III SA/Wa 830/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego w kwocie powyżej 100zł 2. odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca I. W. wnioskiem złożonym na formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza skarżąca podniosła, że jest osobą samotną. Osiąga, co miesiąc, wynagrodzenie w kwocie 1700 zł netto, pomniejszane o ratę pożyczki w wysokości 300 zł. Nie posiada żadnych oszczędności i majątku. Skarżąca wskazała, że w wyniku dziedziczenia uzyskała udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego. Skarżąca wskazała nadto, że spłaca pożyczkę, zaciągniętą w pracy, na kwotę 9000 zł. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca jest chora na cukrzycę insulinozależną, przebyła operację jednego oka i czeka ją operacja drugiego, cierpi na niedokrwistość, nefropatię, stopę cukrzycową. Jest pod opieką wielu lekarzy i ponosi wydatki związane z poratowaniem zdrowia – co miesiąc, na samo leczenie wydaje 200 zł. Skarżąca poinformowała, że przewidywany koszt operacji oka wynosi ok. 10 tys. zł. Na ten cel wzięła pożyczkę z ZFŚS, co jest uwidocznione w treści wyciągu z rachunku bankowego. Stałe wydatki miesięczne (media, telefon, czynsz) określiła na kwotę 1000,- zł.: m.in. wyżywienie – 300 zł, bilet komunikacji – 78 zł. Nadto ponosi stałe wydatki co pół roku, tj. wydatki na dopłatę z tytułu rozliczenia czynszu (626 zł). Skarżąca wskazała, że ponosi koszty kształcenia – dodatkowych studiów magisterskich (czesne za semestr – 1550 zł). W aktach sprawy znajduje się również PIT-11 za 2008 i 2009 r., wyciąg z rachunków bankowych za wskazany okres, zestawienie opłat za lokal mieszkalny, ksero faktur VAT za prąd, gaz, telefon, zaświadczenie o wysokości pobieranego wynagrodzenia brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy do zwolnienia Skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 100 zł. Sąd wziął również pod uwagę, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych był już przedmiotem rozpoznania. Postanowieniem z dnia 13 maja 2010 r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącą od wpisu sądowego powyżej kwoty 100 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zdaniem Sądu Skarżąca wykazała, że nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w całości. Skarżąca rzetelnie przedstawiła swoją sytuację majątkową i jej twierdzenia zasługują na wiarę. Z wyjaśnień Skarżącej wynika, że jest osobą schorowaną i znaczną część swojego dochodu przeznacza na leczenie. Na ten cel (operacja oczu) zmuszona była nawet zaciągnąć pożyczkę w kwocie 9.000 zł. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona skarżąca uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w całości bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie 100,- zł jest spowodowana tym, że Skarżąca, biorąc pod uwagę zrównoważoną gospodarkę finansową, którą prowadzi – co wynika z treści rachunku bankowego – jest w stanie wygospodarować bez zwłoki, choćby w drodze zaciągania zobowiązań, wskazaną kwotę. Sąd zwrócił uwagę na to, że Skarżąca uzyskuje, co miesiąc, stałe wpływy, natomiast na rachunku bankowym posiada wolne środki, które – choć mają wskazane wyżej przeznaczenie – to ułatwiają Skarżącej proces gospodarowania w ramach rachunku bankowego. Z uwagi na powyższe na podstawie art. art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.