III SA/Wa 852/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P. H. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że obecnie jedynym źródłem dochodów jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.680 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Jakiekolwiek dochody ponad płacę minimalną są zajmowane przez komorników na rzecz wymienionych szczegółowo podmiotów. Skarżący podał, że na koszty utrzymania składają się opłaty czynszowe w wysokości 250 zł za lokal oddany mu w użyczenie. Skarżący nie posiada rachunków bankowych, ani też działek gruntu nabytych w 2007 r. Część wynagrodzenia dla pełnomocnika w kwocie 1.200 zł plus VAT zapłacił po sporządzeniu skargi. Sfinansował je z oszczędności. Wynagrodzenie to zostanie ewentualnie zwrócone od drugiej strony w przypadku wygrania sporu i zasądzenia przez Sąd kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe oraz kartę wynagrodzeń. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polegać będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie referendarza sądowego dokonanie rzetelnej oceny ich wystąpienia w niniejszej sprawie nie jest możliwe. Przede wszystkim wątpliwości referendarza sądowego budzi fakt nieujawnienia stanu oszczędności, z których Skarżący miał sfinansować część wynagrodzenia dla pełnomocnika w kwocie 1.200 zł plus VAT. Kwotę tę miał on zapłacić po sporządzeniu skargi, co miało miejsce w lutym 2014 r. Z powyższego wynika zatem, że Skarżący był w stanie zabezpieczyć środki na opłacenie wspomnianego wynagrodzenia. W żaden natomiast sposób nie wykazał, że zdolność tę utracił w przypadku kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Nie wiadomo także jakiego rzędu oszczędności te były. Wątpliwości referendarza sądowego budzi także fakt niskiego – w stosunku do zajmowanego stanowiska - wynagradzania Skarżącego. Z nadesłanej karty wynagrodzeń wynika mianowicie, że Skarżący pełni funkcję prezesa zarządu spółki P. sp. z o.o., w której jest zatrudniony. Trudno uwierzyć by z tego tytułu uzyskiwał jedynie 1.237,20 zł netto miesięcznie. Tym bardziej, że jak sam oświadczył "jakiekolwiek dochody ponad płace minimalne są zajmowane przez właściwych komorników sądowych (...)". Skarżący nie podał ponadto żadnych bliższych danych na temat ewentualnych wydatków ponoszonych na utrzymanie syna, którego – jak wynika z informacji PIT/O – posiada i z ulgi, na którego korzysta. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.