III SA/Wa 777/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24.05.2018 r po rozpoznaniu wniosku A. V. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.V. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...].12.2017 r Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. Zwolnić skarżącą od wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia; 2. Odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) Skarżąca A.V. wnioskiem na urzędowym formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że: - sytuacja majątkowa nie umożliwia jej ponoszenia kosztów postepowania; - nie pracuje; - utrzymuje się zasiłku [...] zł i dzięki "ludzkiej życzliwości"; - pomaga jej syn; - nie ma majątku. Przekazała ksero decyzji z GOPS, dokumentację medyczną (m.in. z oddziału ratunkowego), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. 2) Referendarz sądowy wskazuje, że skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Referendarz sądowy daje wiarę odczuciom skarżącej o braku możliwości wygospodarowania środków na poczet wymagalnych kosztów sądowych. Wskazuje na to proste zestawienie wysokości jej dochodu netto z tytułu pomocy społecznej z kwotą wymagalnych należności tytułem wpisu od skargi. Uiszczenie kwoty 500 zł – i to w terminie siedmiu dni – musi spowodować negatywne dla skarżącej środki w zakresie utrzymania koniecznego. Na decyzję referendarza sadowego w tym zakresie ma wpływ postulat zagwarantowania skarżącej realizacji jej prawa o Sądu, jak też postulat nieprzenoszenia ciężaru prowadzenia sporów sądowych strony (do czego ma konstytucyjne prawo) na dalszych członków rodziny. Referendarz sądowy uznał jednak, że skarżąca nie wykazała – na tym etapie postępowania - zasadności uwzględnienia jej prośby w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja finansowa skarżącej, jeżeli chodzi o ten zakres wniosku, została wykazana w sposób niepełny: skarżąca nie nadesłała wyszczególnionych w wezwaniu urzędnika sądowego dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację życiową. Zarazem, już tylko z tego powodu, że przepisy prawa rodzinnego nakładają członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny pogląd powyższy jest zasadny, ponieważ kondycja finansowa syna świadczy o możliwym stopniu jej pomocy dla skarżącej. Skarżąca zadeklarowała uzyskiwanie pomocy ze źródeł zewnętrznych (od syna i "innych ludzi"), lecz nie oznaczyła precyzyjnie tej pomocy. Dlatego też brak wykonania wezwania referendarza sądowego we wskazanym zakresie nie powoduje korzystnych dla strony następstw w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Odnosząc się – posiłkowo jeszcze - do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazuje nadto że w postępowaniu przed Sądem I instancji: 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów (czyli zakres i wnikliwość badania nie zależy od udziału pełnomocnika); 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Uwzględniając te zmienne i ich wpływ na sposób rozstrzygania sprawy, wnikliwość jej badania przez Sąd oraz gwarancje procesowe strony referendarz sądowy zauważa, że strona nie oznaczyła okoliczności, które czyniłyby udział pełnomocnika na tym etapie postepowania – niezbędnym. Referendarz sądowy takiej potrzeby nie dostrzega również działając z urzędu. Stąd też odmowa, poza okolicznością niepełnego wyjaśnienia sytuacji strony i braku wykazania szczególnych potrzeb uczestnictwa pełnomocnika w niniejszym postepowaniu, przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Urzędnik sądowy stoi na stanowisku, że strona o stwierdzonej niezdolności do uiszczenia wpisu od skargi powinna też mieć prawo do nieodpłatnego i bezzwłocznego zapoznania się z pisemnymi motywami rozstrzygnięcia, jako, że jest to element współkształtujący prawo do Sądu, a (krótki) termin do złożenia stosownego wniosku również wynosi siedem dni od daty otrzymania wezwania. Stąd decyzja wyrażona w sentencji odnośnie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.