III SA/Wa 836/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej "NUS") decyzją z [...] grudnia 2008r. orzekł o odpowiedzialności P. (dalej "Skarżący") – członka zarządu spółki B. sp. z o.o. za jej zaległości w podatku od towarów i usług za wybrane miesiące 2002r., 2003r. i 2004r. w wysokości 225.997,77 zł, odsetki od tych zaległości - 160.318,00 zł oraz koszty egzekucyjne - 6.713,67 zł. Skarżący wraz z odwołaniem od ww. decyzji wniósł 30 grudnia 2008r. o wstrzymanie wykonania tej decyzji, z uwagi na brak przesłanek do obciążenia go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki. NUS postanowieniem z [...] stycznia 2009r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji z [...] grudnia 2008r. i wyjaśnił, że argumenty zawarte we wniosku były niewystarczające do jego uwzględnienia. Przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego zostały spełnione, a Skarżący nie wykazał żadnych okoliczności świadczących o ważnym interesie strony lub interesie publicznym, które miałyby wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. W zażaleniu na ww. postanowienie Skarżący wskazał, że wniosek adresowany był do Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej "DIS"), jedynie za pośrednictwem NUS i nie powinien być przez niego rozpoznawany. Za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia zarówno jego interes, jak i interes publiczny, który doznałby uszczerbku na skutek konieczności wyrównania szkód spowodowanych przez prowadzenie egzekucji, na podstawie decyzji, która może zostać uchylona. DIS postanowieniem z [...] marca 2009r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS. W uzasadnieniu wyjaśnił, że odwołanie od decyzji NUS przekazano DIS 14 stycznia 2009r. - z zachowaniem ustawowego terminu do przekazania odwołania – i do tego dnia właściwym do rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji był organ podatkowy pierwszej instancji. W odniesieniu do zarzutu nieuwzględnienia zaistniałych w sprawie przesłanek do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji DIS wyjaśnił, że w sprawie brak było okoliczności wyjątkowych lub szczególnych, świadczących o ważnym interesie strony lub interesie publicznym, określonych w art. 224 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm. – dalej zwana "O.p."). Okoliczność wniesienia odwołania nie jest wystarczającym argumentem do wstrzymania wykonania decyzji, gdy wniosek ten nie zawiera innych argumentów przemawiających za pozytywnym jego rozpatrzeniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania. Wskazał, że analiza okoliczności "ważnego interesu podatnika" musi być dokonana w oparciu o konkretne okoliczności zaszłe w sprawie. Takiej analizy zabrakło. Nie uwzględniono ponadto argumentów z odwołania, jak i z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Działania urzędu skarbowego wskazują wyraźnie, że celem było szybkie wszczęcie egzekucji, niezależnie od okoliczności sprawy, przemawiających przeciwko takiemu działaniu. Skarżący zauważył też, że poprzednią decyzję NUS, przenosząca na niego odpowiedzialność za zaległości podatkowe, uchylił DIS, a NUS w ponownie prowadzonym postępowaniu powtórzył wcześniejsze błędy, dotyczące między innymi należytego przeprowadzenia postępowanie egzekucyjnego wobec Spółki. W ocenie Skarżącego, wstrzymanie decyzji nie zrodziłoby po niczyjej stronie szkód, zaś w przypadku uchylenia decyzji, jej egzekucja zrodzi konieczność zwrotu nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami, których zapłacenie będzie działaniem na szkodę Skarbu Państwa. Skarżący podniósł dodatkowo, że wstrzymanie wykonania decyzji nastąpić również powinno z mocy prawa, bo organ odwoławczy nie załatwił sprawy w terminie ustawowym. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Uznał ponadto, że na mocy art. 225 O.p. doszło do wstrzymania wykonania decyzji NUS z urzędu, gdyż nie rozpatrzono odwołania w terminie dwóch miesięcy od jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mogły być uwzględnione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim bądź do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie był uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia Spółki, dotyczącego odmowy wstrzymania wykonania decyzji NUS, przenoszącej odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki na Skarżącego. Dopuścił się zatem naruszenia art. 233 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 239 oraz w związku z art. 219 O.p., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści przepisu art. 233 § 1 pkt 3 O.p. wynika, że organ odwoławczy ma obowiązek umorzyć postępowanie odwoławcze. Przesłanki do umorzenia postępowania wskazane są natomiast w treści art. 208 § 1 O.p., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z art. 219 O.p. wynika, że do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. przepis art. 208 O.p. Z art. 239 O.p. wynika natomiast, że do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W rozpoznawanej sprawie z uwagi zatem na treść art. 219 i art. 239 O.p. możliwe było wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego, zamiast decyzji umarzającej postępowania odwoławcze. Sąd stwierdza ponadto, że treść art. 208 § 1 O.p. nie pozostawia organowi podatkowemu wyboru rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe. Tym samym, jeśli zajdzie jakakolwiek przesłanka – a w rozpoznawanej sprawie taka przesłanka miała miejsce organ podatkowy drugiej instancji zobowiązany był umorzyć postępowanie, w tym przypadku postępowanie zażaleniowe. Najistotniejszą w sprawie okolicznością, do której odwołuje się strona skarżącą w skardze, a której nie kwestionuje DIS w odpowiedzi na skargę, oraz która ma odzwierciedlenie w aktach sprawy, jest wstrzymanie wykonania decyzji NUS, przenoszącej odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki na Skarżącego, z urzędu, na mocy art. 225 O.p. Nie rozpatrzono bowiem odwołania strony od wyżej wymienionej decyzji w terminie dwóch miesięcy od jego wniesienia. Skoro doszło do wstrzymania wykonania ww. decyzji z urzędu, tym samym bezprzedmiotowe stało się rozstrzyganie wniosku strony o wstrzymanie wykonania tejże decyzji. Stronie skarżącej chodziło bowiem o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, i swój cel osiągnęła, co prawda w związku z nie rozpatrzeniem odwołania w terminie ustawowym, a nie z uwagi na przesłanki przez nią wskazane we wniosku. Organ odwoławczy nie miał zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym możliwości wstrzymania wykonania decyzji, której wykonanie zostało już wstrzymane. Przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek strony jest bowiem wstrzymanie wykonania określonego aktu administracyjnego. Tym samym, jeśli z innego powodu, niż wskazany we wniosku o wstrzymanie, dojdzie do wstrzymania wykonania aktu administracyjnego, o który chodzi stronie skarżącej, organ odwoławczy nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia strony. Powinien w związku z tym, wydając zaskarżone postawienie skorzystać z dyspozycji art. 233 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 239 oraz w związku z art. 219 O.p., a nie z przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p., który wskazał w podstawie prawnej. Inna powinna być również sentencja zaskarżonego postanowienia. Sąd mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne jest uwzględnienie skargi na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji). Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono na mocy art. 152 P.p.s.a. (punkt drugi sentencji). O zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie Sąd nie orzekł, w związku z brakiem wniosku w tym zakresie.