III SA/Wa 739/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] października 2008 r. określił M. M. wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze zbycia w dniu 25 listopada 2003 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr 10 przy ul. [...] położonego w B. w kwocie 8.392,70 zł. W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji za pośrednictwem poczty w dniu 11 grudnia 2008 r. pełnomocnik Skarżącej zwrócił się o przywrócenie terminu do jego złożenia. Uzasadniając wniosek zarzucił, że przedmiotową decyzję niesłusznie uznano za ostateczną przez co podjęto działania zmierzające do jej wykonania. W jego ocenie decyzja organu I instancji nie została doręczona na adres wskazany w piśmie złożonym do urzędu skarbowego w dniu 1 lipca 2008 r., tj. na adres brata Skarżącej – W.Z. Uważa, że do doręczenia drogą pocztową nie doszło z winy Urzędu Pocztowego nr 10 w B., dlatego też ani Skarżąca ani pełnomocnik do doręczeń nie wiedzieli o wydaniu decyzji przez organ podatkowy, a więc nie można było wnieść odwołania w terminie określonym przepisami. Postanowieniem z [...] lutego 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W uzasadnieniu zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. doręczając decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych zastosował tryb przewidziany w art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. była dwukrotnie awizowana przez Urząd Pocztowy tj. w dniu 23 października 2008r. oraz w dniu 31 października 2008 r., a organ I instancji zasadnie uznał ją za doręczoną w dniu 6 listopada 2008 r. Ostatecznym terminem do wniesienia odwołania był dzień 20 listopada 2008 r. W ocenie organu odwoławczego pomimo, że wniosek o przywrócenie terminu złożony został w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania to nie uprawdopodobniono w nim braku winy w uchybieniu terminu. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił bowiem stanowiska pełnomocnika Skarżącej i stwierdził, że decyzja, była skierowana prawidłowo na wskazany adres do doręczeń. Występujące w sprawie dowody, między innymi załączona koperta z decyzją, potwierdzają – w jego ocenie - fakt przetrzymywania przez okres 14 przesyłki poleconej, która była prawidłowo dwukrotnie awizowana przez Urząd Pocztowy w B. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że strona była świadoma otrzymania w najbliższym czasie decyzji z urzędu skarbowego, bowiem otrzymane postanowienie z dnia [...] lipca 2008 r. zawierające informację o zakończeniu postępowania oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem stosownej decyzji wyraźnie o tym stanowiło. Mając zastrzeżenia do świadczonych usług przez Urzędu Pocztowy nie podjęła żadnych działań, aby sprawdzić czy organ podatkowy już wydał decyzję i wysłał ją na wskazany adres czy też nie. W ocenie organu odwoławczego, z materiału akt sprawy wynika, że strona w ogóle nie wnosiła żadnych skarg lub uwag na niewłaściwe awizowanie przesyłek poleconych do Naczelnika Urzędu Pocztowego, a zatem nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Skarżącej wskazał, że organ I instancji błędnie i tendencyjnie ocenił stan faktyczny, pominął istotny dowód w sprawie, którego w ogóle nie ocenił, a w konsekwencji rażąco naruszył prawo przez błędną wykładnię art. 162 § 1 ordynacji podatkowej. Składając podanie o przywrócenie terminu, strona załączyła oświadczenie W. Z., który jest jej pełnomocnikiem do doręczeń w postępowaniu podatkowym. W oświadczeniu z 8 grudnia 2008 r. pełnomocnik ten stwierdził, że nie awizowano do niego korespondencji z Urzędu Skarbowego w W. poza tą, którą prawidłowo odebrał w sierpniu 2008 r. oraz że poczta źle, albo w ogóle nie awizuje przesyłek poleconych. W ocenie pełnomocnika Skarżącej brak awiza przedmiotowej przesyłki poleconej jest wystarczającym uprawdopodobnieniem, że strona bez swojej winy nie odebrała tej przesyłki i nie mogła z tego powodu w terminie złożyć odwołania od decyzji. Jego zdaniem, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, dlaczego organ pominął w pełni wiarygodne oświadczenie pełnomocnika do doręczeń i że nie tylko uprawdopodabnia ono, lecz wręcz dowodzi, że wina leży po stronie poczty, a nie strony. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń do skargi załączone zostało pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego nr 10 w B. z dnia 3 marca 2009 r. stanowiące odpowiedź na wystąpienie pełnomocnika do doręczeń Skarżącej – brata W. Z., który pismem z dnia 28 lutego 2009 r. zwrócił się do wymienionego wyżej Naczelnika Urzędu Pocztowego z prośbą o sporządzenie wykazu doręczonych mu przesyłek poleconych w listopadzie 2008 r. z wyszczególnieniem ich numerów nadawczych, dat odbioru oraz przesyłek poleconych, które podlegały zwrotowi jako nieodebranych w terminie. W ocenie pełnomocnika Skarżącej powyższe dokumenty jednoznacznie dowodzą, że powołane przez stronę powody uzasadniające przywrócenie terminu są prawdziwe tj. że przesyłki poleconej z decyzją Urzędu Skarbowego w W. poczta nie awizowała, mimo że w tym samym czasie awizowała prawidłowo inne listy polecone do W. Z. oraz nie poinformowała W. Z., że zwróciła adresatowi jakiejś przesyłki, choć w tym czasie odbierał on inne listy polecone. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej w art. 162 Ordynacji podatkowej nie ma przesłanek niedbalstwa, staranności strony, świadomości strony otrzymania w najbliższym czasie decyzji i konieczności działań sprawdzających czy organ podatkowy wydał już decyzję i czy ją wysłał na wskazany dres , czy też nie – na które to okoliczności wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w W. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Z § 2 tego artykułu wynika jednak dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu - "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin." Oceniając wniosek strony pod tym kątem organ podatkowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślić należy, że przepis art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wymaga jedynie uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia sprowadza się w istocie do kontroli prawidłowości postępowania i oceny dowodów dokonanej przez orzekający w sprawie organ podatkowy. Zasadniczego znaczenia nabiera zatem art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, jako formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej - podatkowej - w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału, w odniesieniu do kwestii zachowania terminu procesowego, zaoferowanego przez stronę. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Poza tym wskazać również należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r. o sygn. akt I SA/Ka 1781/99 wyrażono pogląd, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu z art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zasadnie organ drugiej instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jako że przytoczona przez nią argumentacja nie wskazuje na istnienie niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują, bowiem na to, że strona skarżąca użyła możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale zadaniem strony jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej z pewnością co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Dowodem na to, którego Strona skarżąca nie podważyła, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. była dwukrotnie awizowana przez Urząd Pocztowy tj. w dniu 23 października 2008 r. oraz w dniu 31 października 2008 r., jest znajdująca się w aktach sprawy koperta z pieczęcią i adnotacją Urzędu Pocztowego w B. o dwukrotnym awizowaniu przesyłki i jej zwrocie jako nie podjętej w terminie. Pismo Urzędu Pocztowego dołączone do skargi z dnia 3 marca 2009 r. prawidłowo zostało uznane za organ podatkowy za pozostające bez wpływu na ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przede wszystkim nie zawiera żadnego stwierdzenia, że sporna przesyłka awizowana nie była. Wnioski pełnomocnika Strony zawarte w skardze nie znajdują potwierdzenia w wyżej wymienionym piśmie ani też w aktach sprawy. Gdyby przesyłka nie była awizowana i nie została zwrócona przez pocztę do organu podatkowego nie znalazłaby się w aktach sprawy. W trakcie postępowania podatkowego Skarżąca pismem z dnia 1 lipca 2008 r. poinformowała organ podatkowy o adresie swojego brata W. Z., który to adres wskazała jako adres do korespondencji i na ten właśnie adres urząd skarbowy decyzję skierował. Z przesłanej za pomocą Internetu wiadomości przez Skarżącą w dniu 5 sierpnia 2008 r. wynika, że W. Z. nie odebrał postanowienia z dnia [...] lipca 2008 r. wydanego na podstawie art.200 Ordynacji podatkowej, ponieważ był na wakacjach i z tego względu organ wysłał ponownie postanowienie, które bez problemu zostało prawidłowo doręczone na wskazany przez Skarżącą adres. Już ta okoliczność świadczy o przyczynach uchybienia terminu we wniesieniu odwołania tkwiących po stronie Skarżącej a nie organu podatkowego. Dopiero na etapie skargi wskazała na nieprawidłowości w działaniu urzędu pocztowego a pismo poczty informujące, które przesyłki zostały odebrane przez W. Z. osobiście w żaden sposób ustaleń faktycznych organu podatkowego nie podważa. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zasadnie więc uznał decyzję z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego W., za doręczoną w dniu 6 listopada 2008 r. Ostatecznym terminem do wniesienia odwołania był dzień 20 listopada 2008 r. Skoro Strona skarżąca odwołanie wniosła w dniu 17 grudnia 2008 r. i nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do jego wniesienia organ nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku o jego przywrócenie. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie naruszył prawa, dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.