III SA/Wa 90/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, tj. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Skarżącej M. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 6 czerwca 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała adwokata P. K. , iż wyznaczyła go pełnomocnikiem z urzędu dla wyżej wymienionej. Na rozprawie w dniu [...] września 2007 r. pełnomocnik Skarżącej oświadczył że cofa skargę i wnosi o umorzenie postępowania. Złożył jednocześnie podpisane przez Skarżącą pismo którym cofnęła ona skargę. Pełnomocnik zwrócił się ponadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Sąd umorzył postępowanie sądowe w sprawie oraz zasądził na rzecz pełnomocnika kwotę 292,80 zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 21 września 2007 r. W dniu 25 października 2007 r. wpłynęła do Sądu opinia pełnomocnika z dnia 22 października 2007 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej postanowienia. Wniósł on również o przyznanie wynagrodzenia tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte w żadnej części. Z rozdzielnika widniejącego na ostatniej stronie opinii wynika że opinię tę przesłano do wiadomości Skarżącej oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w W.. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Jak się podkreśla w orzecznictwie sądowym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). Przyznanie pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Do czynności, za których wykonanie pełnomocnik z urzędu jest wynagradzany należy niewątpliwie sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Mimo że w niniejszej sprawie opinia taka została sporządzona, to jednak brak jest, w ocenie referendarza sądowego, podstaw, aby przyznać adwokatowi wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności w jakich doszło do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, co do którego, zdaniem pełnomocnika, nie występują podstawy do złożenia skargi kasacyjnej. Jak wskazano na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Sąd umorzył postępowanie sądowe w sprawie wskutek cofnięcia skargi. Oświadczenie o cofnięciu złożył zarówno pełnomocnik jak i Skarżąca. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Jej cofnięcie oznacza rezygnację strony z kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego i stanowi ono wyraz zasady dyspozycyjności, umożliwiającej stronie rozporządzanie przedmiotem tego postępowania w ramach przysługujących jej na mocy obowiązujących przepisów uprawnień procesowych (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 159). Cofnięcie skargi wiąże Sąd. Jednakże uzna on cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W niniejszej sprawie Sąd powyższych przesłanek się nie dopatrzył, a tym samym związany cofnięciem skargi, postępowanie sądowe umorzył. W sprawie doszło już zatem do faktycznego udzielenia pomocy prawnej Skarżącej. Pełnomocnik cofnął bowiem skargę, a więc niejako sam ocenił jej zasadność i celowość (czemu dał wyraz w opinii z dnia 22 października 2007 r.) i w efekcie zrezygnował z kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego. Za czynności te został wynagrodzony - w postanowieniu z dnia 12 września 2007 r. Sąd zasądził na jego rzecz kwotę 292,80 zł. W tej sytuacji zapłata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej byłaby zapłatą nienależną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.