III SA/Wa 865/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów związanych z powołaniem biegłego rzeczoznawcy postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata 2. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca M. K., na urzędowym formularzu PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że znajduje się w złej sytuacji materialnej, którego skutkiem jest zadłużenie czynszowe oraz pozbawienie Skarżącej członkostwa przez Spółdzielnię Mieszkaniową, a także prawa do lokalu. Skarżąca z dniem 15 marca 2017r . utraciła źródło dochodu wynikające z zatrudnienia w sklepie Saturn Janki, gdzie pracowała na umowę na czas określony. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada 1/3 nieruchomości o wartości całkowitej 210.000 zł., którą nabyła w drodze spadku, jednak nie posiada faktycznego władztwa nad należną jej częścią spadku. Nie otrzymuje od współspadkobierców żadnej rekompensaty z tytułu użytkowania lokalu. Do miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła spłatę kredytu – 1.000 zł, opłatę za energię elektryczną i telefon – 180 zł oraz zawieszone zobowiązania z uwagi na brak możliwości spłaty za czynsz – 590 zł oraz kredyt za mieszkanie – 160 zł. Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową. Skarżąca nie odebrała wezwania, a przesyłka została uznana za doręczoną 15 czerwca 2017r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Natomiast ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, złożonych do wcześniej toczącego się postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wynika, że Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu kredytu mieszkaniowego w kwocie 9.855,59 zł, z tytułu zadłużenia czynszowego 18.538,14 zł oraz zadłużenie kredytowe – 5.932,62 zł. Na wezwanie starszego referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła umowę o pracę na czas określony, decyzje o pozostawaniu w 2015 r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat. Skarżąca przedstawiła również zawiadomienia Pruszkowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej o zaległościach w opłacaniu czynszu na kwotę 18.538,14 zł oraz z tytułu kredytu 9.855,59 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) . Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Wskazać trzeba, że Skarżąca była do 15 marca 2017r. zatrudniona na czas określony z wynagrodzeniem 1.500 zł miesięcznie. W 2015 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Obecnie Skarżąca nie posiada dochodów. Jak wynika z przedstawionych dokumentów i oświadczeń, dochody Skarżącej jeszcze w trakcie zatrudnienia były niewystarczające na ponoszenie miesięcznych kosztów utrzymania. Skarżąca bowiem już wtedy posiadała zadłużenie z tytułu kredytu w kwocie 9.855,59 zł oraz z tytułu opłacania czynszu w kwocie 18.538,14 zł. Ponadto Skarżąca, z wyjątkiem 1/3 mieszkania, nie posiada żadnego innego majątku. W tej sytuacji mimo, że Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie referendarza o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, należało uznać, że od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016r.) sytuacja materialna Skarżącej uległa pogorszenia. Natomiast postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem postanowieniem z 12 maja 2016 r. starszy referendarz sądowych zwolnił Skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 249a P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.