III SA/Wa 839/16

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 11/5/2016 r. po rozpoznaniu wniosku B.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /1/2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od egzekucji p o s t a n a w i a 1. Zwolnić stronę od kosztów sądowych 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Skarżąca, tj B. K. zwróciła się w skardze do Sądu, a następnie na formularzu PPF z 25/4/2016 r z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i – zważywszy na pkt 3 pouczenia – o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skarżąca powołała się na: - długotrwałą chorobę; - utrwalony stan bezrobocia; - niewywiązanie się przez Państwo z obowiązku aktywizacji zawodowej osób chorych; - stan osamotnienia społecznego; - brak dochodów i majątku; - korzystanie z pomocy opieki społecznej. Przedstawiła kalkulacje kosztów życia i wskazała, ze utrzymuje się z opieki społecznej. Skarżąca, po wezwaniu referendarza sadowego, załączyła wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie z urzędu pracy. Nadto, przedstawiła faktury za niektóre świadczenia, których koszt ponosi. Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 100 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. Z uwagi na charakter sporu (postępowanie egzekucyjne), wysokość wymaganego wpisu od skargi (100 zł), postulat zapewnienia stronie dostępu do Sądu referendarz sądowy nie przydaje decydującego znaczenia do niepełnego wypełniania wezwania Sądu z 1/4/2015 r. Referendarz sądowy podziela też pogląd, że skarżąca, jako osoba cierpiąca na przewlekłe schorzenia (oczu) ma ograniczoną możliwość podjęcia działalności zarobkowej. Ograniczenie (wrodzone) aktywności życiowej nie powinno skutkować wykluczeniem społecznym strony, przejawiającym się w odcięciu dostępu do instytucji wymiaru sprawiedliwości z uwagi na brak środków na wpis od skargi czy opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia: tym bardziej, że spór w niniejszej sprawie jest wynikiem nieskorzystania przez stronę z dobrodziejstw ulgi przysługującej spadkobiercom zaliczanym do I grupy, być może z uwagi na nieporadność strony. Zwolnienie od kosztów sądowych w całości jest uzasadnione tym, że wątpliwe jest, by sytuacja strony zmieniła się na jej korzyść w najbliższym czasie. Nie wskazuje na to też ani stan zdrowia strony, ani perspektywy rozwoju działalności, którą prowadzi. Jeżeli chodzi o zakres przyznanej pomocy, ponieważ w niniejszym postępowaniu, na obecnym jego etapie, brak jest potrzeby pomocy i udziału profesjonalnego pełnomocnika, o którego strona wnioskowała w formularzu PPF. Referendarz sądowy wskazuje, że w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów. Dlatego referendarz sądowy uznał, także wobec treści uzasadnienia z formularza PPF i dodatkowo złożonych, w wyniku wezwania, dokumentów, że udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Strona też nie wykazała potrzeby udziału w sprawie pełnomocnika z urzędu. Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę adhibe rationem difficultatibus, nakazującą odwołanie się do racjonalnego wnioskowania w razie trudności (w niniejszej sprawie trudności w zakresie oceny zakresu przyznania prawa) pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.