III SA/Wa 862/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy skargę oddala Decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku, Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku Z. K. odmówił umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 9 559,96 zł, ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3404,58 zł, oraz Fundusz Pracy w kwocie 628,24 zł. W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż Z. K. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od dania 1 maja 2003 roku nie zatrudniając pracowników. W okresie od 1 maja 2003 roku do dnia 1 kwietnia 2004 roku zgłoszony był do ubezpieczenia zdrowotnego, a od dnia 1 kwietnia 2004 roku do ubezpieczenia społecznego. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległych należności określone w art.28 ust.2 i 3 oraz ust.3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca posiada rozdzielność majątkową z żoną od dnia 27 czerwca 2001 roku. Małżonka wnioskodawcy pracuje i uzyskuje dochód w kwocie około 1600 - 1700 zł brutto miesięcznie. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwójka dzieci w wieku 18 i 23 lat. Wnioskodawca nie posiada ruchomości mających wartość sprzedażną i mieszka w lokalu, którego właścicielem jest jego matka. Wnioskodawca nie posiada wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych. Wnioskodawca zadłużony jest w Banku [...] na kwotę 1088890,85 zł oraz wobec Spółki z o.o. S. C. na kwotę 418769,41 zł. Choroba małżonki nie może być podstawą umorzenia należności, gdyż nie uniemożliwia ona prowadzenia działalności zarówno przez wnioskodawcę jak i przez jego małżonkę. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył Z. K. podnosząc zarzut, iż działalność gospodarczą prowadzi już od 1989 roku płacąc podatki i składki na ZUS. Założona przez niego firma nie wytrzymała realiów życia gospodarczego i prawnego w III RP i upadła co jest dla niego szokiem. Pozostał bez kapitału, majątku i układów. Stara się o pracę jednak okazuje się to nierealne. Położenie materialne rodziny jest rudne zwłaszcza, że musi ponosić znaczne koszty edukacji córki i syna. Bieżące dochody żony netto około 900 zł oraz straty w jego firmie powodują ciężką egzystencję poniżej wymaganego minimum. Żona nie prowadzi działalności gospodarczej. Jest szeregowym pracownikiem służby zdrowia i została "wypchnięta" na tzw. Kontrakt. Pracuje lecz jest chora i się leczy zaś leki musi przyjmować do końca życia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku, NR [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005 roku podtrzymując swoje poprzednie stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z. K. podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygająca wniosek o umorzenie zaległości jest tzw. decyzją uznaniową, a nie decyzją związaną. Mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ administracji może, ale nie musi wydać decyzję o umorzeniu zaległości. Sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada kompetencji do nakazania organowi administracji by zaległości te umorzył. Żaden przepis prawa nie daje sądowi administracyjnemu takich uprawnień. Sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek polega na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 roku, sygn. akt II SA 2486/01 (LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie w prowadzonym postępowaniu materiał dowodowy zgromadzony został w sposób pełny i wyczerpujący. Został też należycie przeanalizowany. Organ administracji odniósł się do podnoszonych przez wnioskodawcę zarzutów. Okoliczność, iż wniosek o umorzenie zaległości nie został uwzględniony sama w sobie nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wierzyciel będący podmiotem publicznym jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przeciwieństwie do wierzyciela występującego w stosunkach zobowiązaniowych o charakterze cywilnoprawnym nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Składki na ubezpieczenie społeczne służą gromadzeniu środków na wypłaty rożnego rodzaju świadczeń w tym rent i emerytur. Powszechnie wiadomym jest, iż środków pochodzących ze składek na wypłaty te brakuje. Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo tego, że otrzymuje duże dofinansowanie z budżetu państwa z trudem realizuje nałożone na niego obowiązki. Nie można zdaniem Sądu czynić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych zarzutu z faktu, iż stara się odzyskać należne mu zaległe składki nawet jeśli z tych zaległych składek odzyskuje niewielkie kwoty. Interes społeczny jakim jest zapewnienie środków na wypłaty rent i emerytur będących źródłem utrzymania dużej grupy społeczeństwa przemawia za odmową umorzenia skarżącemu zaległych składek, mimo trudnej sytuacji w jakiej się znajduje. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu nie można uznać za rozstrzygnięcie o charakterze dowolnym. Odnosząc się do podniesionego w toku rozprawy zarzutu, iż w celu ustalenia czy istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia niezbędnym było skierowanie zaległych należności do egzekucji stwierdzić należy, iż przepisy prawa nie zawierają takiego wymogu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może samodzielnie na podstawie posiadanych przez siebie danych dokonać oceny czy istnieje możliwość odzyskania zaległych należności. Biorąc pod uwagę dziesięcioletni okres przedawnienia dochodzenia zaległych należności przy ocenie możliwości ich odzyskania pod uwagę może być brana nie tylko aktualna sytuacja zobowiązanego ale także jego przyszłe możliwości uzyskiwania dochodów. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.