III SA/Wa 843/04

WyrokWSA w Warszawie2005-01-27

Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Jolanta Sokołowska, Marta Katarzyna Waksmundzka-Karasińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, czy też stanowi jedynie podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Naruszenie przepisów postępowania, w tym pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Takie naruszenia stanowią przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Wady decyzji uzasadniające stwierdzenie nieważności mają charakter materialnoprawny i muszą tkwić w samej treści decyzji, a nie w procesie jej wydawania.
Stan faktyczny
Strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., zarzucając rażące naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących czynnego udziału strony w postępowaniu i zapoznania się z materiałem dowodowym. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że naruszenia te stanowią podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), asesor WSA Marta Katarzyna Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...].12.2003r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 26 ust. 2 i 4 w związku z art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999r. Nr 54, poz. 572 ze zm.), Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, po rozpoznaniu wniosku wniesionego przez pełnomocnika M.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2003r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w L. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...].05.2002r. nr [...] w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997. Z motywów decyzji wynika, że Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...].05.2002r. określił M.K. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997r. w kwocie 38.026,50 zł, zaległość podatkową w tym podatku w kwocie 37.622,10 zł oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej wyliczone na dzień wydania decyzji w kwocie 60.908,90 zł. Określenie zobowiązania podatkowego w wysokości wyższej od zadeklarowanej przez podatniczkę w zeznaniu za 1997r. (PIT-32), było rezultatem dokonanych w toku kontroli skarbowej ustaleń, z których wynikało, iż M. K. w zeznaniu nie wykazała dochodu w kwocie 100.000 zł uzyskanego ze sprzedaży powszechnych świadectw udziałowych. Decyzja ta została skutecznie doręczona stronie, zgodnie z postanowieniami art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Odwołanie od ww. decyzji Izba Skarbowa w L. postanowieniem z dnia [...].09.2002r. pozostawiła bez rozpatrzenia z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wnioskiem z dnia 5.06.2003r. pełnomocnik M.K. zażądał stwierdzenia nieważności ww. decyzji trybie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zarzucił rażące naruszenie art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez pozbawienie Strony możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu, a także uniemożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz art. 190 tej ustawy, poprzez pozbawienie strony możliwości udziału w czynnościach przesłuchania świadków. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...].09.2003r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...].05.2002r.. Zauważył, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych jest instytucją procesową, tworzącą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialnoprawnymi. Natomiast naruszenie prawa procesowego tylko zupełnie wyjątkowo może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, skoro nawet naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania, jaką jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), daje podstawę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Podkreślił, iż kwalifikowane wady wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej muszą tkwić w treści decyzji, wobec czego nie proces dochodzenia do decyzji, lecz sama decyzja stanowi przedmiot oceny. Natomiast uchybienia proceduralne powinny być usuwane w trybie odwoławczym, bądź w postępowaniu wznowieniowym. GIKS podniósł, że gdyby nawet podzielić wyrażony we wniosku pogląd o możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wad postępowania, to w jego ocenie w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wystąpiły wady o charakterze rażącym. Strona była bowiem powiadomiona o postępowaniu kontrolnym prowadzonym na podstawie wydanego w dniu 26.09.2001r. upoważnienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. i wystawionego w tym samym dniu przez inspektora UKS w L. O/Z w P. zawiadomienia o wszczęciu postępowania kontrolnego, o czym świadczą podpisy złożone na tych dokumentach. Korespondencja oraz dokumenty z kontroli sporządzone na podstawie art. 21 ust. 1 i 2 i art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o kontroli skarbowej, w brzmieniu przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), zostały podatniczce doręczone stosownie do postanowień art. 144, 148, 149 i 150 Ordynacji podatkowej (wg stanu prawnego obowiązującego w 2001 i 2002 roku). Natomiast art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie miał zastosowania w postępowaniu kontrolnym prowadzonym w okresie 2001 - 2002r. Z tych względów brak jest podstaw do uznania, że M.K. została pozbawiona możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym, czy też zapoznania się z materiałem dowodowym. GIKS zwrócił uwagę, że zastosowania nie miał też art. 190 Ordynacji podatkowej, lecz art. 19 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej, dotyczący powiadamiania kontrolowanego o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin. Inspektor w dniu 27.11.2001r. wysłał do M.K. - za pośrednictwem poczty - zawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków przez nią wskazanych. Zawiadomienie to zostało zwrócone przez urząd pocztowy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W związku z tym został przesłuchany w charakterze świadka, bez udziału strony, M.J.. Natomiast pozostali świadkowie, tj. E.K. i L.K., zarówno wezwań z dnia 27.11.2001r., jak i z dnia 5.12.2001r., nie podjęli. Kolejne wezwanie odebrał L.K., który stawił się w siedzibie Urzędu i został przesłuchany w charakterze świadka. Brak jest natomiast potwierdzenia, że M.K. została zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tego świadka. Zdaniem GIKS nie stanowi to jednak o wydaniu decyzji z dnia [...].05.2002r. z naruszeniem prawa w stopniu rażącym. Stwierdził, iż decyzja z dnia [...].05.2002r. nr [...] nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik podniósł, że decyzja z dnia [...].05.2002r. została wydana z rażącym naruszeniem ogólnych zasad postępowania. Podkreślił, iż Inspektor nie zawiadomił strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków (stanowiących podstawę ustalenia stanu faktycznego), co naruszyło fundamentalne prawa podatnika, związane z umożliwieniem mu czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej). Utrzymywał, iż wskazane w decyzji okoliczności faktyczne nie powinny zostać uznane za udowodnione, gdyż strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...].09.2003r.. Podkreślił, że podejmowane przez Inspektora czynności w trakcie postępowania miały na celu zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Świadczy o tym kierowana do podatnika liczna korespondencja znajdująca odzwierciedlenie w aktach sprawy, przy czym w większości korespondencja ta nie była przez stronę odbierana, chociaż wysyłana była na adres zamieszkania wskazany przez nią w pismach kierowanych do Urzędu Kontroli Skarbowej. Odnośnie zarzutu nie umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów wskazał na pismo z dnia 4.02.2002r., którym Inspektor wezwał podatniczkę do zapoznania z treścią dokumentów i ustaleniami kontroli w dniu 12.02.2002r. W piśmie tym Inspektor wyjaśnił, że w razie niemożności stawienia się przez nią w wyznaczonym terminie, może ona wskazać termin, który jej odpowiada - zarówno przed datą, jak i po dacie wyznaczonego spotkania. Także w kolejnym piśmie z dnia 8.05.2002r. (którego strona nie odebrała) Inspektor wezwał stronę do zapoznania z ustaleniami kontroli. Czynności te świadczą o tym, że zarzut nie umożliwienia stronie zapoznania z materiałem dowodowym jest bezzasadny. W skardze pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej: art. 122 - poprzez uchylenie się od wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 200 - poprzez pozbawienie strony możliwości brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania podatkowego, art. 190 - poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji art. 247 § 1 pkt 3 - poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Powtórzył argumenty przedstawione w we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, że w orzecznictwie dominuje pogląd, iż za rażące należy uznawać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Nie ma rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawa, ani jego charakter. Poza tym, zdaniem pełnomocnika, w orzecznictwie przeważa też przekonanie, że oczywistym powodem stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa jest naruszenie zasad ogólnych postępowania. Na rozprawie pełnomocnik zarzucił rażące naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz podniósł, że decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...].05.2002r. powinna być wydana na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik M.K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...].05.2002r. w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997, w trybie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zarzucając jej rażące naruszenie art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 190 tej ustawy. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji utrzymując, że naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania, jaką jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu daje podstawę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Podkreślił, iż kwalifikowane wady wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej muszą tkwić w treści decyzji, wobec czego nie proces dochodzenia do decyzji, lecz sama decyzja stanowi przedmiot oceny. Natomiast uchybienia proceduralne powinny być usuwane w trybie odwoławczym, bądź w postępowaniu wznowieniowym. Uznał, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 190 Ordynacji podatkowej, lecz art. 19 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej, dotyczący powiadamiania kontrolowanego o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin. Niezależnie od tego poddał ocenie, czy doszło do naruszenia przepisów wskazanych przez pełnomocnika i stwierdził, iż ich rażące naruszenie nie nastąpiło. Ze stanowiskiem Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej należy się zgodzić. Istotnie pozbawienie strony czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a więc i udziału w przesłuchaniu świadków, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wszystkie wskazywane przez pełnomocnika przepisy Ordynacji podatkowej, które jego zdaniem zostały rażąco naruszone, regulują kwestię udziału strony w postępowaniu podatkowym. Podkreślenia wymaga, iż obowiązujący system weryfikacji decyzji administracyjnych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu podatkowym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia ustalonego w art. 241 § 2 pkt 1 tej ustawy terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA IV SA 412/96 z dnia 11.03.1998r., LEX nr 45179; wyrok NSA IV SA 912/97 z dnia 10.11.1998r., LEX nr 45693; wyrok NSA I SA 758/98 z dnia 17.11.1998r., LEX nr 45120, a także Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck - Warszawa 1996, s. 612). Zauważyć też należy, że wady decyzji wyliczone wyczerpująco w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje stosunek prawny ułomny albo w ogóle się on nie nawiązuje. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usunięcie tych wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Z tej racji, że wady są w samej decyzji, postępowanie, w którym została ona wydana, może być prawidłowe pod względem prawnym, może ono natomiast być źródłem wadliwości decyzji ze względu na merytoryczne treści ustalone w stadium wstępnym lub stadium rozpoznawczym postępowania. Z punktu widzenia bytu prawnego decyzji wadliwej nie ma to jednak znaczenia, ponieważ ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a nie poprzedzające ją postępowanie. Przy tym trudno zgodzić się z poglądami, według których do przyjęcia naruszenia prawa w stopniu rażącym wystarczy zaistnienie poważnych skutków społeczno - ekonomicznych danej decyzji. Nawet jeżeli Skarb Państwa zostanie pozbawiony wielomilionowego podatku, to naruszenie przepisu niejasnego, budzącego wątpliwości, nie sposób uznać za rażące. I odwrotnie, jeśli decyzja nie wywołuje poważnych skutków społeczno - ekonomicznych, ale jej wadliwość jest oczywista i decyzja stanowi zaprzeczenie treści przepisu i świadczy o ignorancji prawnej jej autora, to takie naruszenie prawa powinno być uznane za rażące (patrz: Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004r., s. 635). Charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wyklucza możliwość naruszenia w nim art. 122 Ordynacji podatkowej. Jak już wcześniej powiedziano, w postępowaniu tym organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości tkwiących w samej decyzji i nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. Dlatego zarzut skargi dotyczący naruszenia tego przepisu poprzez uchylenie się od wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego jest niezasadny. Natomiast rażąco może być naruszony przepis procesowy i w tym miejscu można zgodzić się z pełnomocnikiem, ale z zastrzeżeniem, iż wada taka musi tkwić w samej decyzji, a tego rodzaju wada na ogół jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie uzasadnia zatem stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu (por. wyrok NSA III SA 1472/00 z dnia 12.10.2001r., niepubl. i wyrok NSA III SA 1285/00 z dnia 7.08.2001r., niepubl.). W żadnym razie nie może być przesłanką stwierdzenia nieważności naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej, bowiem ocena takiej wadliwości postępowania została zastrzeżona dla trybu wznowienia postępowania, o czym wyżej. Reasumując, stwierdzić należy, iż naruszenie przepisów wskazanych przez pełnomocnika we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, tj. art. 123 § 1, art. 200 § 1 oraz art. 190 Ordynacji podatkowej, czyli przeprowadzenie postępowania podatkowego z naruszeniem prawa strony do udziału w postępowaniu nie może stać się przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji, a wyłącznie może być przesłanką do wznowienia postępowania. Pozostaje jeszcze zwrócić uwagę na nieadekwatność zawartej w skardze argumentacji naruszenia art. 190 Ordynacji podatkowej do treści tego przepisu. Zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym reguluje art. 191 Ordynacji podatkowej, a nie wskazany przez pełnomocnika art. 190. Zarzut ten został podniesiony dopiero na etapie skargi, nie był więc rozważany przez organ rozstrzygający sprawę, niemniej jednak Sąd nie dopatrzył się przekroczenia uprawnień wynikających z tego przepisu przez Inspektora Kontroli Skarbowej w decyzji z dnia [...].05.2002r.. Poddał on ocenie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, przedstawił proces dochodzenia do ustalenia stanu faktycznego, a kluczową rolę przyznał zeznaniom podatniczki. Sam fakt nie uczestniczenia skarżącej w postępowaniu podatkowym nie przesądza o naruszeniu art. 191 Ordynacji podatkowej. Już na marginesie tylko można dodać, że organ podatkowy poczynił wiele starań, by dochować swoich obowiązków zapewnienia jej czynnego uczestnictwa, o czym świadczy zawarta w aktach sprawy korespondencja i notatki służbowe. Na rozprawie pełnomocnik podniósł nie zgłaszany dotychczas zarzut rażącego naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz zauważył, że decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...].05.2002r. powinna być wydana na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997. Kwestia ta nie była poddana ocenie w zaskarżonej decyzji i dlatego nie sposób dokonywać kontroli stanowiska Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w tym zakresie. Niezależnie od tego Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa. Przede wszystkim przepis ten nie mógł być zastosowany w sprawie, gdyż od dnia 1 stycznia 1998r. obowiązywały przepisy Ordynacji podatkowej, a decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się pełnomocnik, została wydana w 2002r.. Art. 324 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż do spraw wszczętych (z wyłączeniem wyspecyfikowanych wypadków), a nie rozpatrzonych przez organ podatkowy pierwszej instancji przed dniem 1 stycznia 1998r., stosuje się przepisy Ordynacji. Tym bardziej więc znajdowały one zastosowanie do spraw wszczynanych pod jej rządami. Przepisy proceduralne stosuje się według stanu prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji, natomiast według stanu prawnego obowiązującego w dacie wystąpienia zdarzeń powodujących skutki podatkowe stosuje się przepisy materialne prawa podatkowego, zgodnie z zasadą lex retro non agit. W Ordynacji podatkowej przepisem uprawniającym do określenia podstawy opodatkowania w drodze szacowania jest art. 23 (odpowiednika o brzmieniu identycznym jak art. 11 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie ma), ale w rozpatrywanej sprawie i ten przepis nie mógł być naruszony, gdyż określenie podstawy opodatkowania nie nastąpiło w drodze szacowania, a dochód podatniczki został przyjęty w takiej wysokości, w jakiej ona sama go określiła. Zatem zarzuty podniesione na rozprawie również są niezasadne. Natomiast zauważenia wymaga, że w niniejszej sprawie Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 200 Ordynacji podatkowej. Chociaż w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności badana jest wyłącznie decyzja pod kątem jej kwalifikowanej wadliwości, a więc materiał dowodowy nie jest zbierany, to obowiązek zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem winien być przestrzegany. Czytając bowiem dosłownie treść tego przepisu stwierdzić należy, iż nie wskazuje on, w jakim postępowaniu materiał ten miał być zebrany, czy też na jakim etapie postępowania (pierwszo - lub drugoinstancyjnego), co prowadzi do wniosku, iż w każdym postępowaniu strona powinna być powiadomiona, w trybie art. 200, o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Istotny jest bowiem fakt, że ma nastąpić wydanie decyzji. Jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a to ze względu na wyżej przedstawioną specyfikę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (badanie wad tkwiących w samej decyzji). Uchylenie zaskarżonej decyzji na etapie postępowania sądowego wyłącznie celem naprawienia wskazanego uchybienia jest niezasadne, ponieważ w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie inne niż zawarte w zaskarżonej decyzji nie może być wydane, a jedynie doprowadziłoby do zbędnego wydłużenia postępowania. Takie stanowisko jest zgodne z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło