III SA/Wa 815/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2008 r. po rozpoznaniu wniosku A .w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. w likwidacji na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa uchylenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu 2. w pozostałym zakresie odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy 1. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie III SA/Wa 815/08 jest kwota wpisu, którą skarżąca powinna uiścić w wysokości 200,- zł., zatem w tym zakresie należy rozpoznać wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdolność do ponoszenia przez stronę postępowania ciężarów finansowych powinna być oceniania z każdorazowym uwzględnieniem jej aktualnej sytuacji finansowej, która może zmieniać się. Warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, iż skarżąca nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a. Spółce można przyznać prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem, np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, jeżeli wykaże, ze nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli w zakresie ustanowienia pełnomocnika oraz zwolnienia od kosztów sądowych, można przyznać, jeśli spółka wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. 2. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 25 kwietnia 2008 r. A. w likwidacji – dalej jako skarżąca lub spółka – wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że od 2003 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, co było efektem kontroli skarbowych nieprzemyślanych decyzji organów podatkowych. Spółka posiada dwa lokale sklepowe w P., którymi, ze względu na obciążone hipoteki, nie może gospodarować. Nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, środkami trwałymi i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca nadesłała rejestr sprzedaży VAT od 1 stycznia 2008 r. do 30 kwietnia 2008 r., rejestr zakupów za ten sam okres, CIT-8 za 2006 r., CIT-8 za 2007 r. Nadto spółka wskazała, że w 2008 r. nie spłaca należności, nie prowadzi faktycznie żadnej działalności gospodarczej, nadesłała rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2007 r., bilans i sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2007 r. Spółka oświadczyła, ze nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek wydatków związanych z ponoszeniem kosztów sądowych oraz, że jej likwidator nie pobiera – od trzech lat – wynagrodzenia. 3. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. 4. Spółka rzetelnie przedstawiła swoją sytuację finansową, także wykonując wezwanie referendarza sądowego, przy czym treść nadesłanych dokumentów – zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie zysku i strat, bilans - potwierdza uprzednio złożone wyjaśnienia na formularzu PPPr. W badanej sprawie rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 200,- zł. W ocenie referendarza sądowego, dokonanej po analizie akt sprawy, przyznanie skarżącej prawa pomocy w całości w żądanym zakresie nie jest zasadne. Spółka wprawdzie wskazała, ze w 2008 r. nie reguluje zobowiązań, lecz nadesłała jednocześnie zestawienie transakcji (zał. 2), z których wynika, że dokonuje sprzedaży, na kwotę umożliwiającą przeznaczenie jej na cele związane z postępowaniem. Także w zeznaniu podatkowym za 2007 r. wykazała przychód w wysokości ok. [...]. zł. Jednakże rozpatrzenie sporu przed sądem należy rozważać z uwzględnieniem ewentualnego skutku rozpoznania sprawy. Pozytywne – możliwe – zakończenie sporu będzie mieć mniejsze znaczenie, kiedy skarżący zakończy uprzednio w ogóle działalność – np. ze względu na konieczność natychmiastowego uiszczenia wpisu sądowego. Uwagę tą należy odnieść także do przeprowadzenia procesu likwidacji działalności. Z tego powodu, chociaż na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi, należy spółkę z niego zwolnić w części umożliwiającej jej natychmiastowe uiszczenie. Za powyżej wyrażonym poglądem przemawia także oświadczenie Spółki, która wskazała, ze nie prowadzi czynnej działalności gospodarczej. Stąd spółka nie ma także możliwości powzięcia działań w celu zgromadzenia środków na jego uiszczenie w drodze operacji gospodarczych. Niezależnie jednak od stwierdzeń powyższych spółka powinna zabezpieczyć należności – jeśli przewiduje dalsze postępowanie sądowe, także z udziałem profesjonalnej pomocy prawnej, ponieważ osiąga środki finansowe – choć w limitowanej wysokości - umożliwiające jej to, co zostało wskazane powyżej. Także likwidując działalność spółka jest zobowiązana do uwzględniania konieczności ponoszenia kosztów związanych z jej działalnością, a do takich referendarz sądowy zalicza obowiązek partycypowania w kosztach postępowania, kiedy likwidator usiłuje wzruszyć, wydaną w trybie nadzoru - w wyniku wniosku likwidatora, decyzję. 5. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 1, § 2 i § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. .