III SA/Wa 744/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "E." sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "E." sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 29 lutego 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu PPPr, Skarżąca "E." sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśniła, iż od wielu miesięcy nie generuje zysków z uwagi na bardzo poważne kłopoty finansowe. W chwili obecnej Skarżąca zatrudnia 19 pracowników, którzy otrzymują regularnie wynagrodzenie. Przychody za ostatnie 3 miesiące wyniosły 184.000 zł, co – przy uwzględnieniu kosztów, nie wystarcza na uzyskanie jakiejkolwiek płynności finansowej. Kapitał zakładowy Skarżącej wynosi 50.000 zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 6.629,70 zł. Za ubiegły rok Skarżąca poniosła stratę w wysokości 3.613,30 zł. Nie posiada środków na trzech należących do niej rachunkach bankowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała wyciągi z dwóch rachunków bankowych, zestawienie przychodów i kosztów za 6 miesięcy (przychody 816.385,57 zł, koszty 1.374.344,81 zł, wynik: - 561.248,28 zł), informację o posiadanych udziałach (w dwóch spółkach o wartości 30.000 zł i 35.000 zł), kserokopię tabeli amortyzacyjnej środków trwałych, zeznania podatkowe za lata 2006-2007, deklaracje VAT-7 za 6 miesięcy, bilans i rachunek zysków i strat za lata 2006-2007. Mając tak przedstawiony stan faktyczny Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 23 kwietnia 2008 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła, że nie zgadza się z argumentacją Referendarza sądowego w zakresie jej sytuacji finansowej i możliwości pokrycia kosztów sądowych. Wobec nie uzyskiwania dochodu przez ostatnie dwa lata i zamknięcie kolejnych dwóch lat stratą zasadne jest uznanie, że Skarżąca nie może pokryć kosztów sądowych. Ponadto Skarżąca podkreśliła, że osiągane przez nią przychody nie oznaczają, że może bez przeszkód realizować zobowiązania publicznoprawne, więc ulga w zakresie ponoszenia kosztów sądowych jest dla niej znacząca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje, więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynymi kosztami sądowymi, do uiszczenia których Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania są wpisy od skarg w sprawach III SA/Wa 744 i 745/08 w łącznej wysokości 13.739 zł (odpowiednio 4.025 zł i 9.714 zł) i w zakresie zwolnienia od tego właśnie obciążenia należy rozpoznać wniosek Skarżącej. Z danych przedstawionych przez Skarżącą nie wynika, że Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. W latach 2006-2007 osiągnęła z tego tytułu przychód w wysokości odpowiednio 10.883.921,84 zł (koszty: 12.671.947,21 zł) i 3.606.302,02 zł (koszty: 6.908.358,23 zł). Przychód za dwa miesiące 2008 r. wyniósł z kolei 90.500 zł, zaś koszty 102.535,17 zł. Skarżąca posiada środki trwałe (w tym grunty) o wartości 6.629.753,95 zł. Posiada również udziały w innych jednostkach (o łącznej wartości 65.000 zł). Z bilansu za 2007 r. wynika ponadto, że na dzień 31 grudnia 2007 r. stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosił 70.105,05 zł. W świetle tych danych w ocenie Sądu Skarżąca ma możliwość zabezpieczenia odpowiednich kwot na pokrycie kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowego, w tym na opłacenie wpisów od dwóch skarg. Oceny tej nie podważa powoływany przez nią brak jakiegokolwiek zysku (dochodu). W przypadku przedsiębiorców kategoria "dochodu" nie jest bowiem miarodajna dla oceny ich zdolności płatniczych (dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania). Znacznie istotniejsze jest to, że Skarżąca w dalszym ciągu uzyskuje przychody oraz to, iż tak posiadanymi środkami może swobodnie gospodarować. Zdaniem Sądu o tym, że Skarżąca ma możliwość uiszczenia kosztów sądowych świadczy również jej oświadczenie zawarte w sprzeciwie. Skarżąca podkreśliła w nim, że mimo osiąganych przychodów ma problemy z realizowaniem zobowiązań publicznoprawnych, więc każda ulga, w tym także w zakresie ponoszenia kosztów sądowych jest dla niej znacząca. Podkreślić ponownie należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Założeniem tego prawa jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony racji podmiotom, które nie mają obiektywnych możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Podnieść też należy, że Skarżąca nie może w sposób wybiórczy decydować, które wydatki są dla niej ważniejsze, i wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych co ułatwiłoby jej realizację zobowiązań publicznoprawnych. W świetle powyższego stwierdzić jednoznacznie należy, że Skarżąca nie spełnia wymogu określonego w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w którym mowa o nie posiadaniu dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych powodów, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.