III SA/Wa 87/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej "K.p.a.") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a.") Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] sierpnia 2007 r., którym odmówiono wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A. M. (zwanej dalej "skarżącą"). Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., działając jako organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2001 r. w dniu 11 września 2003 r. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku A. M., doręczając tytuły wykonawcze skarżącej. Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] ZUS Oddział w P., Inspektorat w Z. poinformował organ egzekucyjny, że wysokość świadczenia od 1 lipca 2007 r. wynosi miesięcznie 711,54 zł, potrącenie zostało wprowadzone począwszy od miesiąca lipca 2007 r. oraz potrącenie dokonywane będzie zgodnie z art. 139 i art. 140, z zastrzeżeniem art. 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Następnie dnia 13 sierpnia 2007 r. organ egzekucyjny zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o zmianie wysokości zajęcia z uwagi na przedawnienie należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do listopada 2001 r. W dniu [...] czerwca 2007 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, uzasadniając go trudną sytuacją materialną, niskimi dochodami z jedynego źródła dochodu, którym jest zajęte świadczenie przedemerytalne oraz brakiem środków na wykup leków. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. W zażaleniu z dnia [...] września 2007 r. skarżąca podtrzymała zarzuty i argumentację prezentowaną w skardze na czynność egzekucyjną oraz w zażaleniu dotyczącą naruszenia art. 8 § 1 u.p.e.a. dokonując zajęcia świadczenia, które z uwagi na okresowy charakter nie podlega egzekucji administracyjnej i art. 79 § 1 u.p.e.a. poprzez nie określenie w zawiadomieniu o zajęciu świadczenia wysokości zajęcia świadczenia. Kolejno Minister Finansów nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. i postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ podniósł, że materialno - prawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 23 u.p.e.a., zgodnie z którym organy stanowiące nadzór nad egzekucją administracyjną, uprawnione są do wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy od uznania organu nadzoru. Uznaniowy charakter postanowienia wydanego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a., nie zwalnia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku od obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, jednakże nie jest on zobligowany do zastosowania instytucji określonej w tym przepisie i może odmówić wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Dalej organ wskazał, iż przesłanką do zastosowania tej instytucji jest wystąpienie szczególnie uzasadnionych wypadków, za które, zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych uznaje się takie wypadki, na które zobowiązany nie miał wpływu i które niezależne są od sposobu jego postępowania, np. w wypadku klęski żywiołowej lub wypadku losowego. Trudna sytuacja finansowa skarżącej, nie stanowi wystarczającej podstawy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Ponadto instytucja "wstrzymania" powoduje przesunięcie w czasie zapłaty dochodzonych w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym zaległości, co w konsekwencji powoduje wzrost kwoty zaległości poprzez wzrost odsetek za zwłokę. Toteż poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie ulegnie poprawie sytuacja finansowa skarżącej. Na powyższe postanowienie Ministra Finansów skarżąca złożyła skargę z dnia 6 grudnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 23 u.p.e.a. przez błędne twierdzenie organu, że brak środków na wykup leków nie jest przypadkiem losowym stanowiącym wystarczający powód do wstrzymania egzekucji oraz naruszenie art. 8 § 1 ww. ustawy "przez zajęcie świadczenia przedemerytalnego, które z uwagi na swój okresowy charakter nie podlega egzekucji administracyjnej". W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość postanowień o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącej. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie ani też poprzedzające je postanowienie organu I instancji przepisów prawa nie naruszają. Nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności, wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Postanowienia powyższe wydane zostały w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., stanowiący, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Celem unormowania przewidzianego w tym przepisie, jak słusznie zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 27 października 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2118/05 a Sąd rozpoznając tę sprawę pogląd ten podziela, jest możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca w żaden sposób nie określił przy tym, jakiego rodzaju przypadki uznał za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. "Szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza bowiem "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. IV, s. 638). Uprawnione też było odwołanie się do sytuacji spowodowanych działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, a wynikających ze zdarzeń losowych. Okoliczności podnoszone przez skarżącego charakteru takiego nie mają. Sąd podziela w tym względzie stanowisko organów nadzoru. Sąd podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie miał też na względzie uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych, określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sąd nie jest zatem władny nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. W sprawie niniejszej organy podatkowe prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, a postępowanie swoje przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a także wyczerpująco wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa stanowiące jego podstawę prawną. Odniósł się również do argumentów podnoszonych przez skarżącą. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.