III SA/Wa 881/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – A. W. (reprezentowana w sprawie przez męża – A. W.) wniosła o zwolnienie od wpisu sądowego, z uwagi na zły stan zdrowia oraz ograniczone środki pieniężne. Na podstawie zarządzenia z 11 września 2017 r. wezwano Skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów i dodatkowych oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej tj.: nadesłania zeznań podatkowych Skarżącej oraz osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe za 2015 i 2016r., wskazania wszystkich źródeł utrzymania Skarżącej oraz osób prowadzących ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwiają skarżącej uiszczenie wpisu sądowego We wniosku złożonym na urzędowym formularzu Skarżąca nie zaznaczyła zakresu swojego żądania jednakże z uzasadnienia wniosku wynika, że Skarżąca wnosi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wskazała, że stan zdrowia i przebyta operacja uniemożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca w urzędowym formularzu PPF wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, natomiast w piśmie z 6 października 2017r. wskazała, że zamieszkuje z dwoma studiującymi córkami. Od maja 2016 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.495 zł. Skarżąca zalega z płatnościami na rzecz wspólnoty, lokalu, który wynajmuje, bowiem najemca opóźnia się z płatnością czynszu. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Skarżąca wskazała, że jej wydatki ograniczają się do zakupu wyżywienia (około 300 zł na miesiąc). Do wniosku załączono wydruk zeznania podatkowego Skarżącej. (bez podpisu), z którego wynika, że w 2015r. Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 1.000 zł, a w 2016r. przychód w kwocie 42.996,82 zł., przedsądowe wezwanie do zapłaty wystawione przez wspólnotę mieszkaniową oraz dokumentację medyczną. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji Skarżącej i dokumentów nadesłanych w toku postępowania referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że być może sytuacja finansowa Skarżącej jest skompilowana oraz, że Skarżąca ma problemy zdrowotne (jest po operacji przepukliny kręgosłupa). Powyższe nie oznacza jednak automatycznie, że Skarżąca nie może ponieść kosztów sądowych w sprawie, zwłaszcza, że jedynym kosztem na tym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. Przy czym, aby dokonać oceny zdolności płatniczych Skarżącej, referendarz sądowy musi dysponować rzetelnymi i spójnymi oświadczaniami i dokumentami dotyczącymi jej sytuacji finansowej, czego w sprawie zabrakło. Przede wszystkim, mimo wyraźnego wezwania, Skarżąca nie udokumentowała wysokości uzyskiwanych dochodów, poprzestając na stwierdzeniu, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego w kwocie 1.459 zł. Z przedstawionych informacji wynika, że Skarżąca wynajmuje też posiadany lokal, jednakże Skarżąca nie wskazała za jaką kwotę. Natomiast z akt sprawy o sygn. III SA/Wa 2843/16 wynika, że jest to kwota 2.800 zł netto. Skarżąca jednak nie przedstawiła dokumentów potwierdzających uzyskiwanych dochodów z najmu np. umowy najmu, czy wyciągu z rachunku bankowego, ani też dokumentów świadczących o zaległościach w regulowaniu opłat przez najemcę np. wezwania najemcy do zapłaty. Ponadto, referendarz sądowy zauważa, że ocena, czy Skarżąca jest w stanie, a jeśli tak to w jakiej części, partycypować w kosztach wszczętego postępowania, wymaga posiadania rzetelnych i przekonujących informacji nie tylko o źródłach utrzymania i wydatkach Skarżącej, ale również osób, z którymi Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Innymi słowy, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających ze Skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem Skarżąca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może ona ponieść koszty postępowania, czy też nie. W tym miejscu zauważyć należy, że Skarżąca utrzymuje, że od maja 2016 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem (który jest jej pełnomocnikom w sprawie). Powyższe jest o tyle nieprzekonujące, że A.W. jako swój adres do korespondencji wskazał Ś. ul. D. (tam też odbiera korespondencję, zob. podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru k- 39), z kolei ten sam adres jako swój adres zamieszkania podaje Skarżąca dla potrzeb wystawienia dokumentacji medycznej np. karta informacyjna leczenia szpitalnego lub w dokumentach bankowych ([...]). Dodatkowo wskazać trzeba, że Skarżąca jako jedyny miesięczny koszt wskazuje koszty zakupu żywności w kwocie 300 zł, co w zestawieniu z jej miesięcznymi dochodami pozwala stwierdzić, że jest ona w stanie uiścić wpis sądowy należny w sprawie w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.