III SA/Wa 797/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania skargi zgodnie z właściwością 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] marca 2008 r. nr: [...] 2) stwierdza, że postanowienia, których nieważność stwierdzono w pkt 1, nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz A. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 18 marca 2009r. Skarżący - A. D. zwrócił się do Ministra Finansów o sprawdzenie prawidłowości naliczania podatków w gminie R.. W uzasadnieniu podniósł, iż burmistrz gminy R. podejmuje decyzje, które nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Postanowieniem z [...] marca 2009r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. Minister Finansów traktując pismo Skarżącego jako skargę określoną w art. 227 K.p.a. przekazał je Radzie Miejskiej w R. będącej organem właściwym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie zgodził się na przekazanie przez Ministra Finansów skargi do urzędu, którego prawidłowość działania kontestował; zażądał merytorycznego rozpoznania sprawy. Postanowieniem z [...] kwietnia 2009r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że po ponownym rozpoznaniu sprawy wciąż nie znalazł podstaw, by uznać się za właściwy do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, ze w świetle art. 229 pkt 3 K.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności burmistrza jest rada gminy. Ponadto powołał się na treść art. 243 K.p.a. nakazującego przekazanie wniosku do właściwego organu przez organ, który stwierdził brak swojej właściwości w tej sprawie, w terminie 7 dni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Skarżący wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia zarzucił brak zainteresowania wyjaśnieniem sporu oraz odesłanie skargi stronie, której dotyczyła. W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podniósł, że nieprawdziwy jest zarzut braku zainteresowania Ministra Finansów wyjaśnieniem sporu. Wyjaśnił ponadto, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odesłania skargi stronie, której dotyczyła. Skarga dotyczy nieprawidłowości Burmistrza Miasta i gminy R., zaś przekazana została do rozpatrzenia Radzie Miejskiej w R.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić przez stwierdzenie nieważności zarówno postanowienia Ministra Finansów z [...] kwietnia 2009r. jak również poprzedzającego go rozstrzygnięcia tegoż organu z [...] marca 2009r. Wydając orzeczenie Sąd oparł się jednakże na powodach innych niż wskazane przez Skarżącego. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W rozpoznawanej sprawie Minister Finansów prawidłowo, w zaskarżonym postanowieniu dostrzegł, iż pismo Skarżącego z dnia 18 marca 2009r. uwzględniając treść art. 222 K.p.a. winno zostać zakwalifikowane jako skarga, w rozumieniu art. 227 K.p.a. Przedmiotem skargi mogą być wszelkie czynności prawne i faktyczne lub też brak czynności właściwych organów lub ich pracowników (Z. Janowicz, Kodeks... , s. 520). W szczególności może nim być: a) zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, b) naruszenie praworządności, c) naruszenie interesów skarżących, d) przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, e) nienależyte załatwienie wniosku bądź też niezałatwienie wniosku w terminie określonym przez ustawę albo wskazanym przez organ w zawiadomieniu (tamże, s. 536). Taki stan faktyczny wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Uchybieniem organu było natomiast przekazanie sprawy właściwemu organowi na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. a więc w formie postanowienia, podczas gdy czynność ta w odniesieniu do skargi uregulowanej w Dziale VIII K.p.a - stosownie do treści art. 231 K.p.a. - nie wymaga konkretyzacji w postaci aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie nie mogło znaleźć zastosowania unormowanie zawarte w art. 65 § 1 K.p.a, bowiem służy ono przekazywaniu według właściwości wyłącznie spraw indywidualnych załatwianych przez organy administracji w drodze decyzji, w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. Przepisy prawa materialnego nie przyznają obywatelom generalnego roszczenia o podejmowanie przez organy administracji ich ustawowych działań ani nie określają zasady orzekania w przedmiocie tego rodzaju skarg w drodze decyzji administracyjnych. Przepisy K.p.a. w zakresie rozpatrywania skarg i wniosków zwierają autonomiczna regulację dotycząca przekazywania niewłaściwie skierowanych wniosków, co wyłącza możliwość zastosowania w tym zakresie art. 65 § 1 K.p.a. Sprawy rozpatrywania wniosków w trybie K.p.a nie podlegają kognicji sądów administracyjnych (art. 3 §. 2 p.p.s.a.). Poza zakresem rozpoznawania przez sądy administracyjne pozostają także sprawy związane z przekazywaniem skarg według właściwości, jako element procedury ich rozpatrywania. Powyższej wadliwej formy orzeczenia w przedmiocie przekazania wniosku nie dostrzegł Minister Finansów ponownie rozpoznając sprawę w ramach prawa remonstrancji, w sytuacji gdy środek zaskarżenia w sprawie tej faktycznie nie przysługiwał. Dokonując oceny wadliwości rozstrzygnięć Ministra Finansów, stwierdzić należy, iż obydwa postanowienia tego organu (tj. z dnia [...] marca 2009r. i [...] kwietnia 2009r.) wydane zostały bez podstawy prawnej. W świetle orzecznictwa NSA z uchybieniem tym mamy do czynienia, m.in. wówczas, gdy wydano akt administracyjny pomimo przewidzianej innej formy działania organu np. czynności materialnotechnicznej (por. wyrok NSA z dnia 28 października 1993 r., SA/Gd 1180/93, ST 1995, nr 4, s. 66, wyrok NSA z dnia 24 czerwca 1983 r., I SA 283/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 44). W konsekwencji należało stwierdzić nieważność ww. rozstrzygnięć jako dotkniętych wadą istotną kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i orzekł jak w sentencji. W zakresie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.