III SA/Wa 731/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość postanawia odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika Skarżący M. L. (zwany dalej "Skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dorosłym synem oraz Panią S. W. Posiada nieruchomość rolną o powierzchni 6,06 ha oraz działkę budowlaną w B. o powierzchni 635 m². Z oświadczenia wynika także, że Skarżący nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Dodatkowo Skarżący oświadczył, że posiadane gospodarstwo rolne jest zrujnowane. Z oświadczenia wynika także, iż Skarżący uzyskiwał w 2008 r. miesięczne dochody w kwocie 2.861 zł brutto natomiast S. W. z tytułu zasiłku przedemerytalnego uzyskuje dochód w kwocie 900 zł. Skarżący oświadczył, że dochód S. W. przeznaczany jest na opłaty za czynsz, telefon i centralne ogrzewanie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedstawił zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że w 2007 r. z tytułu zatrudnienia oraz z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał, przychód w kwocie 960.550,00 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 915.428,18 zł, a dochód 45.121,82 zł, w 2008 r. Skarżący z tych samych tytułów uzyskał przychód w kwocie 804.158,00 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 757.768,40 , a dochód 46.389,60 zł. Natomiast S. W. z tytułu emerytury uzyskała w 2007 r. dochód w kwocie 12.851,04 zł , a w 2008 r. dochód w kwocie 13.477,53 zł. Skarżący przedstawił także rachunki za czynsz – 428,00 zł, za energię elektryczną, za grudzień 2009 r. na kwotę 293,30 zł oraz telefon – 46,36 zł. Z przedstawionych za miesiąc grudzień 2009 r., wyciągów z rachunków bankowych wynika natomiast, że Skarżący na rachunkach bankowych posiada kwoty: 124,95 zł oraz 198,91 zł. Skarżący posiada także rachunek "kredytu bezpiecznego" na którym posiada zadłużenie w kwocie 4.266,27 zł. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego, za miesiąc grudzień 2009 r., wynika natomiast, że S. W. na rachunku inwestora posiada kwotę 44,83 zł. Natomiast na rachunkach bankowych przedsiębiorstwa budowlanego prowadzonego przez Skarżącego, widnieje na dzień 31 grudnia 2009 r. zadłużenie w kwocie 93,36 zł. oraz zadłużenie na kwotę 119,26 zł. Z przedstawionego świadectwa pracy wynika natomiast, że Skarżący rozwiązał stosunek pracy w dniu 1 lipca 2009 r. Z przedstawionej natomiast opinii o kredycie wynika, że Skarżący posiada niespłacony kredyt na kwotę 30.845,45 zł., a wysokość raty wynosi 788,67 zł. Ponadto Skarżący oświadczył, że ani On ani S. W. nie korzystają z pomocy społecznej. Skarżący oświadczył, że z tytułu zakupu leków ponosi miesięczne wydatki w kwocie około 400,00 zł. Ponadto w aktach sprawy znajduje się wniosek o przyznanie prawa pomocy PPPr, z którego wynika, że przedsiębiorstwo budowlano – handlowe prowadzone przez Skarżącego nie osiąga żadnych dochodów. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2010 r. Referendarz Sądowy Agnieszka Grzelak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających sytuację materialną Skarżącego. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył w ustawowym terminie sprzeciw. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy przemawia okoliczność, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a więc ma możliwość uzyskiwania dochodów. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym S. W. posiada stały dochód w postaci zasiłku przedemerytalnego. Ponadto Skarżący posiada, nieruchomość rolną oraz działkę budowlaną. Ponadto na uwagę zasługuje również fakt, że Skarżący wykazał, iż obecnie miesięczny dochód jego rodziny (zasiłek przedemerytalny S. W. ) wynosi 900,00 zł. Natomiast wyliczył, że miesięcznie jego rodzina ponosi wydatki z tytułu czynszu – 428,00 zł, z tytułu opłat za energię – 293 zł., z tytułu opłat za telefon – 46,36 zł, z tytułu opłat za leki – 400 zł oraz z tytułu opłaty za ratę kredytu 788,67 zł. Łącznie zatem wydatki rodziny Skarżącego wynoszą 1.956,03 zł. Przy czym podnieść należy, że kwota ta nie uwzględnia kosztów np. wyżywienia, ubioru, dojazdów. Wyliczenie to wskazuje zatem, że Skarżący posiada źródło dochodów, którego nie ujawnił. Tym bardziej, że jak wynika z przedstawionych wyciągów bankowych ani Skarżący ani S. W. nie posiadają oszczędności, z którym mogliby czynić wspomniane opłaty. Trudno zatem dać wiarę, biorąc pod uwagę już tylko chociażby uiszczane przez Skarżącego rachunki, że Skarżący nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Oświadczenia Skarżącego należało wiec uznać za niejasne i niewiarygodne. Ponadto należy podnieść, że Skarżący, mimo, że był do tego zobowiązany, nie przedstawił sytuacji finansowej swojego dorosłego, a pozostającego we wspólnym gospodarstwie syna. Zaznaczyć również należy, że Skarżący był zobowiązany do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, a przedstawił wymagane dokumenty tylko za grudzień 2009 r. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona Skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wpisu sądowego należnego w sprawie oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny lub doradca podatkowy. Podniesione okoliczności, przemawiają zatem za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe, w szczególności uznając, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji Z powyższych względów, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji