III SA/Wa 860/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r., 2015 r., 2016 r., 2017 r., 2018 r. 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz M. S. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ("Naczelnik", "Organ pierwszej instancji"), decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M.S. ("Strona" lub "Skarżący"), jako członka zarządu spółki T. Sp. z o.o., wraz ze spółką, za niewykonane jej zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy roku 2014 – 2017, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Decyzja doręczona została w dniu 5 września 2019 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej zwanej też "O.p." lub "Ordynacją"). Skarżący, pismem z dnia 5 grudnia 2019 r., wniósł o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego wskazaną decyzją, powołując się na art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Jako podstawę do wznowienia postępowania wskazał fakt, iż adres, na który została wysłana przedmiotowa decyzja, nie stanowił miejsca jego zamieszkania. Naczelnik, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Następnie, decyzją z dnia [...] marca 2020 r., odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia 19 sierpnia 2019 r., nie stwierdzając wystąpienia w sprawie przesłanki wznowienia postępowania, wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Skarżący, w odwołaniu z dnia 17 kwietnia 2020 r., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Naczelnika z dnia [...] marca 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucił naruszenie: 1) art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 4, a także w związku z art. 148 § 1, art. 150 § 4 oraz art. 165 § 4 O.p., poprzez orzeczenie o nieistnieniu przesłanki wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy Skarżący bez swojej winy nie miał możliwości wzięcia udziału w postępowaniu głównym, a cała korespondencja w tym postępowaniu (począwszy od postanowienia o wszczęciu postępowania) nie była doręczana pod adresem zamieszkania Strony; 2) art. 123 § 1 O.p., poprzez naruszenie zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu głównym. W uzasadnieniu Skarżący za błędne uznał stanowisko Naczelnika co do skutecznego doręczenia dokonywanego na adres ujawniony w wewnętrznym, urzędowym Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Informacji Podatników (CRP - KEP), nawet, jeżeli w okolicznościach sprawy bezsporne jest, że doręczenia te były dokonywane na adres, który nie stanowił miejsca jego zamieszkania. Zwrócił uwagę, iż w aktualnym orzecznictwie w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że postanowienie o wszczęciu postępowania o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może być uznane za skutecznie doręczone w trybie art. 150 w związku z art. 165 § 4 O.p., gdy zostało skierowane na adres zamieszkania znany organowi z ewidencji podatników, lecz faktycznie nieaktualny, także, gdy adresat uchybił obowiązkowi aktualizacji danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 1995 r. Nr 142, poz. 702 ze zm.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "DIAS"), decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika z [...] marca 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podzielił dokonane przez Organ pierwszej instancji ustalenia, zgodnie z którymi nie wystąpiła wskazana przez Stronę przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż dane adresowe, tj.: adres rejestracyjny: [...], adres do doręczeń: [...], zostały wprowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. do CRP-KEP na podstawie wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, złożony przez Skarżącego w dniu 7 stycznia 2019 r. Następnie, z uwagi na złożony w dniu 11 marca 2019 r. wniosek CEIDG-1 dotyczący zakończenia działalności gospodarczej, Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. dokonał zamknięcia adresów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym adresu do doręczeń. Z uwagi na fakt, iż we wniosku o wykreślenie przedsiębiorcy CEIDG-1, złożonym w dniu 11 marca 2019 r., rubryka adres zamieszkania wnioskodawcy została nieuzupełniona, Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. powielił adres zamieszkania wskazany we wniosku z dnia 7 stycznia 2019 r. o wpis do działalności gospodarczej CEIDG-1. Natomiast Skarżący adres wskazany w złożonym wniosku CEIDG-1 z dnia 7 stycznia 2019 r. tj. [...], potwierdził w złożonym w dniu 30 kwietnia 2019 r. zeznaniu PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty w roku podatkowym 2018 r. Po tej dacie Skarżący nie składał już innego zgłoszenia aktualizacyjnego. Reasumując swoje ustalenia Dyrektor doszedł do przekonania, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., tj. niezawiniony przez Stronę brak udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2019 r. W skardze z 2 marca 2021 r. Strona zarzuciła Dyrektorowi naruszenie: 1) art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 4, a także w związku z art. 148 § 1, art. 150 § 4 oraz art. 165 § 4 O.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika z dnia 10 marca 2020 r. w następstwie wadliwego ustalenia nieistnienia przesłanki wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy Skarżący bez swojej winy nie miał możliwości wzięcia udziału w postępowaniu głównym, a cała korespondencja w tym postępowaniu (począwszy od postanowienia o wszczęciu postępowania) nie była doręczana na adres jego zamieszkania (okoliczność bezsporna); 2) art. 123 § 1 O.p., poprzez naruszenie zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu głównym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. W piśmie z 31 maja 2021 r. Skarżący sformułował wnioski dowodowe z załączonych dokumentów na okoliczność właściwego miejsca zamieszkania w trakcie postępowania zwykłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale z zupełnie innego powodu, niż w niej podane. Same zarzuty skargi okazały się przedwczesne do rozpoznania merytorycznego. Wniosek Skarżącego o wznowienie dotyczył postępowania zakończonego decyzją Naczelnika z [...] sierpnia 2019 r. W tymże wniosku Skarżący powołał się na art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, tj. uznał, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Zarzucił pracownikowi Urzędu Skarbowego W. niedochowanie należytej staranności w postępowaniu zwykłym, zaś samemu Naczelnikowi świadome działanie na szkodę Skarżącego, gdyż – jak uznał – Organ ten wiedział o prawidłowym adresie zamieszkania Strony, ale pomimo tej wiedzy kierował korespondencję i samą decyzję na adres niewłaściwy. W efekcie Skarżący uznał nawet, że Naczelnik dopuścił się przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego. Można zatem z pewnością stwierdzić, że w ocenie Skarżącego przyczyną wznowienia było działanie (zaniechanie) samego Naczelnika. W takiej natomiast sytuacji, zgodnie z art. 244 § 2 Ordynacji podatkowej, o samym wznowieniu decyduje organ wyższego stopnia (Dyrektor), który jednak równocześnie wyznaczyć powinien organ właściwy do przeprowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 243 § 2 O.p. W niniejszej sprawie nie doszło do zastosowania art. 244 § 2 Ordynacji podatkowej, wskutek czego Naczelnik sam wznowił i sam odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] sierpnia 2019 r. Należy zatem uznać, że decyzję w sprawie wznowienia wydał organ niewłaściwy w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 1 w zw. z art. 244 § 2 O.p. Taka decyzja jest nieważna. Z kolei Dyrektor, utrzymując w mocy decyzję Naczelnika z [...] marca 2020 r., rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p., gdyż zamiast uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie prowadzone przez niewłaściwy organ (art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.) utrzymał w mocy decyzję nieważną. Z tych względów Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie Skarżącego z 31 maja 2021 r., gdyż rozpoznanie tych wniosków i tak pozostawałyby bez wpływu na ocenę, że wydane w sprawie decyzje w trybie wznowienia są nieważne. W dalszym postępowaniu konieczne będzie więc zastosowanie art. 244 § 2 Ordynacji podatkowej, czyli najpierw wydanie przez Dyrektora postanowienia w kwestii samego wznowienia, w którym nastąpi ewentualne wyznaczenie organu właściwego do przeprowadzenia postępowania wznowionego, a następnie ewentualne wydanie decyzji przez ten organ właściwy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy. Ponieważ zaś nadzwyczajne postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia wszczęte zostało przez organ niewłaściwy, który zresztą nie może też tego postępowania prowadzić dalej, zostało ono przez Sąd umorzone na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. W kwestii kosztów podstawą wyroku był art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty te złożył się wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).