III SA/Wa 778/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. P. i J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia 1. przyznać stronie skarżącej I. P. i J. P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. I. P. oraz J. P. (dalej: "Skarżący") reprezentowani przez adw. T. K. zaskarżyli do Naczelnego Sądy Administracyjnego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 778/10. Zarządzeniem z dnia 1 lutego 2010 r. Skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 8.919 zł. Skarżący w odpowiedzi na powyższe zarządzenie wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości albowiem nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wyjaśnili, że nie posiadają majątku, z którego mógłby być sfinansowany wpis. Skarżący przedstawili również podpisane przez siebie formularze PPF. Wskazali, że razem prowadzą działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych na wynajętym sprzęcie. W załączeniu przedstawili książkę przychodów i rozchodów ich przedsiębiorstwa P [...] J. i I. P. sp. jawna w likwidacji. Zaznaczyli, że nie pozyskiwali, ani nie pozyskują żadnych środków pieniężnych pochodzących od krajowych lub europejskich funduszy strukturalnych. Każde z nich określiło miesięczne koszty utrzymania na 1000 zł, które uzyskują od syna. Wskazali, że mieszkają w mieszkaniu syna i w związku z tym nie ponoszą kosztów utrzymania mieszkania. Nie otrzymują wynagrodzenia ze stosunku pracy. Spółka jawna, którą prowadzą ani oni osobiści nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Skarżący w załączeniu przedstawili PIT-37 za 2009 r., zgodnie z którym nie osiągnęli w tym roku żadnych przychodów. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał Skarżących do nadesłania - w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma: zeznań podatkowych Skarżących za 2010 r., w przypadku gdyby nie zostało sporządzone to nadesłania informacji o wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2010 r.; wskazania wszystkich źródeł utrzymania Skarżących; nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy; wskazania jakie konkretnie wydatki składają się na miesięczne koszty utrzymania; informacji o wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika oraz źródeł jego finansowania; wskazania źródeł z jakich Skarżący sfinansowali uiszczenie wpisu w kwocie 17.837 zł oraz uiszczenie opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł; uprawdopodobnienie okoliczności, iż Skarżący mieszkają w mieszkaniu syna i nie ponoszą żadnych kosztów utrzymania mieszkania. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu przedstawili deklaracje VAT spółki cywilnej oraz akt notarialny mieszkania w którym zamieszkują. Wyjaśnili, że na ich miesięczne koszty utrzymania składają się: wydatki na wyżywienie (600 zł) środki czystości (100 zł) inne (200 zł - ubranie, lekarstwa itp.). Wydatki te w całości są finansowane przez ich syna (nie uzyskują żadnych przychodów). Reprezentujący ich w tej sprawie pełnomocnik nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Uprzednio kwota wpisu i opłaty została uiszczona z posiadanych wówczas oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. przyznać Skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie - art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Zauważyć należy, iż z dokumentacji nadesłanej przez Skarżących wynika jednoznacznie, że ich sytuacja finansowa jest trudna. Skarżący przedstawili zeznanie PIT-37, zgodnie z którym w 2009 r. nie osiągnęli żadnych przychodów. Zgodnie z przedstawioną przez Skarżących podatkową księgą przychodów i rozchodów P [...] J. i I. P. sp. jawna w likwidacji za grudzień 2010 r., spółka ta również nie uzyskuje przychodów. Skarżący oświadczyli, że nie posiadają majątku, z którego mógłby być sfinansowany wpis. Wskazali, że nie pozyskiwali, ani nie pozyskują żadnych środków pieniężnych pochodzących od krajowych lub europejskich funduszy strukturalnych. Każde z nich określiło miesięczne koszty utrzymania na 1000 zł, które uzyskują od syna. Wskazali, że mieszkają w mieszkaniu syna i w związku z tym nie ponoszą kosztów utrzymania mieszkania. Nie otrzymują wynagrodzenia ze stosunku pracy. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że Skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.