III SA/Wa 820/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. sprawy ze skargi A. W. i M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na rok 2012 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Po wszczęciu z urzędu postępowania postępowania podatkowego postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2012 r. ustalił A. W. i M. I., dalej “Skarżące", wymiar podatku od nieruchomości na 2012 rok należnego od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako zabudowana działka ewid. nr [...] z obrębu [...] - na kwotę 1.858,00 zł. Do opodatkowania przyjęto grunty pozostałe o powierzchni 367,00 m2 i budynki pozostałe o powierzchni 231.00 m2. Pismem z dnia 29 października 2012 r. Skarżące złożyły odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu podniosły, iż w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego dot. w/wym podatku toczy się postępowanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym (zażalenie z dnia 8 września 2012 r. - nadane w dniu 10 września 2012 r.), na które nie otrzymały jeszcze odpowiedzi. Mimo to Prezydent W. wydał decyzję w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za ww. nieruchomość. Zaznaczyły, iż informacje o nieruchomości są zawarte w protokole oględzin sporządzonym w dniu [...] września 2010 r. i od tego czasu nic się nie zmieniło. W związku z powyższym informacje o budynku są w posiadaniu Prezydenta W. (Urząd dla Dzielnicy W.). Zarzuciły, iż sposób naliczania wysokości podatku jest nieprawidłowy. Wskazały, iż w skardze do Sądu Administracyjnego zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Wa 1226/12 dotyczącej podatku za 2010 r., która jest w toku, występuje analogiczny sposób naliczania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż organ I instancji zaskarżonym orzeczeniem ustalił Skarżącym wysokość podatku od nieruchomości na rok 2012 za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka ewid. numer [...]. Zaznaczyło, iż powyższa działka zabudowana jest budynkiem niemieszkalnym o powierzchni 231,00 m2. Nieruchomość opodatkowana w decyzji z dnia [...] października 2012 r. w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowana jest jako "inne tereny zabudowane" i oznaczona jest symbolem "Bi", na co wskazuje wypis z rejestru gruntów znajdujący się w akiach sprawy. Organ I instancji przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 rok należnego od zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], wziął pod uwagę jej dane wynikające z ewidencji grantów i budynków i stawki podatkowe, o których mowa w uchwale numer XXVII/545/2011 Rady m.st. Warszawy z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok (opubl. w Dz. Urz. Woj. Mazow. z dnia 24 listopada 2011 r. nr 215 poz. 6500). Zdaniem Kolegium wysokość podatku ustalona przez organ I instancji na kwotę 1.858,00 zł jest prawidłowa. Organ zaznaczył, iż zaskarżone orzeczenie z dnia [...] października 2012 r. zostało wydane z zachowaniem wymogów wynikających z art. 165 i art. 200 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze. zm., dalej jako "O.p."). Obydwa postanowienia zostały prawidłowo doręczone obu współwłaścicielkom nieruchomości. W związku z powyższym za nieuzasadniony uznał zarzut, iż nie było dopuszczalne ustalenie wymiaru tego podatku na rok 2012. skoro nie jest jeszcze zakończona ostatecznie sprawa dot. wysokości podatku od nieruchomości na 2010 rok (sprawa w postępowaniu sądowym). Podkreślił, iż kwestia zawieszenia postępowania podatkowego dot. wymiaru podatku od nieruchomości na 2011 rok za w.w. nieruchomość została przesądzona ostatecznie w sposób negatywny przez organy podatkowe obu instancji, a Skarżące zostały o tym fakcie powiadomione przez doręczenie stosownych orzeczeń. W skardze na powyższą decyzję Skarżące wniosły o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazały, iż kwestia zawieszenia postępowania podatkowego za rok 2011 została rozstrzygnięta ostatecznie przez obie instancje organu podatkowego w sposób negatywny. Postanowienie jest ostateczne lecz nieprawomocne, gdyż przysługuje im prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z którego to prawa skorzystały (sprawa w toku, sygn.akt III SA/Wa 3216/12). Zaznaczyły, iż ostateczne postanowienie z dnia [...] grudnia 2012r. w sprawie zawieszenia wszczętego postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za ww. nieruchomość, za 2012 rok otrzymała dnia 14 stycznia 2013r. Na powyższe postanowienie złożono skargę (z dnia 12.02.2013r.).do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższym postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2012 rok, za w.w. nieruchomość jest nieprawomocne. Podkreśliły, iż ich skarga jest analogiczna jak skarga na decyzję w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2010 w (sprawie o sygn.akt III SA/Wa 1226/12; rozstrzygnięta już przez Sąd Wojewódzki w dniu 12.02.2013r.) oraz za rok 2011 (sprawa w toku sygn.akt III SA/Wa 3216/12). Zdaniem Skarżących obiekt po byłej stolarni znajdujący się na przedmiotowej działce nie odpowiada wymogom art. 1a ust. 1 pkt.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Obiekt nie powinien być obciążony podatkiem, gdyż nie spełnia warunków określonych w prawie budowlanym, do którego odsyła ww. ustawa. Obiekt nie posiada żadnych urządzeń i instalacji technicznych; jest w bardzo złym stanie technicznym , jest nieużytkowany - co odzwierciedlono w protokole oględzin, przeprowadzonych przez Urząd W. dla Dzielnicy W. w 2010 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd na wstępie wskazuje, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z powyższą zasadą Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej Skarżącej (zakaz reformationis in peius). Przenosząc wskazane powyżej kryteria oceny zaskarżonej decyzji na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż wydana w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. naruszały przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. I tak, zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w przepisach art. 121 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako "O.p.") obowiązek wskazywania i gromadzenia dowodów spoczywa na organie podatkowym. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 O.p. obliguje organ do przeprowadzenia dowodów z urzędu w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, z kolei przepis art. 187§ 1 O.p. nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z poglądami orzecznictwa sądowego (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt FSK 188/05 i oraz z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt FSK 2438/04) dla właściwiej realizacji zasady prawdy obiektywnej konieczne jest zarówno ustalenie okoliczności zgodnych ze stanem rzeczywistym jak również prawidłowa ich kwalifikacja. Organ podatkowy jest zobligowany do podjęcia działań, które są niezbędne do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W przypadku zaniechania czynności o charakterze obligatoryjnym - organ dopuszcza się uchybienia zasadzie prawdy materialnej. Przyjmuje się, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z określoną sprawą w celu odtworzenia jej rzeczywistego obrazu i uzyskaniu podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa (Wacław Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, Zarys systemu, Warszawa 1962, str. 108). Podnieść przy tym należy, iż zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny - zgodnie z art. 210 § 4 O.p. znaleźć swoje odzwierciedlenie w tezach uzasadnienia decyzji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 124 O.p., zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Wyjaśnienie przesłanek, którymi kierują się organy przy załatwianiu sprawy winno znaleźć się w szczególności w uzasadnieniu decyzji podatkowej. W ocenie Sądu - orzekające w sprawie organy obu instancji uchybiły powyższym zasadom poprzez niedokonanie ustaleń odnoszących się do budynku posadowionego na nieruchomości Skarżących przy ul. [...] w W., od którego to budynku został wymierzony podatek od nieruchomości na rok 2012. W aktach administracyjnych brak jakiegokolwiek dowodu, za pomocą którego można by wykazywać istotne okoliczności w tym zakresie. Niewyjaśnione zostały nie tylko takie okoliczności jak np. powierzchnia tego budynku, ale - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - sporny jest nawet sam fakt jego istnienia. W orzeczeniu organu pierwszej instancji wskazuje się, że wymiaru podatku dokonano na podstawie danych będących w posiadaniu organu podatkowego oraz na podstawie informacji z rejestru gruntów i budynków. I tak, w aktach sprawy znajdują się dwa wypisy z rejestru gruntów odnoszące się do działki nr [...] przy ul. [...] w W. (oba z daty późniejszej niż dzień wydania decyzji przez organ I instancji, tj. z dnia 15 listopada 2013 r. oraz z dnia 9 kwietnia 2013 r.). W żadnym jednak miejscu nie zidentyfikowano tych innych danych będących w posiadaniu organu podatkowego - o których mowa w uzasadnieniu decyzji - ani nie wskazano ich miejsca w aktach sprawy. Tak więc, o ile w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę gruntu podstawę wymiaru podatku - zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) - stanowiły dane z ewidencji gruntów, o tyle w aktach administracyjnych brak jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego opodatkowanego budynku. Stan taki uniemożliwia Sądowi skontrolowanie prawidłowości ustaleń przez organ dokonanych odnośnie tegoż budynku. Z kolei analiza treści zaskarżonej decyzji dowodzi, że Kolegium ograniczyło się jedynie do lakonicznego opisania przebiegu dotychczasowego postępowania w sprawie oraz do oceny zarzutów zawartych w odwołaniu Skarżącego. Z treści uzasadnienia zaskarżonego aktu w żaden sposób nie wynika natomiast, czy było przeprowadzone przez organ odwoławczy ponowne postępowanie wyjaśniające, czy ustalano stan faktyczny sprawy w kontekście złożonego odwołania i czy dokonano wykładni przepisów prawa, które winny mieć zastosowanie w sprawie. Za przejaw powyższego nie można bowiem uznać skrótowego wskazania przez organ na stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy - wbrew zasadzie wyrażonej w art. 127 O.p. - nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie. Reasumując, w niniejszej sprawie nie został zebrany wystarczający (wyczerpujący) materiał dowodowy. Tym samym w postępowaniu podatkowym dopuszczono się naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji rozstrzygnięcia organów obu instancji nie odpowiadają przepisom art. 210 § 4 O.p. i godzą w zasadę budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz zasadę przekonywania (art. 124 O.p.). Utrzymując zaś w mocy decyzję organu pierwszej instancji dotkniętą ww. wadami organ odwoławczy naruszył także art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji nie jest możliwa ostateczna weryfikacja orzeczenia pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdziwszy że opisane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekając w punkcie I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd zastosował art. 152 p.p.s.a. i określił, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.