III SA/Wa 853/16

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 11/5/2016 r. po rozpoznaniu wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /1/2016 r. nr [...] ; [...] ; [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a 1. Zwolnić stronę od kosztów sądowych 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresi Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Skarżąca, tj B. K. zwróciła się w skardze do Sądu, a następnie na formularzu PPF z 25/4/2016 r z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i – zważywszy na pkt 3 pouczenia – o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skarżąca powołała się na: - długotrwałą chorobę; - utrwalony stan bezrobocia; - niewywiązanie się przez Państwo z obowiązku aktywizacji zawodowej osób chorych; - stan osamotnienia społecznego; - brak dochodów i majątku; - korzystanie z pomocy opieki społecznej. Przedstawiła kalkulacje kosztów życia i wskazała, ze utrzymuje się z opieki społecznej. Skarżąca, po wezwaniu referendarza sadowego, załączyła wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie z urzędu pracy. Nadto, przedstawiła faktury za niektóre świadczenia, których koszt ponosi. Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 100 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. Z uwagi na charakter sporu (uchybienie terminu), wysokość wymaganego wpisu od skargi (100 zł), postulat zapewnienia stronie dostępu do Sądu referendarz sądowy nie przydaje decydującego znaczenia do niepełnego wypełniania wezwania Sądu z 1/4/2015 r. Referendarz sądowy podziela też pogląd, że skarżąca, jako osoba cierpiąca na przewlekłe schorzenia ([...] ) ma ograniczoną możliwość podjęcia działalności zarobkowej. Ograniczenie (wrodzone) aktywności życiowej nie powinno skutkować wykluczeniem społecznym strony, przejawiającym się w odcięciu dostępu do instytucji wymiaru sprawiedliwości z uwagi na brak środków na wpis od skargi czy opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia: tym bardziej, że spór w niniejszej sprawie jest wynikiem nieskorzystania przez stronę z dobrodziejstw ulgi przysługującej spadkobiercom zaliczanym do I grupy, być może z uwagi na nieporadność strony. Zwolnienie od kosztów sądowych w całości jest uzasadnione tym, że wątpliwe jest, by sytuacja strony zmieniła się na jej korzyść w najbliższym czasie. Nie wskazuje na to też ani stan zdrowia strony, ani perspektywy rozwoju działalności, którą prowadzi. Jeżeli chodzi o zakres przyznanej pomocy, ponieważ w niniejszym postępowaniu, na obecnym jego etapie, brak jest potrzeby pomocy i udziału profesjonalnego pełnomocnika, o którego strona wnioskowała w formularzu PPF. Referendarz sądowy wskazuje, że w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów. Dlatego referendarz sądowy uznał, także wobec treści uzasadnienia z formularza PPF i dodatkowo złożonych, w wyniku wezwania, dokumentów, że udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Strona też nie wykazała potrzeby udziału w sprawie pełnomocnika z urzędu. Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę adhibe rationem difficultatibus, nakazującą odwołanie się do racjonalnego wnioskowania w razie trudności (w niniejszej sprawie trudności w zakresie oceny zakresu przyznania prawa) pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.