III SA/Wa 780/16

25/4/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 25/42016 r. po rozpoznaniu wniosku G. sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /12/2015 r Nr [...] , [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za poszczególne miesiące 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – G. sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (skarga z 2/2/2016 r i formularz PPPr z 14/4/2016 r). Wyjaśniła, że spółka nie posiada wolnych od zajęcia aktywów obrotowych, ani tez zbywalnego majątku trwałego, który pozwalałby na uiszczenie wpisu. W wyniku egzekucji decyzji (podatkowych) wydanych na kwotę 20 mln zł, strona nie ma możliwości dokonania opłaty za wpis. Wszystkie zezwolenia spółki w zakresie urządzania gier na automatach – wygasły. Rachunki bankowe zostały zajęte przez organy egzekucyjne, natomiast każda wpłata na rachunek bankowy jest przekazywana wierzycielom. Strata spółki za 2013 r, 2014 r., 2015 r. wynosi, łącznie, ok 25 mln. zł. Obecnie spółka nie generuje przychodów poza kwotą czynszu za dzierżawę pola (kilkanaście tysięcy zł rocznie) i incydentalnym zbyciem komputera. Spółka podała także, że najpilniejsze potrzeby są finansowane z dopłat oraz z pożyczek. Wartość środków trwałych to [...] zł. Strata za 2014 r – 4754042 zł. Saldo na rachunkach to 32296 zł i 127,17 zł. W wykonaniu wezwania referendarza z 3/4/20016 r. – m.in. o złożenie zestawienia należności i zobowiązań, zestawienia kosztów lokalu, korespondencji, pełnomocnika, obsługi księgowej, wysokości i daty poniesienia kosztów obsługi prawnej, środków przeznaczanych na wynagrodzenia pracowników, wysokości środków, w których strona jest w stanie uczestniczyć w kosztach postępowania, wskazania wysokości dopłat – spółka poinformowała o tym, ze sprawozdanie (finansowe) za 2015 r. nie zostało jeszcze sporządzone, w 2016 r. wspólnicy nie dokonali dopłat, spółka jest gotowa uczestniczyć w kosztach postępowaniach do wysokości 10 tys. zł. Spółka przekazała, m.in., wyciąg z rachunku bankowego, zeznania podatkowe CIT, "bilans" sporządzony na dzień 23/2/2014 r., rachunki zysków i strat, wprowadzenie do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 24/2/2014-31/12/2014, informację dodatkową i objaśnienia do sprawozdania finansowego, akt notarialny o zobowiązaniu wspólników do dokonania dopłat, listę wypłat z umów cywilnoprawnych, zestawienie wysokości i źródeł finansowania spółki (poza dopłatami) i in. Referendarz sadowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy nie jest pozostawione wyłącznie uznaniu urzędnika sądowego, lecz uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "u.p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 u.p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy zauważa, że sytuacja finansowa strony była wielokrotnie oceniana, z uwzględnieniem specyfiki działalności gospodarczej prowadzonej przez nią, przez sądy administracyjne wszystkich instancji, także w zbliżonym okresie czasu. Sądy badały zarówno specyfikę prowadzonej przez stronę działalności, jak też jej zdolność – na różnych etapach "efektywności" gospodarczej – ponoszenia ciężarów związanych z prowadzeniem sporów sadowych. Ocenę ta referendarz sądowy musi uwzględniać. Oznacza to, że odstąpienie od podjętych względem strony decyzji jest możliwe, ale tylko w sytuacji, kiedy strona przedstawi okoliczności nie ocenione uprzednio przez Sąd, które uzasadnią zróżnicowanie jej sytuacji. Referendarz sądowy uwzględnia też deklaracje strony złożone w innych postepowaniach, niezależnie już od treści podjętych rozstrzygnięć, w szczególności w sprawie III SA/Wa 3480/15. Referendarz sądowy podziela pogląd strony o ograniczeniu (wygaszaniu) działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę: wynika to tak z deklaracji strony i – szerzej - ze stanu faktycznego sprawy oraz z treści przepisów) prawa wymuszających zmianę sposobu prowadzenia działalności. Okoliczność ta (zmiana przepisów prawa skutkująca ograniczeniem działalności spółki) była stronie znana już kilka lat temu, co wynika choćby z jej wniosków o prawo pomocy, treści postanowień i innych rozstrzygnięć wydanych względem strony. W tamtym okresie, jak wynika nie tylko z treści wydanych względem strony postanowień, ale i z dokumentów finansowych złożonych do akt sprawy III SA/Wa 3480/15 oraz oceny tych dokumentów, spółka dysponowała znaczącymi wpływami finansowymi i znaczącym majątkiem, co potwierdziła dokonanymi operacjami finansowymi, których adresatem był także – ale nie wyłącznie – Sąd. Fakt ten, podobnie jak okoliczność istnienia sporów podatkowych (w tym niniejszego) już w 2009 r, nakładały na stronę obowiązek szczególnej zapobiegawczości w planowaniu wydatków – tak, by należności sądowe pozostały zabezpieczone, o czym niżej. Jak wynika ze złożonego do akt sprawy zestawienia faktur VAT oraz z "Rozrachunków na dzień 2015-12-31" spółka odnotowywała przepływy finansowe także w 2015 r (złożonych także w innych sprawach skarżącej w Sądzie) i zabezpieczała środki na pokrycie (innych) należności, nawet cywilnoprawnych. Podobnie, z rachunku zysków i strat za 2014 r i CIT 8 za 2014 wynika, że spółka osiągnęła przychody w znacznych rozmiarach, które pozwalają na planowanie wydatków. Zdaniem referendarza sadowego, trafnie spostrzegł Sąd w postanowieniu z 18 marca 2016 r., III SA/Wa 3480/15, w którym badał zbliżoną – z uwagi na moment badania, sytuację skarżącej że "(...) z analizy dokumentów złożonych do niniejszej sprawy jak również do pozostałych spraw Spółki (np. III SA/Wa 1202/14) wynika, że Skarżąca w 2010 r. uzyskała przychód w kwocie 817.879.079 zł, w 2011 r. przychód w kwocie 596.217.102 zł, w 2012 r. 420.979.563 zł, w 2013 r. przychód w kwocie 255.000.315 zł, a w pierwszym kwartale 2014 r. przychód w kwocie 34.604.896 zł. Co istotne w 2013 r. oraz w pierwszym kwartale 2014 r. Skarżąca kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej. Z deklaracji VAT-7 za miesiące od września 2013 r. do lutego 2014 r. wynika z kolei, że jeszcze w tych miesiącach, mimo akcentowanej niemożności prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie organizowania gier na automatach o niskich wygranych, Skarżąca dokonywała transakcji handlowych (przykładowo w styczniu 2014 r. sprzedaż kształtowała się na poziomie 185.517 zł, a w lutym 2014 r. na poziomie 104.065 zł.)". Referendarz sądowy podkreśla, że zgodnie z art. 199 u.p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., I SA/GI 219/08). Według poglądów z orzecznictwa sądów administracyjnych, podzielanych przez referendarza sądowego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Należy tu odnotować, że z samych pożyczek spółka dysponowała w 2015 r kwotą 60 tys. zł – nie wspominając już o dopłatach (por zestawienie wysokości i źródeł finansowania...). Z tego powodu należy uznać, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy. Wyrazem akceptacji defectio rationis (braku należytego uzasadnienia) byłaby decyzja o odmiennej treści – jako objaw nieposzanowania dorobku sądów administracyjnych w zakresie badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie i prawa referendarza sadowego do przyznania jej wnioskowanego zwolnienia, jak tez obowiązku urzędnika sądowego uwzględniania dorobku prawnego względem spółki, jeżeli nie nastąpiły okoliczności uzasadniające zmianę podjętej oceny. Referendarz sądowy zaznacza przy tym tylko, że bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Spółce prawa pomocy, był przy tym końcowy wynik finansowy Spółki za 2014 tj. strata na poziomie 4.754.042,47 złotych. W szczególności, z postanowienia z dnia 1 sierpnia 2013r., I FZ 327/13 wynika, że w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Co więcej, w postanowieniach z dnia 22 marca 2011 r, II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004r., I FZ 436/04 Sąd stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Dlatego, referendarz sądowy powtarza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy spółce, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., referendarz sądowy uznał, jak w sentencji.