III SA/Wa 853/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę Pismem z dnia 22 lutego 2015 r. B.K. (zwana dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] maja 2015r., nr [...], ustalił Skarżącej podatek od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym T.K. w kwocie 299,00 zł. Decyzję doręczono Skarżącej w dniu 28 maja 2015r. Pismem z dnia 1 grudnia 2015r. (data wpływu: 2 grudnia 2015r., data prezentaty organu, k. 28 akt administracyjnych) Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Powołując się na art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., przywoływanej dalej jako: "Ordynacja podatkowa", "O.p.") oraz na art. 12 § 1 O.p. organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W., liczony od dnia następującego po dniu doręczenia decyzji (tj. od 29 maja 2015r.) upłynął w dniu 11 czerwca 2015r., natomiast Skarżąca nie wniosła w tym okresie odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że w przedmiotowej sprawie prezentata umieszczona na pierwszej stronie odwołania wskazuje, że Skarżąca złożyła odwołanie osobiście w dniu 2 grudnia 2015r. w siedzibie Urzędu Skarbowego W. Zatem termin nie został zachowany, gdyż ww. pismo zostało wniesione po terminie do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że Skarżąca nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, natomiast zawarty w odwołaniu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zeznania podatkowego (zmieniony pismem z dnia 22 grudnia 2015 r. na "wniosek o uznanie 6-miesięcznego terminu na złożenie zeznania o spadku po T.K. za nie mający mocy obowiązującej w stosunku do mnie") stanowi w istocie wniosek o przywrócenie terminu materialnego, do którego instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania. Organ odwoławczy podniósł, że terminy materialne wiążą zarówno organy, jak i podatnika i nie podlegają przywróceniu. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016r. oraz zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze podniesiono zarzut nierozpoznania merytorycznie odwołania z dnia 1 grudnia 2015r. oraz niepoinformowania Skarżącej o konieczności dopełnienia wymogu formalnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu procesowego do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 8 maja 2015r. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że termin na złożenie odwołania od decyzji jest terminem procesowym i może on być przywrócony. Skarżąca wskazała także, że co prawda nie wniosła odwołania, lecz złożyła "wniosek o umorzenie", pozostając w błędnym przekonaniu, że pełni on rolę odwołania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Niniejsza sprawa dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia wniesienia odwołania po terminie. Skarżąca formułuje jednak w skardze szereg wniosków wykraczających poza przedmiot tej sprawy oraz nie mieszczących się w zakresie kompetencji sądu administracyjnego Należy wyjaśnić, że Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie jest uprawniony do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji oraz do uznania odwołania za wniesione w terminie (pkt 3 skargi), nie może merytorycznie rozpoznać odwołania (pkt 4 skargi), nie może dokonać "ponownego rozpoznania nieprawidłowości postępowania o umorzenie podatku z wniosku z dnia 12.06.2015r. złożonego zamiast odwołania od decyzji podatkowej" (pkt 5 skargi), nie może udzielić ulgi podatkowej (pkt 6 skargi), nie może zwolnić rachunku bankowego z egzekucji (pkt 7 skargi), nie może zasądzić kwoty 500 zł tytułem kosztów poświęconego czasu na przygotowanie odwołań i skargi do sądu administracyjnego oraz czasu udziału w postępowaniu (pkt 10 skargi), nie może zasądzić kwoty 1000 zł za krzywdę moralną (pkt 11 skargi). Przechodząc do oceny zasadności skargi w zakresie dotyczącym zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu odwoławczego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia wniesienia odwołania po terminie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 i 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania oaz uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Stosownie do treści art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie w § 2 tego przepisu zostało wskazane, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z treści odwołania Skarżącej z dnia 1 grudnia 2015r. wynika, że wnosi ona również o przywrócenie terminu do złożenia zeznania podatkowego dot. spadku po T.K., ponieważ nie została pouczona przez sędziego w toku sądowego postępowania spadkowego o konieczności zgłoszenia spadku do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wniosek ten pismem z dnia 22 grudnia 2015r. został zmieniony na wniosek o uznanie 6-miesięcznego terminu na złożenie zeznania o spadku po T.K. za nie mający mocy obowiązującej w stosunku do Skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że odwołanie Skarżącej zostało wniesione po terminie – wniosła ona odwołanie po ponad 6 miesiącach od doręczenia decyzji. Decyzja została doręczona w prawidłowy sposób. Nie może być również kwestionowane to, że Skarżąca została prawidłowo pouczona o terminie wniesienia odwołania – decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2015r. zawiera stosowne pouczenie. Prawidłowo zatem organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W konsekwencji organ odwoławczy nie mógł rozpatrzeć odwołania co do meritum. Skoro Skarżąca wniosła odwołanie nie składając równocześnie wniosku o przywrócenie terminu, to organ odwoławczy nie był zobligowany do wezwania jej do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Brak wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi bowiem braku formalnego odwołania. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał również, że nie może być przywrócony 6-miesięczny termin do złożenia zeznania podatkowego dot. spadku. Należy podkreślić, że nawet gdyby termin ten mógł być przywrócony, to jego przywrócenie nie oznaczałoby, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Jeżeli nawet przyjąć, że zamiarem Skarżącej było spowodowanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, to należy wskazać, że podniesiona przez Skarżącą argumentacja dotycząca zasadności przywrócenia terminu nie przemawia za jego przywróceniem. Zgodnie bowiem z powszechnie przyjętą przez orzecznictwo sądowe zasadą, nikt nie może się skutecznie powoływać się na nieznajomość prawa. Tym samym nieznajomość czy niezrozumienie przepisów prawa procesowego nie możne być uznawana jako usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty jest ona zawiniona przez stronę (tak m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. II UKN 519/97). Podobnie, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 597/08 wskazał, że powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (tak samo NSA wypowiedział się w postanowieniu z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 139/12, czy też w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1314/15). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.