III SA/Wa 88/13

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca L.K. , wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Skarżąca podniosła, że wspólnie z mężem prowadzi działalność gospodarczą, której koszty przewyższają uzyskiwane dochody. W prowadzeniu gospodarstwa domowego pomaga Skarżącej córka. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: energię elektryczną 200 zł, wyżywienie 1.500 zł, leki – 300 zł, opał 500 zł, woda – 80 zł, środki czystości – 300 zł. Skarżąca oświadczyła, że wspólnie z mężem jest obciążona spłatą kredytu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku oraz dochodach wynika, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem posiada dom o powierzchni 48 m² (współwłasność) i nieruchomość rolną 0,56 hektara. Z oświadczenia wynika także, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżąca wraz z mężem uzyskują miesięczny dochód w kwocie 3.050 zł brutto. Sąd, uznając oświadczenia Skarżącej za niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej kondycję finansową. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca przedłożyła zestawienie miesięcznych wydatków, z którego wynika, że Skarżąca ponosi wydatki z tytułu opłat za: energię elektryczną – 315 zł, telefony – 277, telewizję – 94 zł, opał – 400 zł, gaz – 52 zł, wodę – 100 zł, środki czystości – 200 zł, leki – 100 zł, żywność – 1.500 zł, wywóz nieczystości – 14 zł, KRUS – 378 zł kwartalnie. Skarżąca przedłożyła również opinię [...] w G. , z której wynika, że Skarżącej pozostało do spłaty 114.250 zł kredytu udzielonego w wysokości 320.000 zł, z miesięczną ratą 3.570 zł. Stan rachunku bankowego Skarżącej na 23 kwietnia 2014 r. wynosił 25.938,52 zł. Natomiast z przedstawionego zaświadczenia [...] w G. dotyczącego rachunku bankowego męża Skarżącej wynika, że na 24 kwietnia 2014 r. posiadał on środki zgromadzone w wysokości 48.634,89 zł. Z przedstawionych zeznań podatkowych wynika, że Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2013 r. uzyskała przychód w wysokości 1.622.054,09, koszty uzyskania przychodu wyniosły 1.728.484,07 zł, a strata wyniosła 106.429,98 zł. Ponadto Skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie od lekarza [...] i wypis z rejestru gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu znaczne przychody. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika bowiem, że Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2013 r. uzyskała przychód w wysokości 1.622.054,09 zł. W tej sytuacji bez znaczenia – dla oceny możliwości finansowych Skarżącej – jest fakt poniesienia na koniec 2013 r. straty w wysokości 106.429,98 zł. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy przemawia również okoliczność posiadania zgromadzonych środków na rachunkach bankowych. Jak bowiem wynika z przedłożonych dokumentów Skarżąca na 23 kwietnia 2014 r. posiadała zgromadzone środki w kwocie 25.938,52 zł, natomiast jej mąż na 24 kwietnia 2014 r. na rachunku bankowym posiadał środki w wysokości 48.634.89 zł. Natomiast z analizy przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na konto Skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą wpływają znaczne kwoty przykładowo: 28 lutego 2014 r. 27.921,00 zł oraz 33.204,10 zł. Świadczy to o posiadanych środkach oraz o uzyskiwaniu przychodów również w 2014 r. Natomiast wyciągów za rachunków bankowych prywatnych swoich i męża, Skarżąca, mimo że była do tego zobowiązana, nie przedłożyła. Ponadto nie bez znaczenia jest również fakt, że Skarżąca otrzymała już w niniejszej sprawie pomoc, a mianowicie sytuacja materialna Skarżącej i jej małżonka była już przedmiotem analizy w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. W efekcie na mocy postanowienia NSA z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 665/13 Skarżącą zwolniono od wpisu od skargi powyżej 500 zł. Zwolnienie w analogicznym zakresie przyznano także Skarżącej na mocy postanowienia z 19 lipca 2013 r. wydanym w sprawie II FZ 550/13. Uzasadniając zakres przyznanych wówczas zwolnień wskazano, iż wprawdzie sytuacja majątkowa Skarżącej nie spełnia przesłanek przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to jednak zestawiając wysokość kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie z wielkością miesięcznego dochodu strony oraz wydatkami, a także faktem, że nie jest to jedyna sprawa, w której strona jest skarżącą należy stwierdzić, iż uiszczenie wpisu od skargi w kwocie powyżej 500 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania strony oraz jej rodziny. Obecnie Skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. III SA/Wa 88/13 w wysokości 2.317 zł oraz w sprawie III SA/Wa 89/13 w wysokości 629 z. W ocenie Sądu wygospodarowanie kwoty 2.946 zł nie spowoduje zagrożenia dla koniecznego utrzymania Skarżącej i jej rodziny. Skarżąca posiada bowiem stałe źródło dochodów. Ponadto zarówno Skarżąca jak i jej mąż posiadają oszczędności w kwotach 25.938,52 zł oraz 48.634,89 zł. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.