III SA/Wa 861/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...[ w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. G. J. (dalej "Skarżąca") wniosła skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem Skarżąca, pismem z dnia 26 lutego 2016 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy, pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. wezwał Skarżącą do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej a w szczególności wskazania dochodów osiągniętych przez Skarżącą i osoby, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe w 2015 i 2016 r., wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie 3 miesiące, oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania w ciągu ostatnich 3 miesięcy, ze wskazaniem wysokości i rodzaju świadczenia oraz terminu jego uzyskania a także źródła, wskazania i udokumentowania okoliczności świadczących o konieczności przyznania Skarżącej prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że Skarżąca nie przedłożyła informacji, o które była wzywana pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. Tym samym uniemożliwiła korzystną dla niej ocenę sytuacji i podjęcie wnioskowanego przez nią rozstrzygnięcia. Skarżąca pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. wniosła sprzeciw na postanowienie z dnia 20 maja 2016 r., któremu zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2nustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a." poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podczas gdy wniosek zasługiwał na uwzględnienie w całości. W ocenie Skarżącej Referendarz sądowy dokonał błędnej oceny jej sytuacji majątkowej. W ocenie Skarżącej złożone przez nią oświadczenie było wystarczając do uwzględnienia wniosku. Skarżąca dodała, że nie ma żadnego majątku, ani oszczędności, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, gaz, wywóz śmieci, lekarstwa i opieka medyczna (ok 800 zł miesięcznie). Dochody z gospodarstwa domowego są obciążone egzekucją komorniczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 20 maja 2016 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym od Skarżącego kosztem jest opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, iż aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek Sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji, nie można tego uczynić na podstawie domniemań. Przy czym w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazano, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje, w tym o wskazanie dochodów osiągniętych przez stronę i osoby, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe w 2015 i 2016 r., wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie 3 miesiące, oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania w ciągu ostatnich 3 miesięcy, ze wskazaniem wysokości i rodzaju świadczenia oraz terminu jego uzyskania a także źródła, wskazania i udokumentowania okoliczności świadczących o konieczności przyznania Skarżącej prawa pomocy. Z obowiązku przesłania tych dokumentów Skarżąca nie wywiązała się. Również nie nadesłała ich łącznie ze złożonym sprzeciwem, mimo iż z postanowienia Referendarza sądowego jednoznacznie wynika, iż brak tych dokumentów jest główną przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń, co z kolei uznać należy za przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nadmienić należy, że Skarżąca co prawda oświadczyła, że nie ma majątku, ani oszczędności. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, utrzymują się z rent (434 zł i 994 zł), stałe koszty to wydatki z tytułu energii, śmieci, opłat za gaz, opieki medycznej (ok 800 zł), dochody gospodarstwa domowego są obciążone egzekucją komorniczą. Przedłożyła dwa dokumenty z ZUS (o waloryzacji oraz o potrąceniu egzekucyjnym). Skarżąca uchyliła się jednak od przekazania bliższych informacji o swojej kondycji majątkowej. Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, nie przedłożyła prawie żadnych informacji, o które była wzywana. Powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.