III SA/Wa 904/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł Skarżąca – M.R. zwróciła się na urzędowym formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jest osobą samotną, utrzymującą się z niewielkiej emerytury w wysokości 2.615 zł miesięcznie. Ponadto jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 42 m.kw. oraz dwóch działek po 1842 m.kw. każda. Jednocześnie wskazała, że w związku z problemami zdrowotnymi (została jej usunięta [...] oraz [...]) ponosi znaczne wydatki na lekarstwa oraz koszty utrzymania. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji o jej sytuacji majątkowej, Skarżąca poinformowała, że jej wydatki na zdrowie uległy ostatnio zwiększeniu (o około 200%) z uwagi na uraz [...], który może na dalszym etapie leczenia wiązać się z koniecznością dojazdów na rehabilitacją a także wyjazdem do sanatorium. Ponadto wzrosły jej koszty utrzymania z uwagi na przeprowadzany remont budynku (modernizacja sieci ciepłej wody). Ponadto wymieniła, że na jej comiesięczne wydatki oszacowane na kwotę około 1000 zł składają się opłaty: za czynsz, telewizję, telefon, prąd, gaz oraz koszty zakupu lekarstw i dietetycznej żywność. Dodatkowo wskazała, że określona na kwotę 300 zł łączna wartość wpisów we wszystkich trzech sprawach (sygn. akt III SA/Wa 903/12, III SA/Wa 904/12 i III SA/Wa 905/12) jest faktycznie połową kwoty zaistniałego sporu. W jej ocenie wpłata kwoty 100 zł tytułem wpisu od skarg byłaby adekwatna do wartości przedmiotu sporu. Do pisma skarżąca załączyła druk z ZUS o wysokości zwaloryzowanej renty – [...]. Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jako podstawę odmowy wskazał niepełne wykonanie wezwania do wykazania sytuacji majątkowej, m.in. brak wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W ustawowym terminie Skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wyjaśniła, że wezwanie do nadesłania dokumentów (m.in. wyciągów bankowych, szczegółowe wskazanie wszystkich źródeł utrzymania - w tym pomocy od rodziny, wskazanie dochodów osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) potraktowała fakultatywnie, ponieważ gdyby nie posiadała konta bankowego czy też osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe odmówiłyby jej jakie posiadają dochody, nie mogłaby wykonać wezwania. Jednocześnie podała, że nadesłanie rachunków bankowych wiązałoby się z koniecznością udania się do siedziby banku, co w jej sytuacji jest trudne (wg zaleceń lekarskich nie może obciążać [...] – mogłaby się wówczas narazić na uszczerbek na zdrowiu). Ponadto wskazała, że pomaga finansowo synowi i wnuczce, gdyż synowa przez ponad rok czasu pozostawała bez zatrudnienia. Podała, że synowa obecnie pracuje dorywczo (tak jak i wnuczka) jednakże wielkość jej dochodu jest niższy od emerytury Skarżącej. Końcowo podkreśliła, że złożyła do tut. Sądu łącznie 3 skargi, w których łączna wartość wpisów od skarg wynosi 300 zł. Oświadczyła, że kwotę którą mogłaby ewentualnie uiścić to kwota 100 zł od wszystkich trzech spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 10 maja 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu. Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. Podkreślić także należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W niniejszej sprawie oceniając sytuację finansową Skarżącej uznano, że nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. Natomiast łączny wpis we wszystkich sprawach znajdujących się w tut. Sądzie to 300 zł. W ocenie Sądu kwota ta nie jest obciążeniem finansowym przekraczającym możliwości Skarżącej. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Wskazać bowiem należy, że z przedstawionego przez Skarżącą zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków wynika, że otrzymuje ona rentę w kwocie 2352,94 zł. Do miesięcznych wydatków zaliczyła natomiast: opłatę czynszową (500,00 zł), energię elektryczną (60,00 zł), gaz (40,00 zł), wydatki na leki (250,00 zł), TV (70,00 zł), telefon (110 zł). Zatem, że po uregulowaniu wszystkich należności Skarżącej pozostaje do dyspozycji kwota około 1322 zł. W związku powyższym, stwierdzić należy, że przy rozsądnym planowaniu wydatków Skarżąca będzie w stanie poczynić oszczędności w niewielkiej kwocie, pozwalające na pokrycie kosztów sądowych. Dlatego też brak jest więc podstaw do zastosowania w przypadku Skarżącej wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 245 § 3 oraz art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.