III SA/Wa 734/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-07

Skład orzekający: Maciej Kurasz, Honorata Łopianowska, Waldemar Śledzik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zabezpieczenia należności podatkowych może zostać wydane przed doręczeniem decyzji o zabezpieczeniu tej należności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządzenie zabezpieczenia należności podatkowych nie może zostać wydane przed doręczeniem decyzji o zabezpieczeniu. Doręczenie decyzji jest warunkiem jej wejścia do obrotu prawnego i umożliwia określenie treści obowiązku oraz jego wysokości, co jest niezbędne do prawidłowego sformułowania zarządzenia zabezpieczenia. W przeciwnym razie, czynność zabezpieczenia jest niezgodna z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi N. S.K.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oddalające skargę na czynność zabezpieczającą. Naczelnik wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku spółki na podstawie decyzji o zabezpieczeniu należności z tytułu podatku VAT. Pełnomocnik spółki wniósł skargę na czynność zabezpieczenia, wskazując m.in. na naruszenie przepisów poprzez dokonanie zabezpieczenia przed doręczeniem decyzji. Organy administracji uznały skargę za bezzasadną, twierdząc, że kwestie istnienia obowiązku nie podlegają ocenie w trybie skargi na czynności zabezpieczające.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz N. S.K.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi N. S.K.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz N. S.K.A. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku N. Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w W. [dalej także: "Skarżąca", "Strona"] na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 7 września 2018 r. wystawionego w oparciu o decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W.[dalej także: "Naczelnik", "organ pierwszej instancji", "NUS"] z [...] września 2018 r., wydaną w przedmiocie zabezpieczenia na majątku N. Spółka Komandytowo-Akcyjna należności budżetowych z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, maj 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę w przybliżonej kwocie łącznej 298.869,00 zł oraz zabezpieczenia należności budżetowych z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług przed wydaniem decyzji określającej wysokość zwrotu za styczeń, luty, kwiecień 2016 r. w łącznej kwocie 798.455,00 zł. Zawiadomieniami z 7 września 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]Banku Polska S. A. oraz [...] Banku [...] S. A. Zawiadomienia doręczono do banków za pośrednictwem systemu OGNIVO w dniu 7 września 2018 r. Zawiadomienia wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia oraz decyzją o zabezpieczeniu z [...] września 2018 r., doręczono na adres Strony w dniu 14 września 2018 r. Pismem z 13 września 2018 r. [...] Bank [...] S. A. poinformował, że na rachunkach bankowych zabezpieczył środki w pełnej wysokości zajęcia, tj. w kwocie 1.097.324,00 zł. Wobec powyższego pismem z 17 września 2018 r. organ egzekucyjny uchylił zabezpieczenie wierzytelności w [...] Banku [...] S. A. 2. Pismem z 28 września 2018 r. pełnomocnik Strony na podstawie art. 54 § 1 w zw. z art. 155a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej także "u.p.e.a."] wniósł skargę na czynność zabezpieczenia wierzytelności w [...] Banku [...] S.A., wskazując na naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez uznanie, że obowiązek w stosunku do Strony istnieje, oraz przepisów art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie. Wskazał, że wykonanie decyzji zostało dokonane przed jej faktycznym wydaniem oraz doręczeniem, co narusza wprost art. 33d § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa [Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej także "o.p."]. Organ zastosował środki zabezpieczenia wynikające z przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed wprowadzeniem decyzji zabezpieczającej do obrotu prawnego, natomiast doręczenie odpisu zarządzenia zobowiązanemu wraz z decyzją stanowi wyjątek, który może być stosowany pod warunkiem spełnienia przesłanek art. 155b § 1a u.p.e.a., które nie zaistniały w stosunku do Strony. Wobec powyższego wniósł o umorzenie postępowania zabezpieczającego, a w konsekwencji o uchylenie dokonanych czynności. 3. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie skargi na czynności zabezpieczające jest prawidłowość zaskarżonej czynności. W oparciu o art. 80 u.p.e.a. regulujących zasady egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych oraz art. 67 § 2 w związku z art. 164 § 1 pkt 4 u.p.e.a. dokonał powyższej oceny i stwierdził bezzasadność skargi. Wskazał, że wymienione w skardze naruszenia dotyczące nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności zastosowanego środka dotyczą okoliczności wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i aktualnie są przedmiotem postępowanie w sprawie wniesionych pismem z 20 września 2018 r. zarzutów do postępowania, a tym samym nie podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Postanowienie doręczono na adres pełnomocnika Strony w dniu 27 listopada 2018 r. 4. Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia, pismem z 3 grudnia 2018 r., pełnomocnik Strony złożył zażalenie, w którym zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 54 § 5 u.p.e.a w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi i uznanie, iż powołane przez pełnomocnika zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. Następnie podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, że wykonanie decyzji zostało dokonane przed jej faktycznym wydaniem oraz doręczeniem. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. [dalej także: "DIAS", Dyrektor", "organ drugiej instancji"] po rozpatrzeniu odwołania, postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] listopada 2018 r. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnił, że przedmiotem skargi mogą być wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formy dokonania czynności egzekucyjnych [zabezpieczających]. W postępowaniu tym ocenie podlega prawidłowość dokonanych czynności przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę ich dokonywania. Wobec powyższego, w ocenie DIAS, żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku oraz z uwagi na zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, wykracza poza ramy postępowania prowadzonego w trybie art. 54 ustawy egzekucyjnej. Natomiast kwestia nieistnienia dochodzonego obowiązku zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy stanowi podstawę wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz zgodnie z przepisem 59 § 1 pkt 2 tej ustawy stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dotyczy to również zarzutu zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego stanowiącego podstawę zarzutów z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. oraz wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie 59 § 1 pkt 7 ww. ustawy. Natomiast organ nadzoru, związany przedmiotowym zakresem sprawy – skargi na czynność zabezpieczającą, z uwagi na zasadę niekonkurencyjności stosowanych środków, nie posiada uprawnień do zajmowania stanowiska w niniejszym postępowaniu, co do zarzutów dotyczących istnienia egzekwowanego obowiązku jak również niedopuszczalności środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podkreślił również, że powyższe kwestie były przedmiotem rozpatrzenia przez organ egzekucyjny w ramach zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego zakończonym postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] grudnia 2018 r., którym organ uznał zarzuty nieistnienia zabezpieczonego obowiązku oraz niedopuszczalności postępowania zabezpieczającego za niedopuszczalne, natomiast zarzut niespełnienia w zarządzeniu zabezpieczenia wymogów określonych w art. 156 § 1 u.p.e.a. za bezzasadny. Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny w oparciu o art. 80 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a., zastosował przewidziany prawem środek egzekucyjny i na podstawie zawiadomienia z 7 września 2018 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunków bankowych, doręczając poprzez system OGNIVO, zawiadomienie o zajęciu do [...] Banku [...] S.A., o czym zawiadomił Stronę doręczając na adres spółki w dniu 14 września 2018 r. zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia oraz decyzją o zabezpieczeniu z [...] września 2018 r. Natomiast [...] Bank [...] S.A. realizując zajęcie, na rachunkach bankowych zabezpieczył środki w pełnej wysokości zajęcia. Organ drugiej instancji nie zgodził się ze stwierdzeniem, że wykonanie decyzji o zabezpieczeniu nastąpiło przed jej faktycznym wydaniem oraz doręczeniem. Wskazał, że wydanie decyzji nastąpiło [...] września 2018 r., a więc przed datą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z [...] września 2018 r. oraz datą dokonania czynności. Dyrektor argumentował za Naczelnym Sądem Administracyjnym w wyroku z 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 2051/09, że [...] datą wydania decyzji jest data wydania decyzji na piśmie lub data ogłoszenia decyzji ustnie z tym, że datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane prawem elementy. W razie wątpliwości co do daty podpisania należy przyjąć, że datą tą jest data umieszczona na decyzji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. powołał się również na art. 155 u.p.e.a., zgodnie z którym zabezpieczenie może być dokonane również przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a przepisy odrębne zezwalają na takie zabezpieczenie. W myśl art. 155a § 1 pkt 1 ww. ustawy, organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Zgodnie natomiast z art. 155b § 1a u.p.e.a., w przypadku gdy doręczenie odpisu zarządzenia po doręczeniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 o.p., mogłoby utrudnić lub udaremnić dokonanie zabezpieczenia, organ egzekucyjny lub egzekutor wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia doręcza zobowiązanemu tę decyzję o zabezpieczeniu. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. organ egzekucyjny, podejmując zaskarżoną czynność, działał na podstawie i w granicach prawa, doręczając 14 września 2018 r. na adres spółki zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z [...] września 2018 r. wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia oraz decyzją o zabezpieczeniu z [...] września 2018 r. 6. Pismem z 18 lutego 2019 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazał na naruszenie przepisów: art. 54 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez oddalenie skargi i uznanie, że powołane przez pełnomocnika zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne; art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji administracyjnej pomimo, że organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem wszczął postępowanie zabezpieczające, przed doręczeniem [wyekspediowaniem z urzędu] decyzji będącej podstawą do wydania zarządzenia, skutkujące zabezpieczeniem należności na rachunkach bankowych Spółki; art. 145 Ordynacji Podatkowej poprzez doręczenie Zarządzenia bezpośrednio Spółce, pomimo, iż w sprawie został wyznaczony pełnomocnik. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o: uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie; zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami; rozpoznanie skargi na rozprawie. W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała stanowisko, że organ egzekucyjny zastosował środki zabezpieczenia wynikające z przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed wprowadzeniem decyzji zabezpieczającej do obrotu prawnego, a tym samym wszczęcie postępowania zabezpieczającego było niedopuszczalne, co w ocenie Skarżącego powinien ocenić organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru ramach wniesionej skargi na czynność zabezpieczającą. Ponadto wniósł nowy zarzut błędnego doręczenia zarządzenia zabezpieczenia na adres Spółki, zamiast na adres Jej pełnomocnika. 7. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej również "p.p.s.a."], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, gdzie kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 3 p.p.s.a., zakres kontroli działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 135 p.p.s.a Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ramach wskazanych kryteriów, skarga zasługiwała na uwzględnienie. 2. W niniejszej sprawie, pomimo wniosku Strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że skierowanie tych spraw do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też, pomimo że Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy, to z uwagi na brzmienie art. 122 p.p.s.a., powyższy wniosek nie wiązał Sądu orzekającego w sprawie, co oznacza, że możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne [tak też trafnie B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. s. 527; także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Kr 59/16; to i pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Sąd jednocześnie miał na uwadze, że Skarżąca nie wskazała argumentów świadczących, że rozpoznanie sprawy na rozprawie byłoby celowe. Sąd z urzędu także nie dopatrzył się żadnych podstaw przemawiających za koniecznością czy celowością rozpoznania sprawy na rozprawie. 3. Przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] stycznia 2019 r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank [...] S.A. w ramach postępowania zabezpieczającego objętego zarządzeniem o zabezpieczeniu z [...] września 2018 r. Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okazała się ocena kwestii doręczenia decyzji o zabezpieczeniu z [...] września 2018 r. i odpowiedzi na pytanie, czy organ egzekucyjny miał tytuł prawny do wystawienia zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 154 i nast. u.p.e.a. w sytuacji, gdy decyzja o zabezpieczeniu wydana w trybie art. 33 i nast. o.p. nie została jeszcze podatnikowi doręczona. Zgodnie z art. 155b § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności zabezpieczających, doręcza zobowiązanemu odpowiednio: odpis zarządzenia zabezpieczenia; dokument zabezpieczenia; odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, wraz z zawiadomieniem o przystąpieniu do zabezpieczenia; zawiadomienie o przystąpieniu do zabezpieczenia, jeżeli odpis tytułu wykonawczego został doręczony w egzekucji administracyjnej. Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że zagadnienie związku zachodzącego pomiędzy prawidłowym wprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji o zabezpieczeniu a możliwością wystawienia zarządzenia zabezpieczenia było już przedmiotem rozważań w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego [wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt III SA 1112/96, z 25 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 112/09, z 15 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1204/11, z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3127/14]. W wyroku z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 112/09 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że wystawienie przez organ podatkowy zarządzenia zabezpieczającego [zarządzenia zabezpieczenia], przewidzianego w art. 155 u.p.e.a. w związku z art. 33 § 2, § 4 i § 5 o.p. [w brzmieniu obowiązującym w 2008 r.], nie mogło nastąpić wcześniej aniżeli doręczenie przez ten organ decyzji o zabezpieczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że ponieważ art. 212 o.p. ustanawia zasadę związania decyzją podatkową od chwili jej doręczenia, doręczenie powoduje utrwalenie treści i formy załatwienia sprawy, a decyzja wchodzi do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Data wydania decyzji wskazuje natomiast, kiedy zamknięto okres przygotowywania treści decyzji i nadania jej wymaganej formy. Analogiczne stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w późniejszym wyroku z 15 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1204/11, w którym stwierdził, że z art. 155a § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 u.p.e.a. [w brzmieniu obowiązującym w 2010 r.] wynika, że zarządzenie zabezpieczenia należności pieniężnej, określonej w decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 4 pkt 2 o.p. w związku z art. 155 u.p.e.a. nie może być wydane przed doręczeniem decyzji o zabezpieczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że decyzja o zabezpieczeniu ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wywołuje ona skutek w postaci związania organu wydaną decyzją i wprowadzenia jej do obrotu prawnego dopiero z chwilą jej doręczenia. W obrocie prawnym istnieje tylko i wyłącznie decyzja doręczona [art. 212 o.p.], czyli tak długo jak decyzja nie zostanie doręczona, tak długo nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym, nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. Dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie akcentuje się, że w myśl art. 33d § 1 o.p. prawidłowa sekwencja czynności organów powinna uwzględniać, że wydanie zarządzenia zabezpieczenia jest następstwem doręczenia decyzji o zabezpieczeniu [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 30/12]. W myśl bowiem przywołanego przepisu wykonanie decyzji o zabezpieczeniu następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w formie określonej w § 2, czyli przez przyjęcie przez organ podatkowy na wniosek strony zabezpieczenia wykonania zobowiązania. Realne zastosowanie przewidzianej w tym przepisie alternatywy wymaga formalnego powiadomienia podatnika o wydaniu decyzji o zabezpieczeniu oraz o jej treści, co umożliwi mu złożenie wniosku o przyjęcie zabezpieczenia i ewentualnego zaskarżenia postanowienia odmawiającego przyjęcia zabezpieczenia [art. 33d § 3 o.p.] – niezależnie od przewidzianej w art. 33d § 4 o.p. możliwości późniejszego uchylenia lub zmiany zakresu zabezpieczenia w wyniku złożenia wniosku o przyjęcie zabezpieczenia już po ustanowieniu zabezpieczenia. Przy tym nie przeczy temu stanowisku okoliczność, że decyzja o zabezpieczeniu jest zgodnie z art. 293c o.p. natychmiast wykonalna z mocy prawa, skoro przepis ten przewiduje wyjątek wykonalności ipso iure w przypadku przyjęcia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2 o.p. Zgodnie zaś z treścią art. 211 o.p., decyzje doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z kolei art. 212 o.p. ustanawia zasadę związania decyzją podatkową od chwili jej doręczenia. Przepis ten ustanawia jedną z ważniejszych konstrukcji prawnych dotyczących wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji podatkowej. Stosownie do postanowień art. 156 § 1 u.p.e.a. zarządzenie zabezpieczenia zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego, jego adresu, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej na wynagrodzeniu za pracę zobowiązanego – oznaczenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adres, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) podanie treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu, podstawy prawnej tego obowiązku, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej – także określenie jej wysokości; 4) wskazanie podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku; 5) wskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji. Z przytoczonych przepisów wynika, że przybliżona kwota zobowiązania podatkowego oraz kwota odsetek, które podlegają zabezpieczeniu określana jest w decyzji o zabezpieczeniu. Decyzja ta wywołuje skutek prawny po wejściu do obrotu prawnego, czyli od chwili jej doręczenia. Nie jest więc możliwe w wypełnienie dyspozycji z art. 156 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. podanie w zarządzeniu zabezpieczenia treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu i wysokości należności pieniężnej, która podlega zabezpieczeniu, przed wprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji o zabezpieczeniu. Zatem przed doręczeniem decyzji o zabezpieczeniu nie jest możliwe wydanie zarządzenia zabezpieczenia i określenie w nim obowiązku lub wysokości należności pieniężnej, która podlega zabezpieczeniu. Oznacza to, że wystawienie zarządzenia zabezpieczenia przed doręczeniem decyzji o zabezpieczeniu jest sprzeczne z powyżej przywołanymi przepisami prawa. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie zabezpieczenia na majątku N. Spółka Komandytowo-Akcyjna została wydana [...] września 2018 r. Natomiast zawiadomieniami z dnia [..]września 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które doręczono do banków za pośrednictwem systemu OGNIVO 7 września 2019 r. Bezspornym również jest, że ww. decyzja i zarządzenie zabezpieczenia zostały nadane na adres Spółki w dniu 10 września 2018 r. i doręczone 14 września 2018 r., co znajduje także potwierdzenie w aktach sprawy. Podkreślić także należy, że w nieponumerowanych aktach administracyjnych znajduje się protokół z przeglądania akt administracyjnych z 10 września 2018 r. Z dokumentu tego wynika, że 10 września 2018 r. w Referacie Egzekucji Administracyjnej [...] Urzędu Skarbowego w W. stawił się pełnomocnik Skarżącej i po zapoznaniu się z materiałami dowodowymi znajdującymi się w aktach sprawy wskazał na brak dowodów nadania decyzji o zabezpieczeniu oraz zarządzenia o zabezpieczeniu. W dalszej części tego protokołu wskazano, że pełnomocnik został poinformowany, że przesyłka listem poleconym została nadana tego dnia, to jest 10 września 2018 r. na adres siedziby Spółki, przy czym z protokołu nie wynika, aby dowód tego nadania został okazany pełnomocnikowi spółki. Co istotne, w rozpoznawanej sprawie dokonane przez organ równoczesne doręczenie odpisu zarządzenia zabezpieczenia wraz z decyzją o zabezpieczeniu nie zostało dokonane na podstawie przepisu szczególnego, jakim jest art. 155b § 1a u.p.e.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku gdy doręczenie odpisu zarządzenia po doręczeniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 o.p., mogłoby utrudnić lub udaremnić dokonanie zabezpieczenia, organ egzekucyjny lub egzekutor wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia doręcza zobowiązanemu tę decyzję o zabezpieczeniu. W rozpoznawanej sprawie przepis ten nie był stosowany – nie został on powołany jako podstawa prawna działania organu w zarządzeniu zabezpieczenia. Wykreowanie podstawy działania organu pierwszej instancji w oparciu o art. 155b § 1a u.p.e.a. dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie jest przekonujące. Organ pierwszej instancji nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby jego zdaniem świadczyć, że doręczenie odpisu zarządzenia dopiero po doręczeniu decyzji o zabezpieczeniu mogłoby utrudnić lub udaremnić dokonanie zabezpieczenia. Podobnie zresztą organ drugiej instancji nie powołał ww. okoliczności. Okoliczności sprawy, jak i te podniesione przez Skarżącego w skardze wskazują, że wystawienie zarządzenia o zabezpieczeniu zostało dokonane na tydzień przed doręczeniem decyzji Skarżącemu, a w konsekwencji przed jej wejściem do obrotu prawnego. Fakt wydania decyzji w sprawie zabezpieczenia w dniu [...] września 2018 r. ani jej doręczenia w dniu 14 września 2018 r. nie był kwestionowany przez organy. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że decyzja została nadana już po zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Banku [...] oraz [...] Banku [...] S.A. Stwierdzić zatem należy, że wystawienie przez organ podatkowy zarządzenia zabezpieczającego, przewidzianego w art. 155 u.p.e.a. w zw. 33 § 2 i § o.p., nie mogło nastąpić wcześniej od doręczenia przez ten organ decyzji o zabezpieczeniu. W niniejszej sprawie jednak doszło do sytuacji, w której zajęcie zabezpieczające zostało dokonane przed doręczeniem decyzji oraz zarządzenia zabezpieczającego, a więc przed wejściem decyzji do obrotu prawnego, co niezgodne jest z powołanymi powyżej przepisami prawa. Sąd wskazuje dodatkowo, że sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja i postanowienie zostały doręczone stronie jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje [czy jest decyzja określająca obowiązek], czy obowiązek jest wymagalny [czy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone], a zatem, czy egzekucja jest dopuszczalna [por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 908/16; z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1464/16 i z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1600/16]. Nie można przy tym zgodzić się z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w W., który uznał za zasadne nieodniesienie się przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. do sformułowanych przez Stronę zarzutów twierdząc, że nie dotyczą one kwestii formalnoprawnych. Zarzuty przedstawione przez Stronę dotyczyły w istocie braku możliwości prawnych do dokonania czynności egzekucyjnej, zatem miały charakter formalnoprawny i mogły być rozpatrzone w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Ograniczanie się jedynie do formalnej poprawności samej czynności egzekucyjnej, w niniejszej sprawie nie jest zgodne z przepisami prawa i nie czyni zadość zasadzie gwarancji praw zobowiązanego. Należy przede wszystkim podkreślić, że ograniczenie badania zasadności i wymagalności obowiązku zawartego w tytule wykonawczym nie może dotyczyć organu egzekucyjnego, który jednocześnie jako wierzyciel sam wystawia tytuł wykonawczy. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny – Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. – był jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności. W takiej sytuacji, w zakresie dopuszczalności prowadzenia egzekucji i ewentualnego zaistnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego [w całości lub w części] organy egzekucyjne winny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Norma wynikająca z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie wyłącza obowiązku badania dopuszczalności egzekucji już po jej wszczęciu, a umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić zarówno wtedy, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady tego postępowania, jak też wówczas, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku późniejszej kontroli postępowania egzekucyjnego, przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego. Należy także wskazać na wzajemne relacje pomiędzy art. 29 § 1 u.p.e.a., a unormowaniem wynikającym z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie "obowiązku", który "nie istniał" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czyli obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, tym niemniej jednak jest on obowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje. Podkreślenia wymaga, że art. 59 § 1 pkt 2, § 3 i 4 u.p.e.a. jest autonomiczną regulacją w zakresie umorzenia postępowania i organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej w tym przepisie przyczyny [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., w sprawie II FSK 3665/13, publ. LEX nr 2036648, por. podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2010 r., w sprawie II FSK 2007/09, publ. LEX nr 596157]. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego doręczania pism w postępowaniu zabezpieczającym Sąd na wstępie zauważa, że zarówno w postępowaniu wymiarowym [podatkowym], jak też w postępowaniu egzekucyjnym stronę może reprezentować prawidłowo umocowany pełnomocnik. Zasadą jest, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W judykaturze ugruntował się pogląd, zgodnie z którym doręczenie decyzji o zabezpieczeniu, wydanej na podstawie art. 33 § 1 i art. 33 § 4 pkt 2 o.p. w toku postępowania podatkowego, powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego w postępowaniu podatkowym, dla którego postępowanie w przedmiocie wydania decyzji zabezpieczającej jest [tylko] postępowaniem wpadkowym, chyba że pełnomocnictwo to wyłącza udział wskazanego w nim pełnomocnika w ostatnim z wymienionych postępowań. Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie fakt, że Skarżąca była w toku kontroli reprezentowana przez pełnomocnika doradcę podatkowego R. K. wynika jedynie z twierdzeń Skarżącej oraz wzmianki zawartej w ostatnim akapicie na pierwszej stronie wniosku o dokonanie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych z 13 sierpnia 2018 r. [k. 6 akt administracyjnych]. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jednak takiego pełnomocnictwa. Tym samym Sąd nie może odnieść się do tej kwestii. Nie jest to jednak konieczne z uwagi na wystawienie przez organ podatkowy zarządzenia zabezpieczającego i dokonanie zajęcia zabezpieczającego przed doręczeniem przez ten organ decyzji o zabezpieczeniu, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. 5. Podkreślenia również wymaga, że zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogów formalnych i narusza art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a. Sąd wskazuje, że zarządzenie zabezpieczenia nie zawierało w części C danych wspólnika [komplementariusza] spółki będącej zobowiązanym w sprawie [Skarżącej]. Tymczasem z objaśnień zawartych w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej [Dz. U. z 2016 r., poz. 1305 ze zm.] wynika, że część tę wypełnia się wtedy, gdy zobowiązanym jest spółka nieposiadająca osobowości prawnej. Spółka komandytowo-akcyjna na gruncie prawa cywilnego nie jest wyposażona w osobowość prawną. Ponadto jeszcze silniejszy argument świadczący o obowiązku wskazania w tytule danych wspólników wynika wprost z literalnego brzmienia art. 27 § 2 ustawy ["Jeżeli tytuł wykonawczy dotyczy należności spółki nieposiadającej osobowości prawnej, w tytule wykonawczym podaje się również imiona i nazwiska oraz adresy wspólników."] i samego wzoru tytułu wykonawczego. Na tej podstawie stwierdzić należy, że o tym, czy w części C tytułu powinny być umieszczone dane wspólników, decyduje przymiot osobowości prawnej spółki – jeśli taką osobowość prawną spółka posiada, nie wpisuje się tych danych, jeśli nie posiada – dane wspólników bezwarunkowo należy wpisać. W tej sytuacji uznać należało, że zarządzenie zabezpieczenia z 7 września 2018 r. nie spełniało wymagań art. 27 u.p.e.a., który na mocy art. 166b u.p.e.a. ma zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. 6. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 ppsa. Na kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz Skarżącego składają się: wpis od skargi – 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło