III SA/Wa 796/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. B. Sp. z o.o z siedzibą w W. – dalej "Skarżąca" lub "Spółka", wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w całości. Aktualnie spółka nie prowadzi żadnej działalności i nie zatrudnia żadnego pracownika. Spółka nie posiada majątku trwałego, który mógłby zostać sprzedany celem uiszczenia wpisu od skargi, ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Skarżąca podniosła, że z uwagi na spór z organami podatkowymi w księgach spółki utworzono rezerwę z tytułu ewentualnego zobowiązania podatkowego w kwocie 1.605.110,48 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, wyjaśniła również, że nie posiada środków trwałych a za rok 2011 wykazała stratę w wysokości 1.796.817,06 zł. Skarżąca przedłożyła również informację o zamknięciu rachunków bankowych oraz rachunek zysków i strat i bilans za 2010 i 2011 r. Postanowieniem z 24 maja 2012 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie na to postanowienie z 4 czerwca 2012 r. Spółka wyjaśniła, że opisana przez nią rezerwa utworzona na zobowiązania z tytułu toczących się postępowań sądowoadministracyjnych nie jest odzwierciedleniem rzeczywistych środków pieniężnych posiadanych lub należnych Spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako: "p.p.s.a."). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 ww. ustawy, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie 8.864 zł. Jak wynika z bilansu z 31 grudnia 2011 r. Spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 90.892,54 zł w tym należności krótkoterminowe w kwocie 4.072,08 zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 86.820,46 zł. Skarżąca co prawda wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 1.796.817,06 zł, jednakże w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, oraz fakt, iż ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej zasadnym jest twierdzenie, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto niezależnie od powyższego należy podkreślić, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także poprzez żądanie dopłat od wspólników. Jeśli tego nie uczyniła, powinna wykazać przyczyny niemożności uzyskania tych dopłat. Z powyższych względów Sąd uznał, iż Spółka miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1, § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.