III SA/Wa 80/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. - odmówić przyznania prawa pomocy - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – K. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mamą. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Mieszkanie kwaterunkowe – własnościowe 57 m² należy do jego mamy. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego mamy jest renta w wysokości 1.100 zł. Miesięczne wydatki na opłaty za mieszkanie i media wynoszą ok. 600 zł. Pozostała kwota przeznaczana jest na wyżywienie, środki czystości, leki. Do wniosku skarżący załączył decyzję o uznaniu skarżącego z dniem [...] lutego 2015 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), referendarz sądowy wezwał skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz jego matki za 2013 i 2014 r., wskazania i udokumentowania wysokości przychodów (dochodów i kosztów) z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego uzyskanych za 2014r., poprzez nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat, ewentualnie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz deklaracji VAT-7 za ostanie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, udokumentowania okoliczności związanych z zawieszeniem działalności gospodarczej, udokumentowania wysokości świadczenia otrzymywanego przez mamę skarżącego, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego matki za ostatnie trzy miesiące (nawet jeśli brak na nich operacji), przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego oraz jego matki (w tym na czynsz, opłaty za media, wyżywienie, środki czystości leczenie, wynagrodzenie pełnomocnika i inne). W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłał wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą 1 stycznia 2014 r. W 2014 r. skarżący nie uzyskał z tego tytułu przychodów, nie sporządzał bilansu ani ksiąg podatkowych. Pełnomocnik nadesłał zeznanie podatkowe skarżącego za 2013 r., z którego wynika, ze za ten okres skarżący uzyskał przychód w wysokości [...] zł. Pełnomocnik wyjaśnił, że za 2014 r. skarżący nie składał jeszcze zeznania podatkowego. Wskazał również, że matka skarżącego nie posiada rachunku bankowego, natomiast skarżący zamknął posiadane rachunki bankowe. Na rachunkach tych od czerwca 2014 r. nie były dokonywane operacje. Pełnomocnik wskazał, że informacje w przedmiocie miesięcznych dochodów i wydatków wskazane zostały w formularzu. Do pisma załączył przekaz pocztowy emerytury matki za marzec 2015 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Z nadesłanych dokumentów i złożonych oświadczeń wynika, że jeszcze w 2013r. skarżący prowadził działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (za 2013 r. uzyskał przychód w wysokości ponad 6,8 mln zł). Z kolei 1 stycznia 2014 r. skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki. Jedynym źródłem dochodów skarżącego i jego matki jest jej świadczenie z ZUS w wysokości ok. 1.100 zł Referendarz sądowy poddaje w wątpliwość wiarygodność składanych przez skarżącego oświadczeń i stwierdza, że na ich podstawie rzetelna analiza jego zdolności płatniczych nie jest możliwa. Przede wszystkim, w świetle złożonych oświadczeń niewiarygodnym jest, aby skarżący pozostawał na wyłącznym utrzymaniu matki rencistki. Zauważyć bowiem należy, że po odliczeniu od kwoty 1.100 zł deklarowanych opłat za mieszkanie i media w wysokości 600 zł złotych, pozostaje kwota 500 zł. Kwota ta nie jest wystarczająca na miesięczne wyżywienie, leczenie, środki czystości dla dwóch osób, a także niewątpliwie – wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego, skarżący w tym zakresie złożył niepełne i nierzetelne oświadczenia. Z kolei w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak już było wyżej podnoszone, instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. – szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej (podkreślenie własne) kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). Skoro przedstawiony przez skarżącego opis tej kondycji budzi w niniejszej sprawie wątpliwości, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.