III SA/Wa 767/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. ("NUS", "Naczelnik") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec O. S.A. z siedzibą w W., na podstawie tytułu wykonawczego z 15 grudnia 2014 r., wystawionego przez Burmistrza M. ("Burmistrz", "Wierzyciel"), którym wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej kwocie należności głównej 62 632 zł plus odsetki. Celem wyegzekwowania przedmiotowych należności organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 30 grudnia 2014 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz Spółce (wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego) w dniu 30 grudnia 2014 r. Skarżąca wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zakwalifikowała je z art. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej też "ustawa" lub "upea"). Naczelnik przekazał zarzuty Wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w sprawie. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Burmistrz uznał za niedopuszczalne zarzuty wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea oraz uznał za nieuzasadnione zarzuty uniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 10 upea. Postanowieniem z [...] października 2017 r. SKO w B. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza. Wobec powyższego NUS, postanowieniem z [...] listopada 2017 r., uznał za niedopuszczalne zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea oraz uznał za nieuzasadnione zarzuty z art. 33 § 1 pkt 6 i 10 upea. Pismem z 5 grudnia 2017 r. Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie NUS. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS", "Dyrektor") rozpatrzył powyższe zażalenie wydając postanowienie z [...] stycznia 2018 r., którym utrzymał w mocy postanowienie NUS. W uzasadnieniu postanowienia Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że organ egzekucyjny nie bada ponownie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Dyrektor uznał więc, że nie był uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez Burmistrza. DIAS podzielił stanowisko Naczelnika i Wierzyciela, iż podniesiony przez Spółkę zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym są niedopuszczalne. Jak wynika ze stanowiska Wierzyciela, Spółka we wniesionych zarzutach nie kwestionowała wysokości określonego w decyzji zobowiązania podatkowego, a zarzut braku wymagalności obowiązku nie dotyczył wysokości zobowiązania podatkowego. Powyższe zarzuty Strona opierała na rzekomym niedoręczeniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz postanowienia nadającego tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Tak sformułowane zarzuty były już jednak przedmiotem rozpatrzenia w innych postępowaniach. Zarzut dotyczący pominięcia formy elektronicznej (a tym samym - braku skutecznego doręczenia) Strona powołała w odwołaniu od decyzji z [...] października 2014 r., określającej zobowiązanie za rok 2009, oraz w zażaleniu na postanowienie w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności. W obydwu przypadkach organ odwoławczy uznał bezzasadność tych zarzutów i stwierdził, że orzeczenia zostały skutecznie doręczone pocztą. Z uwagi na związanie stanowiskiem wierzyciela DIAS nie podzielił również stanowiska Spółki wyrażonego w zażaleniu, a dotyczącego obowiązku dokonania przez organ egzekucyjny merytorycznej oceny zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy, z uwagi na zmianę - od 15 sierpnia 2015 r. - art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten został znowelizowany ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Nowelą wyłączono możliwość zaskarżania postanowień wierzyciela w sprawie niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Zdaniem DIAS Spółka w całkowicie błędny sposób dokonała interpretacji zmiany ww. przepisu, a także przywołanych przez siebie orzeczeń sądowych. Według Dyrektora nie sposób bowiem zgodzić się z argumentacją, iż brak kognicji sądu administracyjnego do rozpatrywania skarg na postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela skutkuje brakiem związania organu egzekucyjnego takim stanowiskiem. DIAS nie podzielił także zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Podkreślił, że podstawy wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne określone w art. 33 upea są w stosunku do siebie niekonkurencyjne, tzn. nie mogą być stosowane zamiennie, ponieważ każdy z nich ma na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości toczącego się postępowania egzekucyjnego. W związku z tym nie można kwestionować skutków prawnych wywieranych przez decyzję będącą podstawą prowadzenia egzekucji w drodze zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 upea). Brak wymagalności obowiązku nie może więc być utożsamiany z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 upea, tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy, DIAS wskazał, iż w zarzucie tym mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W ocenie DIAS w przedmiotowym tytule wykonawczym wskazano wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 pkt 3 upea. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie opisane w komparycji niniejszego wyroku. Zarzuciła, iż DIAS błędnie przyjął, że w zakresie zarzutów podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea jest związany stanowiskiem wierzyciela. Wskazano, że DIAS nie uwzględnił, że w stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące organ egzekucyjny. Z dniem 15 sierpnia 2015 r. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych. Pozostające poza kontrolą sądową postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie może zatem wiązać organu egzekucyjnego, gdyż w tym zakresie oznaczałoby to pozbawienie zobowiązanego prawa do sądu. Powołanie się na stanowisko wierzyciela nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia przez organ egzekucyjny od samodzielnej oceny zarzutów wobec egzekucji. Ponadto Skarżąca podniosła, że wbrew powielonemu przez DIAS stanowisku SKO, podniesione w zarzutach kwestie pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu sądowym, administracyjnym lub podatkowym. Kwestie niedoręczenia decyzji oraz niedoręczenia postanowienia o nadaniu rygoru dotyczą ściśle egzekucji choćby z tego powodu, że zgodnie z art. 3 upea podstawą egzekucji jest właśnie decyzja, a więc jej brak w obrocie prawnym czyni egzekucję niedopuszczalną, jak i nieuzasadnioną. Ponadto żaden z zarzutów nie dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Zatem bezpodstawne jest stwierdzenie niedopuszczalności części zarzutów. Niezależnie od powyższego Spółka podniosła, że decyzja nie została doręczona, gdyż zaniechano jedynego skutecznego sposobu doręczenia w tej sprawie, tj. trybu określonego w art. 152a Ordynacji podatkowej, co czyniło zasadnym zarzut podniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 upea. Co więcej - egzekwowany obowiązek nie był wymagalny, skoro decyzji Burmistrza ani nie doręczono, ani nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Postanowienie o nadaniu rygoru w tej sprawie zostało wydane przed doręczeniem tej decyzji, a zatem w momencie, kiedy nie weszła ona do obrotu prawnego i dlatego, zdaniem Skarżącej, nie może zostać uznane za skuteczne. Spółka podniosła, że wyrokiem z 26 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 276/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję SKO z [...] grudnia 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z [...] października 2014 r. w sprawie podatku od nieruchomości. Jednocześnie, zdaniem Spółki, przedmiotowa egzekucja była niedopuszczalna, skoro do dnia wszczęcia egzekucji nie doręczono decyzji podatkowej oraz decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie Skarżącej tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 upea, gdyż błędnie określono, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W kwestii dwóch pierwszych zarzutów Spółki zauważyć należy, że koncentrują się one wokół tej samej w istocie kwestii, tj. twierdzenia, że decyzja wymiarowa Wójta oraz postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostały skutecznie doręczone (zastosowano doręczenie tradycyjnych dokumentów, zamiast elektronicznych). Otóż poza sporem jest, że Skarżąca skorzystała z prawnych możliwości zaskarżenia tych rozstrzygnięć odwołaniem i zażaleniem, zatem to, czy doręczenia były skuteczne, rozstrzygnąć się miało w odrębnych postępowaniach w rozumieniu art. 34 § 1a upea. Jeśli istotnie tych rozstrzygnięć nie doręczono, organ rozpatrujący odwołanie i zażalenie wydać powinien postanowienia o niedopuszczalności – odpowiednio – odwołania i zażalenia. W kwestii dwóch pozostałych zarzutów (niedopuszczalność egzekucji i brak w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 upea) Dyrektor prawidłowo uznał, że niedopuszczalność w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 8 ustawy wynikać powinna z generalnych przyczyn podmiotowych (np. zobowiązany korzysta z immunitetu) lub przedmiotowych (np. dochodzone zobowiązanie ma charakter cywilny). Takiej sytuacji w sprawie nie było. Tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji spełnia natomiast wszystkie wymagania wynikające z art. 27 ustawy, zaś rzeczą zupełnie inną jest to, czy konieczne elementy składowe tytułu są merytorycznie prawidłowe. Z tego względu nie można było uznać za zasadne zarzutów z punktów 8 i 10 art. 33 § 1 ustawy, i w wyniku tych zarzutów umorzyć postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do kwestii znaczenia daty 15 sierpnia 2015 r. dla skuteczności ochrony sądowej zobowiązanych, to należy wskazać, że Sąd już wielokrotnie przypominał Spółce, iż wspomniana data nie zmieniła niczego w zakresie związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Od tej daty natomiast zmieniła się kognicja wojewódzkich sądów administracyjnych. Otóż obecnie sądy te nie są uprawnione do rozpoznawania odrębnych skarg na postanowienia wierzycieli (takie odrębne skargi są niedopuszczalne i podlegałyby odrzuceniu przez sąd administracyjny), ale nie oznacza to pozbawienia zobowiązanych ochrony sądowej. Kontrola tych postanowień odbywa się w ramach – jak ujęły to Sądy w wyrokach przywołanych w skardze – "sprawy głównej". Wówczas, w ramach art. 135 Ppsa, sądy wojewódzkie właściwe dla skarg na postanowienia wydane przez organy egzekucyjne oceniają także legalność postanowień wydanych przez wierzycieli. Poza niniejszym postępowaniem pozostaje fakt, że – jak wynika z załączonej do skargi decyzji SKO w B. z [...] grudnia 2017 r. – postępowanie podatkowe dotyczące zobowiązania Spółki w podatku od nieruchomości za rok 2009 zostało ostatecznie umorzone, co nastąpiło w wyniku wyroku WSA w Białymstoku z 26 maja 2015 r., I SA/Bk 276/15. Spółka jest z pewnością świadoma, że służy jej oddzielny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wniesione w niniejszej sprawie zarzuty nie mogły jednak zostać uznane za zasadne, a w konsekwencji wspomniane umorzenie postępowania egzekucyjnego nie mogło nastąpić w wyniku wniesienia takich zarzutów. Z tych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę. Podstawą orzekania przez Sąd w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.