III SA/Wa 767/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2007 r. postanawia: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych K. Z. dalej jako skarżący, wnioskiem zawartym w skardze z 24 stycznia 2011 r., a następnie złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że utrzymuje się z renty w wysokości 849,50 zł, a na leki wydaje ok. 300,- zł miesięcznie. Na dowód tego załączył odcinek renty. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewystarczające zobrazowanie jego kondycji finansowej i rodzinnej. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył w ustawowym terminie sprzeciw. W sprzeciwie wskazał, iż nie posiada rachunku bankowego oraz zeznań podatkowych gdyż z podatku rozlicza go ZUS. Ponadto oświadczył, że jego renta obciążona jest alimentami. Jako załącznik do sprzeciwu dołączył kopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko niemu ze względu na bezskuteczność egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśniania oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Ponadto należy mieć na uwadze, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie Skarżący uprawdopodobnił że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wpisu sądowego należnego w sprawie. W ocenie Sądu – jak wynika z dokumentacji złożonej przez Skarżącego – Skarżący uzyskuje regularne przysporzenia pieniężne (renta w wysokości 849,50 zł) to z uwagi na jego wydatki na leki a także na fakt zajęcia świadczenia przez Komornika Sądowego nie jest możliwym, aby poniósł koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności przemawiają za przyznaniem Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Zauważyć bowiem należy, iż na obecnym etapie postępowania wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 2 tysiące złotych. Z oświadczeń Skarżącego wynika natomiast, że uiszczenie wpisu w tej wysokości przekracza jego możliwości finansowe. W związku z powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa i życiowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.