ponadto decyzje zawierające naruszenia prawa będące podstawą stwierdzenia ich nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Badając przedmiotową sprawę według powyższych kryteriów, Sąd takich uchybień zaskarżonej decyzji nie stwierdził. Przede wszystkim należy wyjaśnić Skarżącemu, że prawo administracyjne, którego częścią jest prawo podatkowe, jest odrębną od prawa cywilnego gałęzią prawa i instytucje prawa cywilnego (w tym cesja wierzytelności) nie mają, poza określonymi w Ordynacji podatkowej wyjątkami, bezpośredniego zastosowania do zobowiązań podatkowych. Zagadnienia materialnoprawne dotyczące zobowiązań podatkowych jak i postępowanie podatkowe reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Oznacza to, że mimo podobnej nazwy nie można do zobowiązań podatkowych zastosować umowy cesji wierzytelności określonej przepisami Kodeksu cywilnego (art. 509 – 518 K.c.) o co wnosił Skarżący. Ordynacja podatkowa zawiera regulację nieco przypominającą w/w instytucję prawa cywilnego. Jest to przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych m.in. na rzecz Skarbu Państwa - w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa (art. 66 § 1 pkt 1). Jako, że organowi podatkowemu nie wolno modyfikować wniosku strony i precyzować za stronę żądania. Naczelnik Urzędu Skarbowego zachował się prawidłowo wzywając Skarżącego do potwierdzenia, że jego intencją było zawarcie umowy, o której mowa w art. 66 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi Skarżący ponownie stwierdził, że wnosi o zawarcie cywilnej umowy cesji, której projekt załączył. W tej sytuacji słuszne jest stanowisko organów podatkowych, że sprawę wszczętą wnioskiem o zawarcie umowy cesji jako bezprzedmiotową należało umorzyć. Bezprzedmiotowość postępowania podatkowego zachodzi, bowiem także wtedy, gdy przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości takiego działania, jakiego domaga się strona. Stronom wolno swobodnie kształtować wzajemne relacje w zakresie stosunków cywilnoprawnych. Natomiast zakres i formy działania organu podatkowego w zakresie spraw podatkowych muszą ściśle wynikać z przepisów prawa. Niezasadne są zarzuty Strony Skarżącej odnośnie podziału wniosku i załatwienia go kilkoma orzeczeniami. Jeżeli pismo strony skierowane do organu zawierało kilka wniosków wynikających z różnej podstawy prawnej, to nie stanowi błędu uzasadniającego uwzględnienie skargi rozpoznanie każdego z tych wniosków osobnym orzeczeniem. Wniosek strony w części dot. umorzenia zaległości został pozostawiony bez rozpatrzenia postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2008 r. w związku z nieuzupełnieniem przez Skarżącego braków formalnych. Dlatego nieodniesienie się w zaskarżonej decyzji (z dnia [...] sierpnia 2008 r.) do żądania, które zostało już wcześniej pozostawione bez rozpatrzenia nie narusza przepisów prawa. Zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów o właściwości miejscowej. Jak wynika z akt sprawy Skarżący od kwietnia 1991 r. nie zamieszkuje w P., a od grudnia 1996 r. nie jest tam zameldowany. Nie jest także miejscem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej – B., jak podał w dokumentach aktualizacyjnych NIP – 1, gdyż pod wskazanym adresem znajduje się niezabudowana działka (p. pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 4 kwietnia 2008 r., k- 2 akt sprawy). W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie był właściwy do rozpoznania wniosku Skarżącego w przedmiocie cesji wierzytelności. Jednocześnie wobec stwierdzenia, że miejscem zamieszkania Skarżącego jest W. ul. M., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działał w sprawie w zgodzie z przepisami o właściwości miejscowej. Bezzasadne jest twierdzenie Skarżącego, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 18b Ordynacji podatkowej. Sprawa została na wniosek strony wszczęta 12 grudnia 2007 r. na ten dzień właściwy był Naczelnik Urzędu Skarbowego W. i to on wydał decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania. Organy podatkowe nie naruszyły również art. 21 § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej, albowiem zaskarżona decyzja nie jest decyzją wymiarową i w/w przepisy nie były podstawą prawną jej wydania. Zaznaczyć należy, że przy okazji skargi na decyzję wydaną w sprawie z wniosku o zawarcie umowy cesji wierzytelności nieskuteczne jest zgłaszanie zarzutów nie mieszczących się w granicach sprawy. W związku niestwierdzeniem wad zaskarżonej decyzji określonych art. 145 P.p.s.a., skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a należało oddalić.