III SA/Wa 747/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2006 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2016 r. K. S.(dalej – "skarżąca") zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. pkt III skargi kasacyjnej). Do skargi kasacyjnej załączyła wypełniony formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na zaskarżoną decyzję ma zajęte rachunki bankowe i wierzytelności. Zmusiło ją to do zawieszenia działalności. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwiema córkami ([...] i [...] lata). Do swojego majątku zaliczyła współwłasność w nieruchomości (mieszkanie 168 m²) i nieruchomość rolną 1,1 ha. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności. Jako źródło utrzymania rodziny wskazała dochód uzyskiwany przez skarżącą z działalności gospodarczej w wysokości 3.000 zł oraz dochód z działalności gospodarczej uzyskiwany przez męża skarżącej w wysokości 8.000 zł. Miesięczne wydatki rodziny (zobowiązania stałe) określiła na kwotę 10.800 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, została ona wezwana do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącej oraz osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe za 2015 r., udokumentowania wysokości przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżąca i jej męża, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, ewentualnie kopii z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej i jej męża za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia pełnego zestawienia aktualnych miesięcznych dochodów i wydatków skarżącej i jej rodziny (z uwzględnieniem kosztów utrzymania domu, kosztów utrzymania dzieci, kosztów wyżywienia, środków czystości, leczenia, innych niezbędnych). Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 lipca 2016 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie. Postanowieniem z 31 sierpnia 2016 r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z 7 września 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej – "P.p.s.a."), poprzez ich niezastosowanie mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej, referendarz sądowy nie dokonał prawidłowego rozpoznania całości materiału dowodowego, w szczególności nie uwzględnił wskazanej przez skarżącą ciężkiej sytuacji materialnej. Skarżąca ma bowiem wystawione tytuły wykonawcze na kwotę rzędu [...] zł. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i dwiema córkami, którego utrzymanie wymaga ponoszenia wydatków obejmujących całe jej bieżące dochody. Ponadto, zdaniem skarżącej, niezasadny jest zarzut niewypełnienia wezwania, z uwagi na brzmienie art. 255 P.p.s.a, który zobowiązuje stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dopiero po zbadaniu przez Sąd oświadczenia zawartego we wniosku jeśli oświadczenia strony okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono przed 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych. Przy czym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Zauważyć należy, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zapadły już cztery rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy. W kwestii przyznania prawa pomocy skarżącej wypowiadał się referendarz sądowy (k. 41-44 akt sądowych) oraz orzeczenie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (k. 56-61 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na rozstrzygnięcia dotyczące odmowy przyznania jej prawa pomocy (k. 73-77 akt sądowych). Na kolejnym, aktualnym etapie postępowania (po wniesieniu skargi kasacyjnej) po raz kolejny w przedmiocie tym wypowiedział się referendarz sądowy (k.131-133 akt sądowych). Podkreślić w tym miejscu trzeba, że na żadnym etapie toczących się postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy skarżąca nie odpowiedziała na wezwania referendarza sądowego oraz Sądu o nadesłanie dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie może więc budzić żadnych wątpliwości, że skarżąca świadomie uchyla się od złożenia pełnego oświadczenia majątkowego. Tym samym skarżąca nie dokłada należytej staranności w wykazaniu, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Skoro skarżąca, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia pełnych informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to należy przyjąć, że brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania jedynym takim kosztem jest wpis od skargi kasacyjnej, w wysokości 100 zł. Skarżąca mimo deklaracji, że przeciwko niej oraz jej mężowi toczą się postępowania egzekucyjne na kwotę rzędu [...] zł, w wyniku których zajmowane są ich wszelkie wolne środki pieniężne, w związku z czym nie posiada wystarczających środków na bieżące utrzymanie rodziny a tym bardziej na dodatkowe wydatki związane z postępowaniem sądowym, nie przedstawiła żadnych dokumentów w tym zakresie. Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia skarżącej. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z wykazaniem okoliczności uzasadniających przyznanie jej tego prawa. Tymczasem skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, nie podjęła żadnych działań, aby wykazać swoją sytuację materialną. Samych twierdzeń skarżącej Sąd nie uznał za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.