III SA/Wa 887/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł, Skarżąca – B.P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na trudną sytuację finansową i rodzinną związaną z zajęciem wszystkich rachunków bakowych przez komornika. Podniosła również, że zarówno ona jak i jej mąż są osobami bezrobotnymi. Wskazała również na konieczność spłacania kredytów. Oświadczała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką (ur. w [...] r.). Do swojego majątku zaliczyła 3% domu jednorodzinnego o pow. 250 m² i wartości 860.000 zł – obciążony hipoteką. Wskazała ponadto, że zajęcia komornicze wynoszą ponad 4 mln zł. Obecnie rodzina Skarżącej żyje z kredytu gotówkowego. Miesięczne wydatki rodziny to spłata kredytu hipotecznego 2.100 zł, spłata kredytu gotówkowego 1.600 zł, opłaty za media 1.500 zł, alimenty męża 400 zł. Na podstawie zarządzenia z 28 lipca 2016 r. wezwano Skarżącą do nadesłania zeznań podatkowych Skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2014 i 2015 r., wszystkich źródeł utrzymania Skarżącej oraz osób prowadzących ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe, przesłania kopii wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej oraz dokumentów świadczących o posiadanych zobowiązaniach Skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi Skarżąca przesłała zaświadczenia z urzędu pracy o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotne dotyczące jej oraz męża, łączne wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r. oraz informację o zaleganiu ze spłatą 1.685,70 zł raty kredytu udzielonego przez [...] . Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że powyższa przesłanka została spełniona. Z informacji przedstawionych we wniosku w niniejszej sprawie, a także w sprawie III SA/Wa 1370/16 (gdzie również Skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy) wynika, że od 1 czerwca 2016 r. rodzina Skarżącej nie uzyskuje dochodów. Skarżąca i jej mąż pozostają bez pracy. Skarżąca (przy sprawie III SA/Wa 1370/16) nadesłała świadectwa pracy, z którego wynika, że do 31 maja 2016 r. była zatrudniona w T. Sp. z o.o. najpierw na stanowisku [...] a następnie – kierownika [...] . Z kolei mąż Skarżącej zatrudniony był również do 31 maja 2015 r., w tej samej spółce, na stanowisku [...] . Zauważyć również zależy, że miesięczne niezbędne wydatki rodziny Skarżąca określiła na kwotę 5.600 zł: kredyt hipoteczny 2.100. kredyt gotówkowy 1.600 zł, opłaty za media 1.500 zł, alimenty męża 400 zł (nie uwzględniając w tych wydatkach chociażby kosztów wyżywienia, nauki dziecka, zakupu odzieży, leczenia i innych niezbędnych). Skarżąca podtrzymuje, że aktualnie jej rodzina utrzymuje się jedynie z kredytu gotówkowego. Przedstawiła też zaświadczenie z urzędu pracy (swoje i męża) o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotne. Powyższe budzi poważne wątpliwości, zważywszy chociażby na określone przez Skarżącą miesięczne koszty utrzymania rodziny i spłatę ciążących na niej zobowiązań. W ocenie referendarza sądowego, z nadesłanych dokumentów i złożonych przez Skarżącą oświadczeń wynika, iż poza dochodem ze stosunku pracy, który małżonkowie uzyskiwali do 31 maja 2016 r. rodzina Skarżącej dysponuje również innym dochodem, którego nie wskazała. Zauważyć bowiem należy, że z zeznań podatkowych (PIT-37) wynika, że za 2015 r. zarówno Skarżąca jak i jej mąż uzyskali przychody ze stosunku pracy po 21.000 zł., co daje łącznie roczny przychód w wysokości 42.000 zł. Tym samym w 2015 r. miesięczny przychód trzyosobowej rodziny wynosił 3.500 zł (42.000:12). Przyjąć należy, że skoro w 2016 r. Skarżąca i jej mąż kontynuowali pracę w tej samej spółce i na tych samych stanowiskach, co w roku 2015, to przychód w poszczególnych miesiącach 2016 r. był zbliżony do przychodów uzyskiwanych przez Skarżącą i jej męża w roku ubiegłym tj. wynosił ok. 3.500 zł brutto miesięcznie. W związku z powyższym rodzi się pytanie z jakich źródeł dochodów rodzina Skarżącej pokrywała i pokrywa bieżące wydatki i zobowiązania, które sama Skarżąca określiła na 5.600 zł. Powyższe wątpliwości potwierdza również analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych (przy sprawie III SA/Wa 1370/16), które dokumentują wpłaty własne na rachunek, dokonywane przez męża Skarżącej (nie wiadomo z jakiego źródła), przykładowo: 6 kwietnia 2016 r. – 4.000 zł, 27 kwietnia 2016 r. – 2.000 zł, 24 marca 2016 r. – 1.100 zł, 19 lutego 2016 r. – 2.500 zł. Ponadto w niniejszej sprawie Skarżąca przesłała już tylko wyciąg łączny z rachunków bankowych swoich i męża, z których nie wynika jakie transakcje na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy Skarżąca i jej mąż dokonywali. Wynika jednak, że Skarżąca posiada oszczędności w kwocie 667,33 zł. Dodatkowo, mając na uwadze wydatki jakie ponosi rodzina Skarżącej – już po wniesieniu skargi, a więc mając pełną świadomość ciążących na Skarżącej kosztów sądowych – np. na rzecz C. , R. , R. , E. , G. (por. wyciąg z karty kredytowej przy sprawie III SA/Wa 1370/16), nie ma podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 100 zł, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Oceniając całość oświadczeń i wyjaśnień Skarżącej, referendarz sądowy stoi na stanowisku, że Skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Sprzeczności, które wynikają ze złożonych oświadczeń nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej jej rodziny. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny sytuacji finansowej swojej rodziny brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie Skarżącej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.