III SA/Wa 780/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skarg "C." Sp. z o. o. na postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargi III SA/Wa 780/04 Uzasadnienie Izba Skarbowa w G. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] odmówiła stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] określającej C. Sp. z o.o. zobowiązania podatkowe w podatku od towarów usług za miesiące listopad i grudzień 1998 r., zaległości w tym podatku za wymienione okresy oraz odsetki od tych zaległości. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Izba Skarbowa odmówiła również stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] określającej C. Sp. z o.o. zobowiązania podatkowe w podatku od towarów usług za miesiące styczeń i luty 1999 r., zaległości w tym podatku za wymienione okresy oraz odsetki od tych zaległości. Decyzje te doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 17 lipca 2003 r. Termin do wniesienia odwołania od tych decyzji mijał w dniu 31 lipca 2003 r. Pełnomocnik spółki listem poleconym nadanym na poczcie w dniu 16 sierpnia 2003 r. wniósł odwołania od wymienionych decyzji Izby Skarbowej w G.. Razem z odwołaniami pełnomocnik spółki wniósł wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia tych odwołań. We wnioskach o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań pełnomocnik spółki podnosił, że w dacie upływu terminu do wniesienia odwołań przebywał na urlopie za granicą. Pełnomocnik spółki był pełnomocnikiem substytucyjnym i nie posiadał uprawnienia do udzielania dalszych pełnomocnictw. Okoliczności te zdaniem pełnomocnika spółki uzasadniały stwierdzenie, że do uchybienia terminowi do wniesienia odwołań nie doszło z winy podatnika. Minister Finansów postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] i [...] odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od wymienionych decyzji Izby Skarbowej w G.. W uzasadnieniu postanowień Minister stwierdził, że przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu. Zdaniem organu niewłaściwe zorganizowanie pracy w kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika spółki nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy w uchybieniu przez tego pełnomocnika terminu. Na postanowienia te spółka wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skargach strona skarżąca zarzucała zaskarżonym postanowieniom naruszenie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) dalszej części powoływana jako O.p. oraz naruszenie przepisów art. 120 i art. 121 § 2 tej ustawy. Strona skarżąca wywodziła, że w zaskarżonych postanowieniach organ rozstrzygnął sprawę co do istoty a w związku z tym postępowanie w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania winno być umorzone. Strona skarżąca podnosiła, że w rozpoznanej sprawie ustanowiła dwóch pełnomocników i obydwu tych pełnomocników należało wymieniać w pismach kierowanych przez organy do strony. Minister Finansów zarzuty wywiedzione w skargach uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi okazały się bezzasadne. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że podniesiony w skargach zarzut merytorycznego rozstrzygnięcia wniesionych przez skarżącą spółkę odwołań od decyzji Izby Skarbowej w G. jest bezzasadny. Z treści zaskarżonych postanowień wynika, że w rozpoznanej sprawie organ ograniczył się do wydania rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, które skutkowało zakończeniem postępowania podatkowego w przedmiocie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z treści tych postanowień nie da się wywieść uzasadnionego wniosku, że w sprawie doszło do rozstrzygnięcia w przedmiocie praw i obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Dlatego też nie mógł być uznany za zasadny, podniesiony w skargach zarzut, oparty na stwierdzeniu, że w sprawie doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia wniesionych przez stronę skarżącą odwołań. Rozważając podniesiony w skardze zarzut nie kierowania przez organy administracji pism w toku postępowania do pełnomocnika substytucyjnego oraz do pełnomocnika pierwotnego, Sąd zważył, że pełnomocnikiem, zgodnie z treścią art. 95 § 1 i 2 k.c. oraz art. 96 k.c. które to przepisy mają zastosowanie w postępowaniu podatkowym na mocy art. 137 § 4 O.p., jest osoba działająca w imieniu mocodawcy. Z treści art. 95 § 2 k.c. wynika wprost, że pełnomocnik jest podmiotem podejmującym działania w imieniu mocodawcy ze skutkiem tych działań bezpośrednio obciążającym mocodawcę. Zatem ustanowienie w sprawie pełnomocnika nie powoduje, uzyskania przez pełnomocnika przymiotu strony postępowania; pełnomocnik jest tylko osobą działającą za stronę w postępowaniu. Uznanie w tym zakresie za prawidłowe twierdzeń przeciwnych prowadziłoby do wniosku, że w sprawie w której wielokrotnie dochodziło do zmiany pełnomocnika wystąpiła wielość stron adekwatna do ilości działających w sprawie pełnomocników. Tego rodzaju rozumowanie jest nie do przyjęcia z uwagi na występującą w poszczególnych procedurach regulowanych przepisami prawa, ogólną prawidłowość wyrażającą się stwierdzeniem, że stroną postępowania jest podmiot, który z norm prawa materialnego czerpie swe prawa i obowiązki, w zakresie których uprawnione są orzekać określone podmioty - organy, sądy, wskazane w przepisach proceduralnych regulujących rozstrzyganie w zakresie określonego rodzaju stosunków prawnych. W zakresie postępowania podatkowego te materialnoprawne podstawy zdolności do bycia stroną tego postępowania expresis verbis wskazują przepisy art. 133 §1 i 2 O.p. Zatem brak jest podstaw prawnych do twierdzenia, że w sytuacji, gdy w sprawie pierwotny pełnomocnik ustanowił pełnomocnika substytucyjnego to wszelkie czynności dokonywane być powinny z udziałem obydwu tych pełnomocników. W tego rodzaju sytuacji stroną postępowania nadal jest mocodawca tych pełnomocników w imieniu którego działać może pełnomocnik subsydiarny. Treść art. 107 k.c. wskazuje, że działanie w sprawie kilku pełnomocników jednocześnie, może wystąpić tylko w sytuacji, gdy mocodawca ustanowił kilku pełnomocników do działania w tym samym zakresie lub jeżeli pełnomocnik pierwotny w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa ustanowił kilku pełnomocników subsydiarnych (por. W. Cajsel, J. Murynowicz-Kieryło, Prawna dopuszczalność ograniczenia pełnomocnictwa subsydiarnego, Monitor Prawniczy, 2003/23/1081). Z tych wszystkich względów postępowanie organów podatkowych w sprawie, polegające na kierowaniu wszelkich pism do strony postępowania reprezentowanej przez pełnomocnika subsydiarnego należało uznać za prawidłowe. Oceniając zgodność z prawem odmówienia stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd zważył, że w sprawie rzeczywiście nie wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż postępowanie pełnomocnika strony skarżącej wskutek którego doszło do uchybienia terminowi w postępowaniu podatkowym nie mogło być uznane za działania podejmowane przez podmiot należycie dbający o swoje interesy, które z racji istoty pełnomocnictwa należało uznawać w zakresie tego postępowania za tożsame z interesami mocodawcy. Z treści art. 162 § 1 O.p. wynika, że przywrócenie terminu w postępowaniu podatkowym dopuszczalne jest w sytuacji, gdy strona, która terminowi uchybiła nie ponosi winy za tę okoliczność. Przepis ten nie wskazuje o jaki rodzaj winy w nim chodzi a zatem należy przyjmować, że norma ta odnosi się do wszelkich postaci zawinionego działania w tym również do niedbalstwa. Niedbalstwo jest postacią winy, która wyraża się w tym, że podmiot nie przewiduje, że jego działanie może spowodować ujemne skutki, mimo że istnieją przesłanki do tego rodzaju przewidywań. W ocenie Sądu, niewłaściwe zorganizowanie pracy przez profesjonalnego pełnomocnika strony w postępowaniu podatkowym, w efekcie którego dochodzi do uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego w tym postępowaniu, świadczy o niedbalstwie w organizacji pracy tego pełnomocnika. Tego rodzaju wniosek jest tym bardziej uzasadniony, gdy tak jak to miało miejsce w rozpoznanej sprawie, uchybienie terminowi spowodowane jest, zaprzestaniem zajmowania się sprawą przez pełnomocnika w skutek udania się przez niego w dłuższą podróż zagraniczną związaną z urlopem wypoczynkowym. Takie działanie osoby, która w sposób zawodowy trudni się reprezentowaniem podatników w postępowaniu podatkowym, tym bardziej nie może uzasadniać przywrócenia uchybionego przez nią terminu, jeżeli zważy się że pełnomocnik przed wyjazdem za granicę mógł się orientować na podstawie dotychczas dokonanych w sprawie czynności, że postępowanie to zbliża się ku swemu zakończeniu i wkrótce może wystąpić konieczność złożenia w sprawie środków odwoławczych, które co do zasady należy składać w terminach zawitych. W ocenie Sądu, od zawodowego pełnomocnika należy oczekiwać, że uregulowane przepisami działania podejmowane w postępowaniu, w którym działa on w imieniu swego mocodawcy będą cechować się odpowiednim poziomem staranności, który będzie daleki od rażącego niedbalstwa. Z tego względu zaistniałe po stronie pełnomocnika skarżącego niedbalstwo w organizacji jego działań mających szczególne znaczenie prawne nie może być uznane za przesłankę do sanowania tych wadliwych działań w oparciu o art. 162 § 1 O.p. Przyjęcie odmiennej oceny zaistniałego w sprawie niedbalstwa w działaniu profesjonalnego pełnomocnika prowadziłoby do przyznania mu uprzywilejowanej pozycji w postępowaniu podatkowym w stosunku do podmiotów nie posiadających wiedzy prawniczej i występujących w sprawie bez pełnomocnika. W orzecznictwie sądowym niejednokrotnie podkreślano, że ryzyko zawinionego powodującego szkodę działania osób, którym strona postępowania zleciła dokonanie określonych czynności w tym postępowaniu obciąża stronę. W szczególności odnosi się to do pracowników strony por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2002 r. sygn. akt I SA/Gd 1676/98, wyrok SN z dnia 13 marca 1999 r. sygn. akt I PKN 76/99 OSNP 2000/11/431. Tak samo należy oceniać zawinione działania pełnomocników strony por. wyrok NSA z 11 sierpnia 1999 r. I SA/Gd 745/98 oraz nieprawidłowości w organizacji obsługi prawnej strony postępowania por. wyrok SN z dnia 6 maja 1999 r. sygn. akt I PKN 184/99. Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia nie naruszały prawa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.