III SA/Wa 768/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M.M. (dalej "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezydent W. ustalił Skarżącemu podatek od nieruchomości na rok 2016 za nieruchomość położoną w W., ul. [...] (nr działki [...] z obrębu 0109) w kwocie 507,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowana decyzja dotyczy ustalenia zobowiązania podatkowego, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, niemniej jednak nie można uznać, że prawidłowe było odwołanie się do ustaleń z roku poprzedzającego rozpatrywany rok podatkowy w kwestii opodatkowania nieruchomości. Organ pierwszej instancji powinien zastosować tryb wskazany w art. 165 § 2 i 4 O.p., czyli wydać postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu i doręczyć je stronie oraz tryb wskazany w art. 200 § 1 O.p., czyli wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Brak wskazanych wyżej obowiązków, pozbawił Skarżącego możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia użytkowa budynku lub lokalu, jaka została ujawniona w ewidencji budynków, uwzględnia już jego ewentualną wysokość niższą niż 2,20 m. Kolegium stwierdziło, że oczywiste jest, iż niemal wszystkie lokale będące garażami wielostanowiskowymi posiadają powierzchnie niższe w świetle niż 2,20 m. Jednakże powierzchnie te są uwzględnione w ujawnionej ewidencji budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, a podważanie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., Prezydent W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2016 od nieruchomości położonej w W., ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. oraz postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Prezydent W. wyznaczył Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Prezydent W. ustalił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2016 od nieruchomości położonej w W., ul. [...] (nr działki [...] z obrębu [...]) w kwocie 507,00 zł. Do opodatkowania przyjęto: budynki mieszkalne (pow. 2,20 m) o powierzchni 163,46 m2, grunty pozostałe o powierzchni 76,63 m2, a także budynki pozostałe (pow. 2,20 m) o powierzchni 45,64 m2. Stawki podatku zostały ustalone na podstawie Uchwały Rady W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2016 r. (Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2015 r. poz. 8633 ze zm.). W przepisanym terminie Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez niewłaściwe przyjęcie jako podstawy ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości 100% powierzchni użytkowej posiadanego udziału w prawie własności lokalu niemieszkalnego - garażu, a w konsekwencji - nieprawidłowe ustalenie wymiaru tego podatku w części dotyczącej posiadanego udziału w prawie współwłasności lokalu niemieszkalnego - garażu; 2) naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 122 i 187 § 1 oraz art. 21 § 5, 210 § 4 pkt 6 i § 5, 229 i 198 §1 O.p. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że posiada udział w prawie własności lokalu niemieszkalnego - garażu w wysokości 2/117 części, a zatem powierzchnia odpowiadająca udziałowi wynosi 45,64 m2 i taką powierzchnię do opodatkowania przyjął organ. Natomiast zdaniem Skarżącego, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych do opodatkowania powinno się przyjąć 50% powierzchni, ponieważ wysokość lokalu garażowego w świetle wynosi poniżej 2,20 m. Skarżący wskazał, że obowiązkiem organu odwoławczego wynikającym z art. 122 w zw. z art. 187 oraz art. 21 § 5 O.p. jest wyjaśnienie wątpliwości dotyczących powierzchni jak i jego wysokości poprzez zlecenie organowi pierwszej instancji, na podstawie art. 229 O.p., przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne statuuje zasadę, iż podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zatem dane ujawnione w ewidencji dotyczące gruntu danej nieruchomości, posadowionego na tym gruncie budynku i istniejących w budynku lokali są danymi urzędowymi, które w żaden sposób nie mogą być zignorowane przez organy podatkowe w procesie wymiaru podatku od nieruchomości. Zdaniem organu, przyjąć należy, że dane dotyczące powierzchni użytkowej lokali należą do danych bezwzględnie wiążących organy podatkowe, których nie mogą one samodzielnie podważyć w ramach postępowania podatkowego. W rezultacie zaś tak długo, jak długo znajdujący w rejestrze lokali zapis dotyczący powierzchni użytkowej garażu nie zostanie zmieniony w trybie właściwym do zmian ewidencji gruntów i budynków, organy podatkowe nie mogą przyjmować innej powierzchni użytkowej w celu określenia podstawy opodatkowania udziału podatnika we własności tego lokalu. Innymi słowy, faktyczne obmiary dokonywane, czy to przez organy podatkowe, czy to przez podatnika same w sobie nie mogą skutecznie podważyć zapisów ewidencji gruntów i budynków. Mogą one co najwyżej stanowić informację wskazującą na potrzebę wprowadzenia stosownych zmian w tejże ewidencji. Dopiero jednak wprowadzenie takich zmian umożliwi przyjęcie innej (choć w dalszym ciągu opartej na ewidencji) powierzchni użytkowej jako podstawy opodatkowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art 21 § 5, art. 121 § 1, art. 122, art 187 § 1, art. 194 § 1, art. 198 § 1, art. 210 § 4 pkt 6 i art. 229 O.p. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 4 ust. 2 u.p.o.l., art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 2 ust. 1 pkt 7) ustawy o ochronie prawa lokatorów i § 63 ust. 1 pkt 15 lit. a) i c), § 70 ust. 1 pkt 7) i 8) oraz § 63 ust. 3 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu wskazano, że organ podatkowy nie ustalił podatku od nieruchomości od 50% powierzchni budynków pozostałych - garażu, lecz od 100% tej powierzchni. Skarżący zarzucił organowi podatkowemu, że nie zweryfikował wysokości w świetle miejsca postojowego i nie podjął żadnych działań w celu jej ustalenia. Zdaniem Skarżącego dane zawarte w ewidencji odnośnie udziału posiadanego przez niego w prawie współwłasności lokalu garażowego są błędne, ponieważ uwzględniają one 100% powierzchni miejsc parkingowych. Skarżący podniósł, że obowiązkiem organu było wyjaśnienie wątpliwości dotyczących powierzchni, jak i wysokości lokalu garażowego, albo samodzielnie, albo poprzez zlecenie organowi pierwszej instancji przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Istota sporu w sprawie dotyczy ustalenia wysokości podatku od nieruchomości należnego z tytułu przysługującego Skarżącemu udziału w prawie własności odrębnego lokalu niemieszkalnego, tj. garażu wielostanowiskowego, zlokalizowanego w W. przy ul. [...], a w szczególności sprowadza się do kwestii czy przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości należało uwzględnić treść przepisu art. 4 ust. 2 u.p.o.l. i do opodatkowania przyjąć jedynie 50% powierzchni użytkowej lokalu, przypadającej Skarżącemu na przysługujący mu udział z uwagi na okoliczność, że - według Skarżącego - faktyczna wysokość (w świetle) spornej nieruchomości wynosi poniżej 2,20 m czy też, jak przyjął Organ, powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu garażowego, jaka została ujawniona w ewidencji budynków (kartotece lokalu), uwzględnia już jego ewentualną wysokość niższą niż 2,20 m. W tej zaś sytuacji, biorąc pod uwagę treść art. 21 ust. 1 P.g.k., zgodnie z którą podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, informacje z tejże ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, a ich podważenie bądź też zmiana może nastąpić jedynie w postępowaniu przeprowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega udział w lokalu garażowym obejmujący również np. ciągi komunikacyjne w garażu, a nie konkretne miejsce postojowe, które zostało wyznaczone jedynie w ramach podziału quoad usum. Przy tak zarysowanym sporze Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się na tym tle jednoznaczne stanowisko prawne, a mianowicie, że organy podatkowe ustalając wysokość podatku od nieruchomości, z uwagi na treść art. 4 ust. 2 u.o.l., nie są uprawnione do dokonywania samodzielnych ustaleń dotyczących wysokości garażu (miejsca postojowego w budynku wielomieszkaniowym), gdyż są związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków (dla przykładu: por. wyroki NSA: z dnia 11.12.2018r., sygn. akt II FSK 3504/16; z dnia 5.10.2017r., sygn.. akt II FSK 1271/17, z dnia 25.10.2017r., sygn.. akt II FSK 1475/17 i II FSK 1541/17 czy też z dnia 10.04.2018r., sygn.. akt II FSK 2399/17). Sąd w niniejszej sprawie, akceptując co do zasady powyższy pogląd prawny, z urzędu musiał wziąć pod uwagę okoliczność, że w obiegu prawnym w stosunku do Skarżącego istnieje prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 19 stycznia 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3309/15, na mocy którego uznano, że skarga wniesiona przez Skarżącego z tożsamych powodów, co w niniejszej sprawie, zasługuje na uwzględnienie. Powyższe oznacza, że w obu sprawach, mimo iż dotyczą one innych okresów podatkowych (w niniejszej sprawie – wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości ma rok 2016, zaś w sprawie III SA/Wa 3309/15 - wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości ma rok 2013), zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. W sprawie niniejszej uczestniczył bowiem ten sam podmiot, co w sprawie III SA/Wa 3309/15, dotyczy ona tego samego przedmiotu opodatkowania; w obu sprawach obowiązują też te same przepisy prawa. W tym stanie rzeczy merytoryczna ocena zasadności podniesionej przez organ argumentacji musi zostać dokonana przez pryzmat treści art. 170 p.p.s.a., z którego wynika, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Sąd wyjaśnia, że – jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - "(...) ratio legis art. 170 polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy" (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643; dalsze rozważania za wyrokiem NSA z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2322/11, dostępnym w przywołanej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Akceptując w pełni powyższy pogląd, uznać trzeba, że także Sąd w niniejszej sprawie - na podstawie art. 170 p.p.sp.a. - pozostawał związany ww. wyrokiem WSA w Warszawie. Tym samym merytoryczna argumentacja podnoszona przez SKO zarówno w decyzji, jak i odpowiedzi na skargę, nie była zdolna podważyć tego wskazania Sądu pierwszej instancji, iż w sprawie organ podatkowy powinien zweryfikować twierdzenia Skarżącego, że najniżej położone trwale elementy konstrukcyjne stropu znajdują się na wysokości 2,20 m lub poniżej i mają wpływ na wysokość podstawy opodatkowania w sposób określony w art. 4 ust. 2 u.p.o.l. oraz, w konsekwencji, że w tym celu zasadne jest wskazanie na wymóg przeprowadzenia oględzin spornego przedmiotu opodatkowania. Dokonując ustaleń mających znaczenie dla wysokości podstawy opodatkowania organ uwzględnić winien więc taką wykładnię przepisów, do jakiej był zobowiązany wydając dla Skarżącego decyzję za 2013 r., tj. wykładnię, która wynika z prawomocnego już wyroku WSA w Warszawie z 19 stycznia 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3309/15. Końcowo Sąd zauważa, że analogiczny pogląd w stosunku do skarżącego podatnika został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 marca 2019r. w sprawie II FSK 3182/18. W świetle wskazanej argumentacji Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego wpisu w wysokości 100 zł.