III SA/Wa 859/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący A.F., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że urząd skarbowy wystawił tytuły wykonawcze na sporną kwotę podatku, a następnie zajął rachunki bankowe Skarżącego. Skarżący nie dysponuje własnymi środkami pieniężnymi i nie jest w stanie uiścić wpisu sadowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 34, 5 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,8 hektara. Z oświadczenia wynika także, że Skarżący z tytułu zatrudnienia na umowę o dzieło uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, Skarżący przedłożył zeznania podatkowe za lata 2009 i 2010 oraz wyciągi z rachunków bankowych. Skarżący oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w kwocie 400 zł (czynsz). Posiada także zobowiązania z tytułu zaległości czynszowych 8.100 zł, kredytu bankowego – raty zawieszone oraz pożyczkę bankową zaległe dwie raty – 8.562 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 1.500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący jest również zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł. w innej sprawie zawisłej przed tut. Sądem (sygn. akt III SA/Wa 860/12). Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Po przeanalizowaniu informacji oraz dokumentów przedłożonych przez Skarżącego referendarz sądowy doszedł do przekonania, ze Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Informacje Skarżącego budzą bowiem wątpliwości. Z jednej strony Skarżący utrzymuje, że jedynym jego dochodem jest dochód z pracy na umowę o dzieło w kwocie 2.000 zł brutto. Z drugiej jednak strony z wyciągu rachunku bankowego wynika, że Skarżący uzyskuje stałe wpływy na konto w kwocie 4.500 zł zatytułowane jako "przelew zewnętrzny przychodzący". Wpływy te są wydatkowane jako spłata raty kredytu. Pochodzenia tych kwot Skarżący nie wyjaśnił. Ponadto wskazać należy, że Skarżący posiada stałe miesięczne dochody, a jako jedyne swoje wydatki wskazał kwotę 400 zł, uiszczaną z tytułu opłat za czynsz. Jednocześnie Skarżący wskazał, że kwoty tej nie uiszcza od czasu zajęcia rachunków. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie tych kosztów . Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.