III SA/Wa 78/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. P. sp. z o.o. z siedzibą w T. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 20 września 2017 r. w sprawie ze skargi S. P. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2014 r. postanawia: 1) zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi; 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. S. sp. z o.o. z siedzibą w T. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że od kilku lat ponosi stratę podatkową i bilansową, a jej zobowiązania wynoszą aktualnie ponad 4.935.167 zł. Wiąże się to z nietrafionymi inwestycjami w Polsce. Skarżąca miała od 2015 r. generować zyski, jednakże sprawy związane z realizacją przychodów opóźniają się, z uwagi na niezrealizowane inwestycje w elektrownie ekologiczne. Skarżąca wskazała też, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz jedynie dochodzi swoich roszczeń od kontrahentów. Jednakże po uregulowaniu zobowiązań podatkowych Skarżąca zamierza wznowić tę działalność i dokonać połączenia ze swoim wspólnikiem. Skarżąca wyjaśniła również, że pozycja w jej bilansie "udziały i akcje" oraz "pożyczka" dotyczą spółki P. sp. z o.o. i prawdopodobnie nie zostaną nigdy odzyskane. Powołała się na fakt udzielenia prawa pomocy jej wspólnikowi w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Wskazała, że posiada jeden rachunek bankowy w [...] Bank S.A., na którym saldo za kwiecień 2017 r. wynosiło 10 zł. W latach 2016-2017 Skarżąca nie odnotowała żadnych wpływów na swoje konto. Nie wystawiała też żadnych faktur. Skarżąca nie posiada środków na opłacenie skargi i nie przewiduje aby posiadała takie środki w najbliższym czasie. Skarżąca pokrywa obecnie tylko bieżące koszty swojego funkcjonowania z prywatnych środków jej Prezesa Zarządu będącego rencistą. Skarżąca załączyła do przedmiotowego wniosku m. in. bilans, rachunek zysków i strat, wyciągi z rachunku bankowego za okres od stycznia do kwietnia 2017r., zeznanie podatkowe CIT- 8 za 2016 r. Postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 4 października 2017 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca zarzuciła we sprzeciwie naruszenie następujących przepisów: 1) art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w dokonaniu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy na podstawie błędnych wniosków wyciągniętych z dostępnego w sprawie materiału dowodowego, m. in. poprzez przyjęcie, iż Skarżąca nie wykazała, że nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych, 2) art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż Skarżąca mogła zgromadzić środki na pokrycie kosztów we wcześniejszych okresach, zaś brak środków wynika z bierności Skarżącej, 3) art. 245 § 3 p.p.s.a, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym orzeczeniu referendarza sądowego obecna sytuacja ekonomiczna Skarżącej nie jest wynikiem nie uznawania przez nią priorytetu danin publicznych nad jej zobowiązaniami prywatnoprawnymi oraz nie jest efektem jej bierności. Skarżąca wskazała też, że wystąpiła ze skargą do tut. Sądu celem obrony swoich racji w sporze z organami podatkowymi i gdyby nie konieczność podjęcia tej obrony Skarżąca nigdy by nie wystąpiła do Sądu, wobec czego nie musiałaby też ponosić kosztów sądowych. Skarżąca wyjaśniła też ponownie w ślad za swoim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, że od kilku lat ponosi stratę podatkową i bilansową, co wiąże się z nietrafionymi inwestycjami w Polsce. Skarżąca miała od 2015 r. generować zyski, jednakże sprawy związane z realizacją przychodów opóźniają się, z uwagi na niezrealizowane inwestycje w elektrownie ekologiczne. Zdaniem Skarżącej, nie miała ona możliwości przewidzieć swoich kłopotów finansowych, zaś zgromadzenie środków finansowych na uiszczenie opłat sądowych okazało się niemożliwe z przyczyn nie leżących po jej stronie. Do załamania płynności finansowej Skarżącej doszło bowiem na skutek nieuczciwości jej kontrahentów, których przestępczych działań nie dało się przewidzieć. Poza tym na złą sytuację finansową Skarżącej nałożyły się działania organów podatkowych uniemożliwiające pozyskanie środków na nowe projekty biznesowe i odzyskanie płynności finansowej. Skarżąca wskazała też, że w latach 2016-2017 nie odnotowała żadnych wpływów na swoje konto. Nie wystawiała też żadnych faktur. Skarżąca nie posiada środków na opłacenie skargi i nie przewiduje aby posiadała takie środki w najbliższym czasie. Skarżąca pokrywała w 2016 r. i 2017 r. tylko bieżące koszty swojego funkcjonowania z prywatnych środków jej Prezesa Zarządu będącego rencistą, który dodatkowo cierpi obecnie na przewlekłą chorobę co również znacznie utrudniało Skarżącej pozyskanie dodatkowych środków finansowych od innych podmiotów. Skarżąca wskazała również, że wystąpiła do swojego wspólnika, tj. L. sp. z o.o. o udzielenie kolejnej pożyczki, jednakże nie udało się jej uzyskać. Reasumując Skarżąca wskazała, że w opisanej sytuacji odmowa przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stanowiłaby w istocie naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca załączyła do swojego sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego następujące dokumenty: wyciągi z rachunku bankowego swojego ww. wspólnika za miesiące od stycznia do września 2017 r., wyciągi z rachunku bankowego Skarżącej za miesiące od stycznia do września 2017 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, historia choroby i zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia Prezesa Zarządu Skarżącej, wyciąg z rachunku bankowego Prezesa Zarządu Skarżącej, bilans według stanu na dzień 31 sierpnia 2017 r. oraz rachunek zysków i strat ww. wspólnika Skarżącej za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2017 r., a także bilans według stanu na dzień 31 sierpnia 2017 r. oraz rachunek zysków i strat Skarżącej za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z treści art. 199 p.p.s.a. wynika, że zasadą jest, iż każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie na jej wniosek prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 7.848 zł. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść należy, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadniony, co do zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, gdyż Skarżąca wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi. Sąd zauważa, że Skarżąca od kilku lat wykazywała straty z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zobowiązania Skarżącej wynoszą aktualnie ponad 4.935.167 zł i nie posiada ona majątku trwałego. Aktualnie Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz jedynie dochodzi swoich roszczeń od kontrahentów. W latach 2016-2017 Skarżąca nie odnotowała żadnych wpływów na swoje konto. Na posiadanym przez Skarżącą rachunku bankowym saldo za kwiecień 2017 r. wynosiło 10 zł. Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem Sądu uznać, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Natomiast w pozostałym zakresie wniosek Skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż jak już wskazano powyżej, na tym etapie postępowania wpis od skargi jest jedynym kosztem sądowym do poniesienia którego Skarżąca jest zobowiązania i brak jest podstaw do przyznawania Skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych niejako "na przyszłość" w odniesieniu do przyszłych kosztów, których zarówno wystąpienie jak i wysokość nie są obecnie pewne. W przypadku zaistnienia takich kosztów Skarżąca będzie mogła wystąpić ponownie ze stosownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który będzie rozpatrzony z uwzględnieniem aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.