III SA/Wa 815/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S.A. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S.A. w likwidacji na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. postanawia: - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnić ją od kosztów sądowych oraz ustanowić radcę prawnego. W imieniu A. S.A. likwidator Z. D. (zwany dalej "skarżącym") w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200,00 zł złożył wniosek, na urzędowym formularzu (PPPr), o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od 2003 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, co było efektem kontroli skarbowych nieprzemyślanych decyzji organów podatkowych. Spółka posiada dwa lokale sklepowe w P., którymi, ze względu na obciążone hipoteki, nie może gospodarować. Nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, środkami trwałymi i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący nadesłał rejestr sprzedaży VAT od 1 stycznia 2008 r. do 30 kwietnia 2008 r., rejestr zakupów za ten sam okres, CIT-8 za 2006 r., CIT-8 za 2007 r. Nadto wskazał, że w 2008 r. spółka nie spłaca należności, nie prowadzi faktycznie żadnej działalności gospodarczej, nadesłał rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2007 r., bilans i sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2007 r. Oświadczył, że spółka nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek wydatków związanych z ponoszeniem kosztów sądowych oraz, że jej likwidator nie pobiera – od trzech lat – wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2008 r. Referendarz sądowy zwolnił stronę skarżącą od wpisu oraz odmówił jej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie z dnia 19 czerwca 2008 r. strona skarżąca wskazała, iż w w/w wniosku i dokumentach przedstawiła swoją trudną sytuację finansową. Ponadto podniosła że od 5 lat nie prowadzi właściwej działalności gospodarczej, a nie może zostać zlikwidowana z uwagi na nie zamknięcie spraw wynikających z kontroli skarbowych. Jednocześnie stwierdziła, iż "nie może sobie pozwolić na jakąkolwiek pomoc ze strony specjalistów z zakresu prawa, gdyż autentycznie nie dysponuje środkami finansowymi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie jego od wpisu od skargi oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W wyniku wniesionego przez stronę zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 listopada 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, po dokonaniu analizy danych zawartych w formularzu PPPr i pismach strony skarżącej, przyznanie jej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, tj. w całości jest zasadne. Nie sposób bowiem uznać, że ma ona środki na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sytuacji, gdy ma do dyspozycji dwa obciążone lokale oraz nie prowadzi żadnej faktycznej działalności gospodarczej i nie reguluje żadnych zobowiązań. Sąd uznał również, iż okoliczności powyższe przemawiają za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Sytuacja materialna strony czyni bowiem niemożliwym skorzystanie, we własnym zakresie, z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Warto również zwrócić uwagę, iż zasadzie przewidzianej w art. 214 § 1 p.p.s.a. – ponoszenia przez stronę kosztów sądowych związanych z jej udziałem w sprawie można przeciwstawić Konstytucyjną zasadę "prawa do Sądu" wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu przyznanie prawa pomocy stronie postępowania sądowego powinno ponadto w szczególności sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja w opinii Sądu ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.