III SA/Wa 892/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie R. M. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżąca wskazała, iż obecnie nie pracuje, nie posiada też żadnych dochodów ani majątku. Wedle relacji Skarżącej, straciła ona mieszkanie, które zajmowała dotychczas wraz z dziećmi, gdyż właściciele sprzedali je i aktualnie nie ma ona stałego miejsca zamieszkania. Powyższe doprowadziło do tego, że dzieci Skarżącej ją opuściły. Młodsza córka przebywa z ojcem, zaś starsza usamodzielniła się i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem. Skarżąca wskazała też, że dotychczas źródłem jej utrzymania były środki pochodzące z pomocy państwa, tj. renta syna, zasiłek dla niepełnosprawnych oraz alimenty. Jednakże obecnie Skarżąca już nie otrzymuje tych świadczeń. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów, Skarżąca w piśmie z dnia 27 czerwca 2014 r. wyjaśniła, że źródłem jej utrzymania jest pomoc rodziny, znajomych i ludzi dobrej woli. Skarżąca dostaje od nich jedzenie, zaś ubrań i innych rzeczy nie kupuje od prawie roku. Skarżąca nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, gdyż zaginęła dokumentacja potrzebna do odtworzenia okresów jej poprzedniego zatrudnienia. Aktualnie Skarżąca pomieszkuje u rodziny i znajomych, w różnych miejscach. Nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Skarżąca wskazała, iż jej synowi odmówiono prawa do renty socjalnej i renty rodzinnej, zaś zasiłek pielęgnacyjny przysługiwał mu do dnia 31 lipca 2013 r. Skarżąca wyjaśniła także, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane dla jej młodszej córki przysługiwało do dnia 30 września 2013 r. Z uwagi na fakt jej zamieszkania z ojcem Skarżąca nie składała wniosku o wypłatę tego świadczenia. Skarżąca nie otrzymuje także zasiłku rodzinnego na najmłodszą córkę. Nie posiada rachunku bankowego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w wysokości 500 zł zostało wypłacone na początku sprawy. Pozostała kwota jest uzależniona od pomyślnego jej wyniku. Skarżąca załączyła też do przedmiotowego pisma decyzje w sprawie świadczeń. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 18 lipca 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 6 sierpnia 2014 r., Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, wskazując w uzasadnieniu iż nie zgadza się z dokonaną przez referendarza sądowego oceną jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca w swoim sprzeciwie odniosła się do zastrzeżeń jakie referendarz sądowy podniósł odnośnie udokumentowania jej obecnej sytuacji materialnej. Skarżąca wskazała, iż znajduje się obecnie w takiej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca nie posiada stałego miejsca zamieszkania. Sytuacja ta nie pozwala też jej wykonywać prawidłowo obowiązków rodzicielskich. Skarżąca wskazała też, że nie chce ujawniać tożsamości oraz adresów osób u których zamieszkuje. Otrzymuje ona od nich pomoc żywnościową, w zamian za co służy im pomocą w przygotowaniu posiłków, sprzątaniu czy też praniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" występującej w postępowaniu sądowo-administracyjnym jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. Skarżąca ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powinna więc spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. W interesie Skarżącej, którą przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wzywano do nadesłania dodatkowych informacji oraz stosownych dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej, leży zatem przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005r. sygn. akt I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych przez Skarżącą okoliczności, jak również załączonych dokumentów należy zaś do Sądu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż co prawda Skarżąca w toku całego postępowania w przedmiocie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy udzielała za pośrednictwem swojego pełnomocnika odpowiedzi na kierowane do niej wezwania, jednakże przekazywane przez nią informacje w ocenie Sądu nie pozwalają dokonać pełnej oceny aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej. Wątpliwości Sądu budzi bowiem fakt, iż przy wskazywanej przez Skarżącą bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, nie korzysta ona z żadnych form pomocy społecznej, mimo iż wcześniej środki pochodzące z pomocy państwa stanowiły główne źródło jej utrzymania. Skarżąca wskazuje natomiast, iż źródłem jej obecnego utrzymania jest pomoc innych osób, której z różnych względów nie potrafi ona jednak bliżej określić. Z tego względu Sąd nie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. Powyższe sprawia, że informacje przedstawione przez Skarżącą są niewystarczające do wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia, gdyż nie przedstawiają całościowego obrazu jej sytuacji finansowej. W konsekwencji należy więc uznać, iż Skarżąca nie wykazała, że z uwagi na tę właśnie sytuację wymaga wsparcia finansowego ze strony Skarbu Państwa w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.