III SA/Wa 903/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Anna Żołnierzak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2007 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] – działając na podstawie art. 67a § 1, art. 51 § 1 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Op") – odmówił B. G. (zwanej dalej "Skarżącą") umorzenia II i III raty zaległości w podatku rolnym za 2006 r. oraz IV raty podatku rolnego za 2006 r. Pismem z 24 listopada 2006 r. Skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy C. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją w celu jej zmiany lub uchylenia, argumentując, że wystąpiły okoliczności, które należy uznać jako ważny interes podatnika. Jako dowód istnienia takiej okoliczności Skarżąca powołała pismo Inspektora Wymiaru Podatków i Opłat z 30 sierpnia 2006 r. Postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. Wójt Gminy C. - działając na podstawie art. 241 § 1 i art. 243 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Op - wznowił postępowanie w sprawie zakończonej powołaną na wstępie decyzją. Decyzją z [...] grudnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 240 § 1 Op, Wójt Gminy C. odmówił zmiany lub uchylenia własnej decyzji ostatecznej z [...] października 2006 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że okoliczności, na które powołuje się Skarżąca, a dotyczące sprawy granic działek gruntu wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego, nie miały znaczenia przy wydawaniu decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej, jak również nie były organowi wydającemu decyzję nieznane w dniu jej wydania, zatem nie spełniają one ustawowych warunków "istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który decyzję wydał". W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wyjaśniła, że w jej przypadku spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 67a Op. W tym względzie wskazała, że na działce siedliskowej, jak i na gruncie sąsiadującym wybudowano linię telefoniczną i energetyczną, które służą ogółowi. Natomiast ważny interes podatnika w niniejszej sprawie stanowi kwestia granic posiadanych przez nią gruntów. Skarżąca zaznaczyła również, iż nie korzystała z żadnej ulgi podatkowej. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wójta Gminy C. z [...] grudnia 2006 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Op, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., uznając iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Op, ani też pozostałe przesłanki do wznowienia postępowania wynikające z art. 240 § 1 Op, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że wskazane przez Skarżącą pismo z 30 sierpnia 2006 r. zawierające informacje dotyczące gruntów gospodarstwa rolnego, m. in. w zakresie klasy gruntów i ich powierzchni, ani też podniesione przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, okoliczności istnienia na działce linii telefonicznej i energetycznej nie noszą cech "dowodu istotnego dla sprawy", którego ujawnienie mogłoby wpłynąć na przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy umorzenia przedmiotowych zaległości. Ponadto okoliczności te były znane organowi w chwili wydania decyzji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zażądała uchylenia powyższej decyzji jako niezgodnej z prawem. Zdaniem Skarżącej, w jej sprawie istniały istotne dowody pozwalające na zmianę niekorzystnej dla niej decyzji. W tym zakresie Skarżąca powtórzyła argumentację przedstawioną w toku postępowania przed organami podatkowymi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej p.p.s.a.), na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego (uchylić) akt wydany przez organ administracyjny, należy stwierdzić, iż doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim wskazać należy, że organy podatkowe obowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Op). Stosownie do treści art. 121 § 2 Op organy te obowiązane są także udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Przez niezbędne informacje o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania należy rozumieć udzielanie informacji zarówno o przepisach materialnego prawa podatkowego, jak i procesowego prawa podatkowego. Prawo do informacji przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji, który w art. 10 ust. 3 stanowi: "W razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy (J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Warszawa 2002). Organy podatkowe mają również obowiązek badania, bez względu na tytuł pisma i jego formalną zawartość, jaka była intencja składającej je strony. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w rozumieniu art. 122 Op obejmuje również ustalenie przez organ podatkowy treści rzeczywistego żądania strony. Podkreślić należy, iż w przypadku postępowań wszczynanych na wniosek, żądanie wnoszącego wyznacza zakres przedmiotowy sprawy. Zakres żądania (wniosku) strony winien być więc oceniany i rozpatrywany przez organy podatkowe zgodnie z sensem i racją pisma zawierającego tenże wniosek, a nie na podstawie tytułu nadanego mu przez stronę. Powyższa reguła, mająca swe prawne unormowanie w treści art. 121 Op, winna być w szczególności przestrzegana, gdy strona działa sama, bez profesjonalnej pomocy prawnej (zob. wyrok NSA z 11 października 2002 r., sygn. akt I SA/Łd 1136/2001, A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Leksykon Ordynacji podatkowej, Wrocław 2005, s. 618). To treść żądania przesądza o charakterze czynności procesowej dokonanej przez stronę. Należy mieć na uwadze, że o tym, jaki jest charakter pisma strony, decyduje sama strona. Jeśli jego treść nie jest jasna, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (zob. wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., sygn. akt III SA 949/92, Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, pod redakcją R. Hausera, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, s. 154). Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do treści pisma, organ winien wezwać stronę do sprecyzowania składanych wniosków (por. także wyrok NSA z 24 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 923/02, publ. LEX nr 127690). Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy nie wyjaśnił jaka była rzeczywista intencja Skarżącej, która w piśmie z dnia 24 listopada 2006 r. wniosła o zmianę lub uchylenie decyzji z dnia [...] października 2006 r., określając jednocześnie to pismo jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku rolnym II, III i IV raty za 2006 r. W piśmie tym Skarżąca powołała się jedynie na wystąpienie "okoliczności, które należy uznać jako ważny interes podatnika" i pismo z dnia 30 sierpnia 2006 r. W ocenie Sądu tak sformułowany wniosek nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że jest to wniosek o wznowienie postępowania. Po pierwsze strona nie określiła w sposób jasny przesłanki wznowienia postępowania. Po drugie zawarte w nim żądanie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2006 r. oraz powoływanie się na ważny interes podatnika powoduje, że istnieje uzasadniona wątpliwość, czy jest to rzeczywiście wniosek o wznowienie postępowania, czy może jest to wniosek o zmianę lub uchylenie tej decyzji na podstawie przepisu art. 253 Op. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika (podkreślenie Sądu). Organ podatkowy winien więc w takiej sytuacji wezwać Skarżącą do sprecyzowania złożonego przez nią wniosku. Jednocześnie organ winien poinformować stronę, o treści przepisu art. 253 Op oraz art. 240 Op, określającego przesłanki wznowienia postępowania, jak również udzielić innych wyjaśnień niezbędnych do załatwienia sprawy. Dopiero jednoznaczne określenie przez Skarżącą żądania wyznaczy w sposób niewątpliwy przedmiot postępowania zainicjowanego pismem z dnia 24 listopada 2006 r. W niniejszej sprawie organ podatkowy nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony, wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją i zakończył to postępowanie decyzją, którą odmówił "zmiany lub uchylenia" decyzji ostatecznej Wójta Gminy C. z dnia [...] października 2006 r. Organ pierwszoinstancyjny wydał więc decyzję, która nie mieści się w zakresie unormowanym w przepisie art. 245 § 1 Op, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, czym naruszono tenże przepis. Artykuł 245 § 1 Op określa rodzaje decyzji kończących postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 Op wydaje decyzję, w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie, 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1, 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. Powyższy katalog decyzji kończących wznowione postępowanie jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że organ nie może wydać decyzji, która nie mieści się w unormowanym zakresie. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien przede wszystkim wyjaśnić jaka była intencja Skarżącej, poprzez wezwanie jej do sprecyzowania wniosku z dnia 24 listopada 2006 r. Jak już bowiem wskazano powyżej, dopiero jednoznaczne określenie przez Skarżącą żądania wyznaczy w sposób niewątpliwy przedmiot postępowania zainicjowanego pismem z dnia 24 listopada 2006 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.