III SA/Wa 757/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 od dochodów kapitałowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca E.F. reprezentowana przez adwokata M. F. , na urzędowym formularzu PPF, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że posiada zaległości z tytułu opłat za prąd, wodę i telefon w wysokości 3.500 zł. oraz posiada kredyt konsumencki na kwotę 130.000 zł. Ponosi miesięczne koszty na leki ([...] u dzieci) w wysokości około 500 zł miesięcznie. Spłaca kredyty na kwotę 5.280 zł oraz ponosi miesięczne wydatki z tytułu ubezpieczenia domu, samochodu oraz z tytułu zawodu męża w wysokości około 500 zł. Do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżąca zaliczyła także opłaty czynszowe – 670 zł, ogrzewania i wody – 700 zł, telefon i Internet – 650 zł, szkoła córki – 850 zł, polisa ubezpieczeniowa córek – 740 zł miesięcznie, koszty dojazdów do szkoły 110 zł, koszty paliwa na dojazdy do pracy – 700 zł, materiały malarskie i fotograficzne studiującego syna – 350 zł, materiały szkolne córek – 300 zł. Skarżąca stwierdziła, że łączne miesięczne koszty rodziny nieuwzględniające środków czystości i jedzenia wynoszą 11.350 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, synem i dwiema córkami ( ur. w [...] , [...] i [...] r.), oraz że posiada dom o powierzchni 250 m². i nieruchomość rolną o powierzchni 1,64 i 0,03 ha. Skarżąca posiada również dwa samochody osobowe zakupione na kredyt; marki [...] rok prod. 1995 oraz marki [...] rok prod. 2012. Z oświadczenia wynika również, że łączne miesięczne dochody Skarżącej oraz jej męża z tytułu zatrudnienia wynoszą 16.660 zł brutto (12.362 zł netto). Ponadto Skarżąca oświadczyła, że córka, syn, Skarżąca oraz mąż Skarżącej są w trakcie leczenia [...] , gdzie przewidywane koszty leczenia wyniosą 8.000 zł, 8.500 zł, 10.000 zł i 18.000 zł. Mąż Skarżącej ma także wskazania do przeprowadzenia operacji [...] , której koszt wyniesie 3.700 zł. Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe, zaświadczenia o zarobkach, wyciągi bankowe. Jednocześnie pełnomocnik Skarżącej adw. M. F. oświadczyła, że kwota wynagrodzenia dla pełnomocnika Skarżącej stanowi tajemnicę adwokacką. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 610 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód Skarżącej i jej męża wynosi 16.660 zł. brutto (12.362 zł netto). Ponadto jak wynika z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty (PIT-37) Skarżąca w 2012 r. uzyska dochód w kwocie 54.032,39 zł, a mąż Skarżącej uzyskał dochód w kwocie 133.357,14 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. wynika, że na konta bankowe Skarżącej oraz jej męża wpływają stałe miesięczne środki z tytułu wynagrodzenia. Do kosztów swojego utrzymania Skarżąca zaliczyła wydatki na kwotę 11.350 zł. przy czym kwota ta nie uwzględnia wydatków na żywność i środki czystości. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącej, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez Skarżącą, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty 610 zł. tytułem wpisu należnego od skargi. Skarżąca oraz jej mąż posiadają stałe miesięczne dochody w wysokości 12.262 zł netto. Skarżąca posiada także dom o powierzchni 250 m², nieruchomość rolną o powierzchni 1,64 oraz 0,03 fa oraz dwa samochody o wartości powyżej 3.000 euro. Natomiast sam fakt ponoszenia wydatków związanych z - nawet jeśli w odczuciu Skarżącej są one wysokie - nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Odnosząc się natomiast do argumentacji pełnomocnika Skarżącej adw. M. F., że kwota wynagrodzenia pełnomocnika nie może zostać wyjawiona ponieważ stanowi tajemnicę adwokacką, należy stwierdzić, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest badana sytuacja majątkowa i stan posiadania pełnomocnika Skarżącej. referendarz sądowy ocenia sytuację w jakiej znajduje się Skarżąca i jej rodzina oraz to czy Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych. Wyjaśnić zatem należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżąca jest zobowiązana. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.