III SA/Wa 821/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Radosław Teresiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi K.C. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz K.C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON" lub organ I instancji") z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Pana K.C. (dalej również jako : "Skarżący") jako byłego członka zarządu: - solidarnie z członkiem zarządu Panem K.C. za zaległości S. Z O.O. (dalej również jako: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej również, jako "PFRON") za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09. 2013/11, 2013/12; - solidarnie ze Spółką za zaległości S. Z O.O. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09. 2013/11, 2013/12. Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2018 r. polegającą na tym, iż w sentencji postanowienia zdanie: "- solidarnie z członkiem zarządu Panem K.C. za zaległości S. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09, 2013/11, 2013/12", zastąpił zdaniem "- solidarnie z członkiem zarządu J.C. za zaległości S. Sp. z o.o.. z tytułu wpłat na PFRON za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09, 2013/11, 2013/12". Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, wnosząc o dodanie ustępu w brzmieniu "- solidarnie z członkiem zarządu G.P. za zaległości S. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09, 2013/11, 2013/12". Skarżący wskazał, iż jego żądanie jest uzasadnione tym, iż postępowanie ustalające odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z o.o. powinno być prowadzone wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. MRPiPS, utrzymując w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2018 r. wskazał, iż błąd sprostowany przez organ I instancji jest oczywistą omyłką pisarską nie wpływającą na tok postępowania podatkowego wszczętego sprostowanym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. w sprawie ustalenia na podstawie art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. dalej: "O.p.") odpowiedzialności Skarżącego za zaległości S. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09, 2013/11, 2013/12. W związku z powyższym błąd ten podlegał sprostowaniu w trybie art. 215 § 1 O.p. Organ odwoławczy zauważył, że to dopiero postępowanie doprowadzić ma do ustalenia, czy odpowiedzialność ta będzie odpowiedzialnością solidarną nie tylko ze Spółką, lecz również z pozostałymi członkami zarządu. Argumenty podnoszone przez stronę w zażaleniu, o sprawowaniu funkcji członka zarządu w ww. Spółce przez G.P. mogą być podnoszone w trakcie prowadzonego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia MRPiPS z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2018 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. Przepisów postępowania, tj.: - błędne zastosowanie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. polegające na utrzymaniu wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy MRPiPS, jako organ odwoławczy, powinien zastosować art. 233 § 2, tj. uchylić postanowienie wydane w I instancji i przekazać Prezesowi Zarządu PFRON celem naprawienia zaniechań, gdyż zgodnie z art. 116 O.p., postępowanie winno być prowadzone wobec wszystkich osób mogących ponosić takie obciążenie; - art. 215 § 1 O.p. przez przyjęcie, iż prawidłowo Prezes Zarządu PFRON nie sprostował postanowienia z dnia 21 września 2018 r. przez dodanie ustępu w brzmieniu: - "solidarnie z członkiem zarządu G.P. za zaległości S. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres 2013/07, 2013/08, 2013/09, 2013/11 2013/12. 2. Przepisów prawa materialnego, tj. - art. 116 O.p. przed błędne przyjęcie, że postanowienie nie musi być sprostowane, gdyż jego prowadzenie nie jest konieczne wobec G.P., aby decyzja mogła być wobec niego wydana. W odpowiedzi na skargę MRPIPS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 215 § 1 O.p. organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. Przez pojęcie oczywistej omyłki należy rozumieć taki błąd słowny, który nie budzi najmniejszej wątpliwości. Do oczywistych omyłek zalicza się różne błędy pisarskie, komputerowe itp. (por. S. Presnarowicz Komentarz aktualizowany do art. 215 ustawy - Ordynacja podatkowa, stan prawny na 14 lipca 2019 r., LEX). Oczywista omyłka jest to błąd polegający na tym, że przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy też omyłkę pisarską zostało wyrażone coś, co w sposób oczywisty i widoczny jest sprzeczne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ. Innymi słowy, oczywistość omyłki wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 lutego 2018 r., I SA/Kr 822/17, LEX nr 2483526). Postanowienie, jakie przewiduje art. 215 O.p., prowadzi do wyeliminowania z decyzji najdrobniejszych błędów, które mogą być usunięte bez wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Służy więc swojego rodzaju kosmetycznemu skorygowaniu formy decyzji bez wnikania w jej treść merytoryczną (por. postanowienie NSA w Warszawie z 24 lutego 2000 r., III SA 761/99, LEX nr 79231). Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest to, czy w postanowieniu o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON należy wskazać wszystkich członków zarządu, którzy z uwagi na okres pełnienia funkcji członka zarządu w spółce, mogą odpowiadać za zobowiązania Spółki razem ze Skarżącym, a w konsekwencji czy postanowienie w przedmiocie wszczęciu postępowania, w którym nie wskazano wszystkich członków zarządu, którzy mogą ponosić solidarną odpowiedzialność ze Spółką za ww. okresy może podlegać sprostowaniu w trybie art. 215 § 1 O.p. W zakresie ww. kwestii Skarżący wywodził, iż w postanowieniu o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON należało wskazać wszystkich członków zarządu, którzy sprawowali wraz z nim funkcję członka zarządu Spółki wraz z nim, gdyż postępowanie w tym przedmiocie prowadzić można wyłącznie co do wszystkich członków zarządu, którzy mogą ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wymienione w tym postanowieniu. Organ odwoławczy wskazywał natomiast, iż organ I instancji nie miał obowiązku wskazania w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania wskazania wszystkich członków zarządu, którzy mogli wraz ze Skarżącym ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, gdyż to dopiero postępowanie doprowadzić ma do ustalenia, czy odpowiedzialność ta będzie odpowiedzialnością solidarną nie tylko ze Spółką, lecz również z pozostałymi członkami zarządu. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie istotnym jest to, iż przedmiotem sprostowania dokonanego postanowieniem Prezesa Zarządu PFRON była omyłka dokonana w postanowieniu o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON wydanego w trybie art. 165 O.p. Sąd zwraca uwagę, że wszczęcie postępowania podatkowego jest czynnością o doniosłych skutkach prawnych zarówno formalnych, jak i materialnych. W momencie wszczęcia postępowania podatkowego następuje zawiązanie stosunku prawnoprocesowego pomiędzy organem podatkowym a stroną postępowania. Powstanie tego stosunku jest niezależne od tego, czy powstał stosunek materialnoprawny. Dopiero po wszczęciu postępowania pojawiają się wszelkie uprawnienia i obowiązki przewidziane w dziale IV O.p., które odnoszą się zarówno do organu podatkowego, jak i do stron oraz innych uczestników postępowania (por. P. Pietrasz Komentarz aktualizowany do art. 215 ustawy - Ordynacja podatkowa, stan prawny na 14 lipca 2019 r., LEX). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych postanowienie w przedmiocie wszczęcia postępowania wyznacza zakres podmiotowy i przedmiotowy wszczynanego postępowania. Decyzja wydana jako kończąca postępowanie może bowiem zawierać wyłącznie takie orzeczenie, które odpowiada zakresowi prowadzonego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 marca 2017 r., I SA/Go 64/17, LEX nr 2270409). Niemożliwe jest zatem przekształcenie toczącego się postępowania w ramach podmiotowych i przedmiotowych, zakreślonych w postanowieniu w przedmiocie wszczęcia postępowania w postępowanie o innym przedmiotowym i podmiotowym zakresie, bez wydania nowego postanowienia o wszczęciu postępowania, które w sposób wyraźny taki zakres by wskazywało (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., I FSK 140/06, LEX nr 263135). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON, zakres przedmiotowy wyznaczają nie tylko okresy rozliczeniowe, których dotyczy dane postępowanie, ale również wskazanie, kto wraz ze Stroną odpowiada za zobowiązania Spółki. Niewątpliwe bowiem na realny zakres odpowiedzialności Spółki ma wpływ to, kto wraz z nią będzie odpowiadać za zobowiązania Spółki. Zdaniem Sądu w postanowieniu w przedmiocie wszczęcia postępowania należy wskazać wszystkich członków zarządu, którzy mogą odpowiadać solidarnie za zobowiązania Spółki, w celu umożliwienia Skarżącemu rzeczywistego korzystania z uprawnień strony postępowania przewidzianych w dziale IV O.p., w tym zgłaszania wniosków dowodowych. Za niezasadne uznać zatem należy stanowisko MRPiPS, zgodnie z którym dopiero postępowanie doprowadzić ma do ustalenia, czy odpowiedzialność ta będzie odpowiedzialnością solidarną nie tylko ze Spółką, lecz również z pozostałymi członkami zarządu. Skarżący, jako strona postępowania, musi bowiem już w momencie wszczęcia postępowania wiedzieć jaki jest zakres postępowania i kto obok niego może być uznany za solidarnie odpowiedzialnego za zobowiązania Spółki, aby skutecznie bronić swoich praw. W takim stanie rzeczy uznać należy, iż organ odwoławczy rozpoznając zażalenie Skarżącego na postanowienie Prezesa Zarządu PFRON powinien w pierwszej kolejności zbadać, którzy członkowie zarządu Spółki, zgodnie z informacjami zawartymi w rejestrze przedsiębiorców KRS Spółki, powinni być ujęci, jako podmioty odpowiadające solidarnie za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON za wymienione miesiące. Następnie organ odwoławczy powinien ocenić, czy w świetle dokonanych przez niego ww. ustaleń, organ I instancji miał podstawy, aby sprostować postanowienie z [...] sierpnia 2018 r., w sposób wskazany w postanowieniu [...] września 2018 r. Tymczasem organ odwoławczy w przedmiotowym przypadku nie zbadał kręgu podmiotów, które powinny być wskazane obok Skarżącego w postanowieniu z [...] sierpnia 2018 r. , a więc nie podjął wszystkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, czym naruszył art. 122 O.p., w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).