III SA/Wa 901/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący A,D, , wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest osobą bezrobotną od około 10 lat i nie posiada prawa do emerytury lub renty. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych, sezonowych oraz pomocy przyjaciół i znajomych. Skarżący oświadczył, że jest osobą schorowaną po [...]. Wskazał, że w 2012 i 2013 r. nie osiągał dochodu. Skarżący oświadczył, że nie posiada mieszkania czy domu i jest zagrożony bezdomnością. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, oraz że nie posiada żadnego majątku. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy i przesłał zaświadczenie o nieskładaniu zeznań podatkowych za 2012 i 2013 r. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunków bankowych, nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada kosztów utrzymania wynikających z tytułu czynszu lub energii elektrycznej, nie posiada także zaległości czynszowo – kredytowych. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z pracy dorywczej. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 22 września 2014 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z wezwaniem Sądu - przedstawił swoją sytuację materialną tj. jest trwale bezrobotny, schorowany, nie posiada majątku, ani kont bankowych. W udokumentowania ww. przedstawił na wezwanie Sądu zaświadczenie o nieskładaniu zeznań podatkowych za rok 2012 i za rok 2013r. W ocenie Skarżącego powyższe zaświadczenie potwierdza, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto nie posiada mieszkania, którego byłbym właścicielem ani też nie żadnego nie wynajmuje, w związku z czym Skarżący nie jest w stanie przedstawić kosztów utrzymania wynikających z tytułu czynszu lub energii elektrycznej, utrzymuje się z pracy dorywczej i pomocy znajomych. Skarżący zaznaczył, iż podatkowy wszczął wobec niego postępowanie egzekucyjne, które okazało się nieskuteczne z uwagi na brak majątku. Skarżący w październiku br. został zobowiązany do osobistego stawiennictwa w Sądzie Rejonowy dla W, celem złożenia przyrzeczenia o stanie majątkowym, co potwierdza, że egzekucja z jego majątku była nieskuteczna. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza sądowego, że nie wykazał wszystkich wymaganych dokumentów. W ocenie Skarżącego potwierdzeniem braku dochodów jest zaświadczenie o nieskładaniu zeznań podatkowych za rok 2012 i rok 2013r. Skarżący podkreślił, iż miesięczne koszty utrzymania tj. wydatki na jedzenie i środki czystości wynoszą 700 zł. Kondycja finansowa Skarżącego nie pozwala na ponoszenie kosztów postępowania sądowego w tym wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z unormowań prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r. sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu ( por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący był zobowiązany do uiszczenia wpisu w innej sprawie zawisłej przed tut. Sądem tj III SA/Wa 900/14, w kwocie 100 zł. Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy znajomych. Skarżący jest trwale bezrobotny, schorowany, nie posiada majątku, ani kont bankowych. Miesięczne koszty utrzymania Skarżącego tj. wydatki na jedzenie i środki czystości wynoszą 700 zł. W ocenie Sądu powyższe potwierdza, że Skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie, do których zalicza się wpis od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Tym samym zasadne jest zwolnienie od kosztów sądowych. Wygospodarowanie takiej kwoty nie pozostałoby bowiem bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.