III SA/Wa 830/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Hieronim Sęk, Asesor WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2008 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1995-1997 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], 2. określa, że decyzje, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J.L. kwotę 740 zł (słownie: siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 830/08 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 22 lutego 2007 r. J. L. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o umorzenie zaległości podatkowych w całości, wraz z odsetkami, wynikających z trzech tytułów wykonawczych z roku 1999. Jako podstawę swojego wniosku wskazał art. 67d § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej, tzn. istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wnioskodawca wskazał, że czynności egzekucyjne zostały zaprzestane w dniu 10 kwietnia 2002 r. (ostatnie pismo w aktach egzekucyjnych), a ponadto przeciwko stronie prowadzone było bezskutecznie postępowania egzekucyjne przez komornika sądowego. Z pisma komornika z 2001 r. wynika, że skarżący nie posiada żadnego mienia. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., na podstawie art. 67a § 1 punkt 3 Ordynacji podatkowej, odmówił umorzenia zaległości skarżącego za lata 1995 – 1997 w łącznej kwocie 804 145, 50 zł wraz z odsetkami w wysokości 2 164 146 zł. Organ wskazał stronie, że wskazany we wniosku przepis nie ma w sprawie zastosowania, a przesłanki określone w art. 67a § 1 punkt 3 Ordynacji nie wystąpiły – twierdzenia strony o braku jakiegokolwiek majątku i dochodów nie zostały poparte żadną dokumentacją. Wniosek o umorzenie nie może skutkować automatycznie preferencyjnym traktowaniem podatnika. Podatnik, w ocenie organu, "nie jest w katastrofalnej sytuacji, gdyż przebywa za granicą". W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła jej naruszenie art. 67d ust. 1 punkt 1 poprzez niezastosowanie, a nadto powtórzył argumenty zawarte we wniosku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że umorzenie podatku jest decyzją uznaniową – nawet w razie wystąpienia ważnego interesu strony może odmówić umorzenia. Umorzenie zaległości w trybie art. 67a § 1 punkt 3 Ordynacji podatkowej powinno nastąpić tylko wtedy, gdy wystąpią okoliczności niezależne od postępowania podatnika bądź są spowodowane działaniem czynników, na które nie miał on wpływu. Choć organ odwoławczy powtórzył, że art. 67d ust. 1 punkt 1 nie miał w sprawie zastosowania, to podał, że, jak wynika z danych Urzędu Skarbowego W., całość kosztów egzekucyjnych została spłacona. W skardze na decyzję z [...] stycznia 2008 r. skarżący ponowił zarzut naruszenia art. 67d § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie. Zarzucił też organowi, że wszczął postępowanie na innej podstawie (przynajmniej nie odmówił jego wszczęcia), a prowadził je i zakończył na innej. Wniosku z art. 67a § 1 punkt 3 nigdy bowiem nie złożono. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Z akt postępowania podatkowego jednoznacznie wynika, że skarżący zwrócił się do organu I instancji o umorzenie swoich zaległości podatkowych trybie art. 67d § 1 punkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten został jednoznacznie przywołany we wniosku z dnia 22 lutego 2007 r., także w toku postępowania skarżący konsekwentnie podtrzymywał swój wniosek oparty na tym przepisie. Organy zasadnie uznały, że powyższy przepis może być zastosowany tylko z urzędu, i choć podatnik może występować o umorzenie zaległości na tej podstawie, to jednak takie wystąpienie nie stanowi żądania w rozumieniu art. 165 Ordynacji podatkowej. Art. 67d § 1 wprost bowiem przesądza, iż "organ podatkowy może z urzędu udzielać ulg...". O ile organ nie uzna, iż zachodzą przesłanki do zastosowania art. 67d § 1 Ordynacji podatkowej, żadne postępowanie na podstawie tego przepisu nie może być prowadzone. Wobec powyższego skarżący zasadnie argumentuje, iż niedopuszczalne było prowadzenie postępowania i orzekanie przez organy na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej wskutek wniosku przywołującego art. 67d § 1 tej ustawy. Art. 67a § 1 Ordynacji bezwzględnie i jednoznacznie wymaga wniosku podatnika, zaś w niniejszej sprawie taki wniosek nie został złożony. Oznacza to w efekcie, że wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 247 § 1 punkt 3 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji utrzymująca tę decyzję w mocy zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. także obarczona jest tą kwalifikowaną wadą prawną. Wobec powyższego konieczne było wyeliminowanie wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie ich nieważności, stosownie do art. 145 § 1 punkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135 tej ustawy. Odnośnie do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania - art. 200 w związku z art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.