III SA/Wa 865/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów związanych z powołaniem biegłego rzeczoznawcy oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm., dalej także Ordynacja podatkowa), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 9 listopada 2015 r. M. K. (dalej skarżąca lub strona) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów związanych z powołaniem biegłego rzeczoznawcy majątkowego w części dotyczącej kwoty 497,40 zł oraz umorzenia kosztów postępowania biegłego rzeczoznawcy majątkowego w kwocie 302,60 zł. Wnioskiem z dnia 10 maja 2015 r., uzupełnionym w dniu 22 maja 2015 r. oraz w dniu 16 czerwca 2015 r., strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o umorzenie w całości kosztów postępowania wynikających z postanowienia z dnia [...] maja 2014 r., którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. ustalił wysokość kosztów postępowania w kwocie 800 zł do poniesienia przez stronę, związanych z ustaleniem przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego wartości rynkowej udziału w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w P., na kwotę 149.756.00 zł, będącego przedmiotem spadku po zmarłym J. K.. Swój wniosek strona uzasadniła okolicznościami związanymi z powstaniem kosztów powołania biegłego rzeczoznawcy majątkowego oraz trudną sytuacją finansową. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w części dotyczącej kwoty 497,40 zł i umorzył koszty postępowania biegłego rzeczoznawcy w kwocie 302,60 zł. Na powyższe postanowienie Strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o całkowite umorzenie kwoty 800 zł stanowiącej koszty sporządzenia opinii przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Po rozpatrzeniu zażalenia uznając, że organ pierwszej instancji nie rozpatrzył wniosku strony w pełnym zakresie, Dyrektor Izby Skarbowej w W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. odmówił umorzenia kosztów związanych z powołaniem biegłego rzeczoznawcy majątkowego w części dotyczącej kwoty 497,40 zł oraz umorzył koszty postępowania biegłego rzeczoznawcy majątkowego w kwocie 302,60 zł. Na powyższe postanowienie Strona złożyła ponownie zażalenie, w którym wniosła o całkowite umorzenie kosztów sporządzenia opinii przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego oraz zwrot kwoty 550 zł wyegzekwowanej przez Urząd Skarbowy w P., stanowiącej nadpłatę podatku dochodowego za rok 2014. Postanowieniu zarzuciła błędy formalne, nie posiadające w ocenie Strony racjonalnego, ani merytorycznego uzasadnienia. W zarzutach zażalenia skarżąca podniosła, że Urząd Skarbowy w P. obciążył ją kosztami opinii biegłego, powołanego bez wniosku strony, mimo że wartość nieruchomości stanowiącej spadek po jej rodzicach była już wcześniej ustalona, co narusza zasadę bezpieczeństwa dóbr podatnika oraz podważa zaufanie do racjonalności działań organów władzy publicznej. Podniosła także okoliczność, iż organ I instancji, pomimo udokumentowanej jej trudnej sytuacji materialnej, nie uwzględnił ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie przedmiotowych kosztów w całości. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej, po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału (w tym sytuacji finansowej strony) wskazał, że organ I instancji prawidłowo postanowił umorzyć część kosztów postępowania biegłego rzeczoznawcy majątkowego w kwocie 302,60 zł. Organ odwoławczy nie dopatrzył się przy tym takich wartości wspólnych, które w kontekście interesu publicznego uzasadniałyby w tej sprawie umorzenie kosztów postępowania. Wyjaśnił, że zobowiązania określone ustawami mają charakter powszechny, zatem możliwość umorzenia kosztów postępowania jest odstępstwem od tej zasady i powinna mieć charakter wyjątkowy. Ten wyjątkowy charakter powoduje zaś, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia wszelkie okoliczności będące następstwem określonych decyzji zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że przedmiotowe koszty postępowania powstały w wyniku braku reakcji strony w wyznaczonym terminie na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 30 października 2013 r. do określenia wartości rzeczy - praw majątkowych nabytych w drodze spadku po zm. J. K.. Powstanie przedmiotowych kosztów postępowania było następstwem określonych działań skarżącej, których skutków nie powinna ona przerzucać na Skarb Państwa. Takiej oceny organu nie zmieniają zarzuty i argumenty zawarte w uzasadnieniu zażalenia, ani w piśmie z dnia 10 grudnia 2015 r. złożonym w toku postępowania zażaleniowego. Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutów i argumentów podważających zasadność powołania biegłego rzeczoznawcy majątkowego, podkreślił, że w toku postępowania o umorzenie kosztów postępowania nie można co do zasady kwestionować zasadności ich powstania, czy też weryfikować rezultatów postępowania, w wyniku którego koszty te powstały. Wniosek o umorzenie kosztów postępowania podlega bowiem rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu, wszczętym w nowej sprawie, która nie dotyczy kwestii ustalenia wysokości, czy też zasadności ustalenia kosztów postępowania. Dlatego też w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. zarzuty podważające zasadność powstania i obciążenia Strony kosztami postępowania w kwocie 800 zł, powinna ona podnieść w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2014 r., ustalającego wysokość kosztów postępowania w kwocie 800 zł do poniesienia przez Stronę, związanych z ustaleniem przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego wartości rynkowej udziału w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w P., na kwotę 149.756.00 zł., będącego przedmiotem spadku po zmarłym J. K., a nie w toku postępowania o umorzenie kosztów postępowania. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie złożyła w terminie zażalenia na to postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania w wysokości 800 zł. Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się także do zarzutu, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie przedmiotowych kosztów w całości, pomimo udokumentowanej trudnej sytuacji materialnej strony. Podkreślił, że organy podatkowe mają prawo do własnej oceny, czy w sprawie występują przesłanki ważnego interesu osoby obowiązanej lub interesu publicznego, oraz do oceny, czy występowanie tych przesłanek uzasadnia przyznanie ulgi w postaci umorzenia kosztów postępowania w części, tj. w kwocie 302,60 zł.. W ocenie organu odwoławczego, odmawiając umorzenia kosztów związanych z powołaniem biegłego rzeczoznawcy majątkowego w części dotyczącej kwoty 497,40 zł organ podatkowy pierwszej instancji działał w granicach obowiązującego prawa. W świetle bowiem przyjętej w przepisach Ordynacji podatkowej koncepcji uznania administracyjnego, organ jest związany w zakresie oceny przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje do jego uznania wysokość kosztów, w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie administracyjne wyraża się zatem w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy stwierdzeniu przesłanek zastosowania ulgi podatkowej.  Stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie brak podstaw do wnioskowanego w odwołaniu zwrotu Stronie kwoty 550 zł wyegzekwowanej przez Urząd Skarbowy w P., stanowiącej nadpłatę podatku dochodowego za rok 2014. Z akt sprawy wynika bowiem, że postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego z zajętej nadpłaty podatku dochodowego za rok 2014 uzyskano kwotę 557 zł (zarachowaną na należność główną 497,40 zł, koszty egzekucyjne 48 zł, koszty upomnienia 11,60 zł), prowadzone było zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: • błędy w ustaleniu stanu faktycznego, które spowodowały nieprawidłową ocenę zaistniałej sytuacji faktycznej oraz prawnej, co w efekcie doprowadziło do wydania przez organ odwoławczy błędnego merytorycznie postanowienia, gdyż w ocenie Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej wybiorczo dobierał fakty, dowolnie je interpretując i na podstawie tych dowolnych interpretacji, obciążył kosztami urzędniczych błędów Skarżącą w kwocie 859,60 zł. • brak uwzględnienia w sprawie ważnego interesu podatnika. W związku z powyższymi zarzutami Strona wniosła o: • całkowite umorzenie kosztów powołania biegłego rzeczoznawcy w kwocie 800,00 zł oraz kwoty 59,60 zł kosztów egzekucyjnych i natychmiastowy zwrot kwot wskazanych na konto bankowe Skarżącej, • zasądzenie odsetek od nieuprawnionego przetrzymywania kwoty 550 zł od urzędu skarbowego w P. na jej rzecz począwszy od dnia 18 marca 2015 r. do zakończenia niniejszego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odpowiadając na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Istota problemu prawnego w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii zasadności odmowy umorzenia przez organ podatkowy kosztów biegłego -rzeczoznawcy majątkowego w sprawie dotyczącej skutków podatkowych nabycia przez Skarżącą lokalu mieszkalnego w ramach spadku. | Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 269 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów | |postępowania, które obowiązana jest ponieść strona oraz sposób i termin ich uiszczenia. | |Takie właśnie postanowienie zostało wydane wobec Skarżącej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2014 r., | |ustalającego wysokość kosztów postępowania w kwocie 800 zł, związanych z ustaleniem przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego wartości | |rynkowej udziału Skarżącej w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w P., na kwotę 149.756.00 zł. | |Skarżąca nie skorzystała z trybu odwoławczego od tego postanowienia i w konsekwencji nie kwestionowała wysokości określonej w nim | |należności. Nie złożyła także wniosku w przedmiocie wzruszenia tego postanowienia w jednym z trybów nadzwyczajnych. Natomiast 10 maja | |2015 r. złożyła wniosek o udzielenie ulgi poprzez umorzenie kosztów postępowania podatkowego, wskazanych w powyższym postanowieniu, w | |części obejmującej wynagrodzenie biegłego rzeczoznawcy za wykonanie operatu szacunkowego. | |W ocenie Sądu, należało podzielić stanowisko organów podatkowych, iż taki wniosek nie mógł skutecznie zastąpić odwołania od ww. | |postanowienia i podlegał merytorycznej ocenie jedynie na podstawie art. 270 §1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ | |podatkowy, na wniosek osoby zobowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty | |postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części. | |Kierując się powyższymi przesłankami organ I instancji przeprowadził stosowne postępowanie oraz dokonał zebrania materiału będącego | |podstawą orzekania, co uczynił w niezbędnym zakresie, jak również należycie uzasadnił podjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie, zaś organ | |odwoławczy odniósł się do wszystkich istotnych argumentów Strony podniesionych w zażaleniu na to postanowienie. | |W tych okolicznościach sprawy brak jest zatem podstaw do uznania zarzutów Skarżącej za uzasadnione, gdyż w skarżonym postanowieniu, jak| |również rozstrzygnięciu je poprzedzającym, nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawa materialnego oraz procesowego. | |Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. |