III SA/Wa 816/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Fundacja [...] (dalej – "Skarżąca", "Fundacja") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Fundacja prowadzi działania związane ze wspieraniem rozwoju polskich przedsiębiorców oraz wspieraniem młodych osób w zakładaniu i rozwoju własnych przedsięwzięć gospodarczych. Zaznaczono, że Fundacja nie jest nastawiona na zysk tylko na wsparcie uczestników programu. Środki trwałe wskazane we wniosku pochodzą z finansowania pozyskanego ze środków unijnych, a Fundacja jest zobowiązana do ich zachowania tj. nie może ich zbyć do 31 grudnia 2020 r. Argumentowano, że Fundacja nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla realizowanych przez Fundację celów statutowych wykonywanych w interesie publicznym. Wszystkie pozyskane przez Fundacje środki wydatkowane są na realizacje celów statutowych, w tym realizacje programów pomocowych, dlatego też działalność Fundacji nie może być oceniana na podstawie tych samych kryteriów co podmiotów gospodarczych nastawionych na osiągnięcie zysku. Fundacja wyjaśniła, że na bieżącą działalność musiała otworzyć linię kredytową w wysokości 2.500.5000 zł w [...] S.A. i 3.400.000 zł w [...] S.A. Środki te mogą być przeznaczone wyłącznie na cele ściśle wskazane w umowach kredytowych. Ponadto środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych Fundacji mogą być wykorzystane tylko do realizacji zadań projektowych, zgodnie z umową projektową, jako pozyskane z funduszy unijnych. Na kolejnych rachunkach bankowych Fundacja posiada zdeponowane środki klientów, którymi również nie może swobodnie dysponować. Fundacja nie ma możliwości zdobycia dodatkowych środków pieniężnych niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych. Podjęła w tym kierunku wszelkie możliwe działania, łącznie z próbą zaciągnięcia kredytu. Rozmowy z bankami spotkały się jednak z odmową. Zdaniem Fundacji, konieczność poniesienia kosztów sądowych w sprawie uniemożliwi prawidłową realizację celów i zadań statutowych Fundacji. Z oświadczeń Fundacji wynika, że jej kapitał podstawowy wynosi 4.500 zł, wartość środków trwałych ponad 17 mln, zysk netto za 2016 r. wyniósł 171.985,55 zł. Fundacja przestawiła również wykaz 24 rachunków bankowych wraz z wysokością znajdujących się na nich środków. Wskazała, że wysokość środków pieniężnych w kasie na dzień 28 lutego 2017 r. wynosiła [...] zł. Przychody za 2016 r. wyniosły 66.267.440,40 zł, dotacje 3.257.737,33 zł, koszty 69.971.124,03 zł, zobowiązania na koniec 2016 r. – 13.233.200,82 zł. W toku postępowania Fundacja nadesłała m.in.: zestawienie sald i obrotów za okres od 01.02.-31.03.2017 r., wykaz środków trwałych, deklaracje VAT-7 za styczeń 2017 r., bilans za 2016 r. i 2015 r., zeznanie CIT-8 za 2015 r., statut Fundacji. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważać należy, że wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca wskazuje, że jest Fundacją, nie jest nastawiona na zysk, środki wydatkuje na cele statutowe, w związku z czym jej działalność nie może być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co działalność podmiotów gospodarczych nastawionych na zysk, np. sp. z.o.o. Odnosząc się do powyższej argumentacji referendarz sądowy wskazuje, że w istocie fundacja powoływana jest do realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych i jej działalność koncentruje się na realizacji celów statutowych, do których została powołana. Nie zmienia to jednak, faktu, że w wielu przypadkach fundacje poza działalnością statutową prowadzą również działalność gospodarczą. Tak jest właśnie w niniejszej sprawie. Przewiduje to również statut Fundacji (§ 27). Zauważyć należy, że środki na realizację swoich celów statutowych fundacja może czerpać, niezależnie od majątku początkowego, przekazanego przez fundatora, ze zbiórek, z loterii oraz ze spadków, zapisów, darowizn. Niezależnie od tego fundacja może zdobywać środki na realizację swoich celów statutowych poprzez prowadzenie działalności gospodarczej nastawionej na osiąganie określonego, większego bądź mniejszego dochodu. Celem działalności gospodarczej fundacji może być tworzenie warunków realizacji jej celów statutowych oraz uzupełnianie środków na działalność statutową. W tym miejscu wskazać należy, że przepis art. 239 § 2 P.p.s.a. przewiduje ustawowe zwolnienie z opłat sadowych dla organizacji pożytku publicznego, z zastrzeżeniem że zwolnienie to nie dotyczy prowadzonej przez te organizacji działalności gospodarczej. Tym samym, skoro będąca przedmiotem rozpoznania sprawa dotyczy podatku od towarów i usług, a więc niewątpliwie sprawy związanej z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Fundację, zwolnienie Fundacji z kosztów sądowych, nie przysługuje z mocy ustawy, a wymaga zaistnienia w sprawie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W konsekwencji, nie można zgodzić się ze Skarżącą, że przez sam fakt, że dochód z działalności gospodarczej Fundacja przeznacza na realizację celów statutowych zasadne jest jej zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy w takiej sytuacji traktować jak każde inne koszty prowadzonej działalności gospodarczej, a możliwość ich poniesienia odnieść do sytuacji finansowej Skarżącej. Odnosząc się w związku z tym do sytuacji finansowej Fundacji zauważyć należy, że już samo porównanie przychodów z działalności gospodarczej, które uzyskuje Fundacja, z wysokością należnych w sprawie kosztów sądowych, świadczy o niespełnieniu przesłanek do zwolnienia Skarżącej z tych kosztów. Jak oświadczyła sama Skarżąca i co znajduje potwierdzenie w nadesłanym bilansie, przychód netto Fundacji za 2016 r. (ze sprzedaży) wyniósł 66.267.440,40 zł, a zysk netto 171.985,55 zł. W samym styczniu 2017 r. sprzedaż opodatkowana dokonana przez Fundację wyniosła ponad 5 mln zł (zob. deklaracja VAT-7). Zgodnie z bilansem, na koniec 2016 r., środki finansowe Fundacji w kasie i na rachunkach wynosiły ponad [...] mln zł, a wartość środków trwałych ponad [...] mln zł. Nie sposób więc przyjąć, że Skarżąca nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego, którego wysokość w niniejszej sprawie wynosi 32.303 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.