III SA/Wa 90/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 30/03/2018 r.. po rozpoznaniu wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] /11/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od opłat sądowych powyżej kwoty 100 zł; 2. przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu; 3. odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Strona skarżąca, tj S. S. , zwrócił się , m.in. na formularzu PPF z 21/2/2018 r oraz w piśmie z 22/12/2017 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z treści uzasadnienia wniosku wynika, że domaga się poprzez zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Strona Skarżąca wskazała, także w wykonaniu wezwania urzędnika sadowego, że osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł (emerytura). Wcześniej uzyskiwała rentę. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. uzyskuje dodatek mieszkaniowy od 10/2016 r. do 02/2017 r. w wysokości 30 zł. Skarżący skorzystał z "bezpłatnej pomocy prawnej" w Z., lecz pomoc ta nie obejmuje ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Miesięcznie wydaje na mieszkanie 150 zł, na lekarstwa – 60 zł. Nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego przekazał wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie z ZUS o wysokości pobieranej emerytury, PIT-37 za 2017 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej P.p.s.a), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wymagalne w sprawie koszty sądowe obejmują wpis od skargi w wysokości 200 zł i opłata za sporządzenie uzasadnienia (100 zł). W ocenie urzędnika sądowego, sytuacja życiowa Skarżącego nie wyklucza wygospodarowania przez niego jakichkolwiek środków na poczet kosztów postępowania. Z zestawienia osiąganych dochodów i wydatków wynika bowiem, że Skarżący dysponuje wolną kwotą, którą może (swobodnie) gospodarować. Oznacza to, ze sama "szczupłość" posiadanych środków finansowych i uzewnętrzniane przekonanie o niezdolności poniesienia kosztów występujących w sprawie nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w pełnym, wnioskowanym zakresie (ubi onus, ibi sonus). W szczególności, Strona dysponuje stałym dochodem - z emerytury, z którego zaspokaja swoje skromne potrzeby egzystencjalne. Wspomnianą (niewątpliwą) zdolność do ponoszenia kosztów postępowania wynikającą z zadeklarowanej kwoty dochodu (ok 900 zł) należy miarkować przede wszystkim wiekiem Skarżącego (70 lat - seniores priores), stanem zdrowia, strukturą ponoszonych miesięcznie, koniecznych wydatków, które wynikają ze przedłożonego zestawienia. W ocenie referendarza, ani koszt czynszu, ani koszt poratowania zdrowia nie powinny ustępować pierwszeństwa należnościom z tytułu kosztów postępowania. Zarazem jednak uiszczenie wskazanej w sentencji kwoty nie spowoduje naruszenia "minimum egzystencji" Strony, czyli "poziomu zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) koniecznego do przetrwania biologicznego – przeżycia". Zdaniem urzędnika sądowego, nawet w przypadku uiszczenia opłat sądowych wskazanych w sentencji nie dojdzie do uzyskiwania dochodów w wysokości powodującej zagrożenie możliwości podtrzymania życia człowieka. W szczególności, zabezpieczone pozostaną potrzeby mieszkaniowe i zakup podstawowych artykułów niezbędnych do egzystencji. Decyzję o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu i późniejszym pokryciu kosztów jego działania przez Sąd referendarz sądowy uzasadnia tym, że do (skutecznego) wniesienia skargi kasacyjnej, czyli do zapewnienia gwarancji pełni praw Strony do Sądu (drugiej instancji), wymagany jest "przymus adwokacki", zaś Strona – po uiszczeniu wskazanych w sentencji kosztów, jest niezdolna do samodzielnego pokrycia kosztów jego działania. Z tych powodów, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.